Danh thắng & Di tích Hà Nội

Chùa Vĩnh Trù (quận Hoàn Kiếm)

Sơn Dương (t/h) 19/09/2023 15:42

Nằm ở khu vực trung tâm buôn bán sầm uất của 36 phố phường Hà Nội cổ, của kinh đô Thăng Long xưa, chùa Vĩnh Trù nổi lên với một Tam quan sừng sững. Chùa hiện ở số nhà 59 phố Hàng Lược, phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

chua-vinh-tru-hk.jpg
Chùa Vĩnh Trù

Trước đây, vào thời Lê, chùa thuộc đất thôn Phủ Từ và thôn Vĩnh Trù, tổng Hậu Túc, huyện Thọ Xương, phủ Phụng Thiên. Thời Nguyễn thuộc tổng Đồng Xuân, sau đổi là phố Hàng Lược.

Chùa Vĩnh Trù thờ “Tứ vị Hồng Nương”, “Tam toà Thánh Mẫu” và các đức Phật. Về “Tứ vị Hồng Nương”, truyền thuyết cho rằng: “Tứ vị” đều là cung phi trong triều nhà Tống (Trung Quốc). Gặp năm nhà Tống bị giặc đánh phá, vua tôi thua chạy. Bốn mẹ con chạy giặc về đến vùng biển, nhờ một nhà sư cứu thoát. Nhà sư thấy bà mẹ là Hoàng phi xinh đẹp nên trêu ghẹo. Bà cự tuyệt, nhà sư xấu hổ đâm đầu xuống biển tự vẫn. Bốn mẹ con biết không sống được và cảm ơn nhà sư cứu sống trước đây, cũng nhảy xuống biển chết theo. Xác 4 người trôi dạt tới cửa Càn Hải (Nghệ An). Dân vớt lên chôn cất, lập đền thờ gọi là “Đền Cờn tứ vị”.

Các bà hoá thành âm phù cho dân. Dân miền sông biển thường đặt bàn thờ “Tứ vị” trong khoang để cầu yên sóng gió. Đời Trần, “Tứ vị” giúp các vua đánh tan giặc Nguyên - Mông nên càng thiêng liêng. Có nhiều nơi lập đền thờ “Tứ vị”. Riêng ở Hà Nội dọc sông Hồng và sông Tô có 10 nơi thờ “Tứ vị Hồng Nương”.

Về sự tích “Tam Thánh Mẫu”, sách Các nữ thần Việt Nam lược ghi: Bà chúa Liễu là con vợ chồng Lê Thái Công người thôn An Hải, Vân Cát, Thiên Bản, Sơn Nam Hạ (nay là huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định) tên là Giáng Tiên (cũng là Quỳnh Nương, con gái út của Ngọc hoàng). Năm 21 tuổi, người đã sinh một con gái rồi không bệnh mà mất. Người về trời đổi tên là Liễu Hạnh và được Ngọc hoàng thương gia cảnh lại cho giáng trần giúp chồng chăm con. Sau đó thoắt biến không trung đi mây về gió, chu du khắp nơi, trừ gian, giúp thiện. Có lần vua đi qua đền thờ Bà, thấy giầy được thay mới, nhân đó gọi là “đền Phủ Giầy”. Có lần đến Lạng Sơn giúp bộ Phùng Khắc Khoát sứ thành công. Lần thứ 3 xuống trần mang theo hai thị nữ xuống Phố Cát, vua Lê Huyền Tông cho là quái, liền phá chùa thờ Bà. Sau dân bị dịch mới tâu lên vua và cho lập lại miếu. Vua phong sắc là Nữ Hoàng công chúa. Bà lại giúp vua thắng giặc nên được gia phong là Chế thắng Hoà Diệu đại vương.

Bà chúa Thượng Ngàn là con của thần Tản Viên, là người tuyệt sắc và tài nghệ, được các vị thần núi non quyến luyến. Bà được phong là Thượng Ngàn công chúa, cai quản 81 cửa rừng cõi Nam Giao, trở thành Bà Chúa rừng xanh. Bà hai lần hiển linh âm phù cho tướng sĩ nhà Lý đánh thắng giặc Tống và tướng sĩ nhà Trần đánh thắng giặc Nguyên. Báo mộng cho Lê Lợi, Nguyễn Trãi trong cuộc kháng chiến chống quân Minh tại trận Sách Phản, Mường Yên, Chí Linh. Các triều đại đều có sắc phong để tạ ơn thần là đức Thánh Mẫu Thượng Ngàn.

Bà Mẫu Thoải là con Lạc Long Quân cho giao quản lãnh sông biển nước Nam, dinh cơ sở sông Nguyệt Đức. Là một trong các bà thần biển là Tam Giang công chúa được nhân dân gọi là Mẫu Thoải (nước) giúp nhân dân trong việc chống lũ lụt... Ở Thăng Long đời Lê Vĩnh Tộ, Mẫu Thoải giúp nhân dân khỏi nạn lụt ở sông Nhị tràn đê Yên Phụ. Đời Lê Thánh Tông, Mẫu Thoải âm phù cho quân nhà vua thoát trận cuồng phong ở vùng Phú Xuyên, Kim Bảng. Sau đó, vua phong tặng là Thượng đẳng thần, lấy hiệu là Nguyệt Nga công chúa và được coi là thần mẫu của thuỷ cung.

Hiện nay, chùa Vĩnh Trù không còn tư liệu nào xác định cụ thể về niên đại khởi dựng. Theo sách Đường phố Hà Nội của Nguyễn Vinh Phúc cho biết chùa Vĩnh Trù ra đời khoảng thế kỷ XIX, được thờ “Tứ vị Hồng Nương”. Qua các tư liệu trong dân gian và nhà sư trụ trì chùa cho biết: chùa Vĩnh Trù trước đây gọi là đình Vĩnh Trù, có từ lâu đời, làm nơi hội họp của các cụ bô lão trong làng. Thời Pháp thuộc, đình được tu sửa, đổi là đền Vĩnh Trù. Sau đó gọi là chùa Vĩnh Trù thờ Phật. Năm 1950, chùa Vĩnh Trù bắt đầu có sư trụ trì và được trùng tu lớn, xây thêm nhà giữa (Tam bảo) và nhà khách phía ngoài.

Hiện nay, chùa bao gồm các công trình: Cổng tam quan theo kiểu nghi môn, chùa chính với 3 nếp nhà theo hình chữ “tam”, biểu hiện Thiên - Địa - Nhân.

Trong Hậu cung của chùa còn có câu đối về “Tứ vị Hồng Nương”:

“Hương hoa thiên thu âm dục Tống

Phong ba nhất mộng mặc phù Trần”

Dịch nghĩa:

“Ngàn năm hương hoả ơn nhờ Tống

Một mộng phong ba vẫn giúp Trần”.

Một Chùa Vĩnh Trù còn giữ lại một số di vật như: sắc phong, ngai thờ bài vị, tượng Phật, câu đối... và những đồ đồng đạt giá trị nghệ thuật cao. Chùa Vĩnh Trù trước đây là đền Vĩnh Trù, nằm trong khu phố cổ của kinh thành Thăng Long, bên bờ phía đông của sông Tô Lịch. Thời Nguyễn, đây là nơi tập trung các nhà sản xuất lược chải đầu. Cuối thế kỷ XIX trở thành chợ Hoa ngày tết. Trong những ngày Hà Nội kháng chiến chống thực dân Pháp, phố Hàng Lược là giới tuyến phía tây của Liên khu I. Chùa Vĩnh Trù được chọn làm cơ sở của cuộc chiến đấu, là nơi diễn ra đánh phá ác liệt, và cũng là địa điểm cấp cứu thương bệnh binh...

Chùa Vĩnh Trù đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1994./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
  • Chùa Tăng Non (huyện Phúc Thọ)
    Chùa Tăng Non có tên chữ là Chân Linh tự, thuộc thôn Tăng Non, xã Thanh Đa, huyện Phúc Thọ, ngoại thành Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô khoảng 40km về phía tây.
(0) Bình luận
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
  • Bảo tàng Tổng cục II (quận Hoàng Mai)
    Toạ lạc tại số 322 đường Lê Trọng Tấn, quận Hoàng Mai, Hà Nội trên khuôn viên rộng 3.500m2, gồm 2 tầng nhà và phần trưng bày ngoài trời, Bảo tàng Tổng cục II hiện lưu giữ 5.830 hiện vật, trong đó có nhiều hiện vật quý hiếm gắn liền với cuộc đời hoạt động của nhiều chiến sĩ tình báo xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam. Với chức năng phục vụ công tác nghiên cứu, tham quan học tập, giáo dục truyền thống, Bảo tàng Tổng cục II chính thức được Bộ Văn hoá - Thông tin công nhận nằm trong hệ thống các bảo tàng cấp 2 toàn quân.
  • Bảo tàng Binh chủng Thông tin (quận Ba Đình)
    Bảo tàng Binh chủng Thông tin thuộc loại hình bảo tàng lịch sử chuyên ngành quân sự, là thể chế văn hoá, có chức năng bảo quản và trưng bày các sưu tập về lịch sử Binh chủng Thông tin liên lạc nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giáo dục, tham quan và hưởng thụ văn hoá của cán bộ, chiến sĩ trong Binh chủng và nhân dân, bạn bè quốc tế.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Khai hội, phục dựng trò chơi dân gian Đu tiên làng Phú Gia
    Sau nhiều năm bị mai một, Lễ hội dân gian và trò chơi Đu tiên làng Phú Gia (xã Lộc Tiến, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên – Huế) đã được khai hội phụng dựng lại.
  • Làng nghề may Trạch Xá (Hà Nội) là 1 trong 26 Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia vừa được ghi danh
    Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng vừa ban hành các quyết định ghi danh di sản vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
  • Tân binh quận Tây Hồ: phát huy truyền thống vẻ vang của quê hương anh hùng
    Hòa chung không khí giao nhận quân của 30 quận, huyện toàn TP Hà Nội , sáng nay (26/2), 57 công dân quận Tây Hồ đã lên đường nhập ngũ và thực hiện nghĩa vụ Công an Nhân dân.
  • Gần 4.500 thanh niên Thủ đô lên đường nhập ngũ
    Sáng nay, 26/2, Lễ giao, nhận quân năm 2024 đồng loạt diễn ra tại 30 quận, huyện của TP Hà Nội. Trong không khí trang trọng và khí thế tưng bừng, nô nức, gần 4.500 thanh niên ưu tú của Thủ đô lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ Công an Nhân dân.
  • Hà Nội - thành phố của "mùa xuân và sáng tạo"
    Năm mới đã đến bên thềm mang theo sức xuân và khát khao thành công, thịnh vượng. Đó cũng chính là nguồn năng lượng đem lại hành trình đầy sắc màu của Hà Nội trong năm Giáp Thìn 2024, chắp đôi cánh tự tin cho Thủ đô vươn cao. Năm mới với quyết tâm mới, nỗ lực mới và các hoạt động sáng tạo đã hiện thực hóa khát vọng phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”.
  • Tâm tình cao nguyên
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Tâm tình cao nguyên của tác giả Lê Thành Nghị.
  • NSƯT Minh Thu: Âm nhạc luôn đưa tôi ra khỏi mọi nỗi ưu phiền
    NSƯT Minh Thu đã có một năm thành công trong sự nghiệp khi vừa hoàn thành chuyến lưu diễn ở Mỹ, sau đó bắt tay vào liveshow thứ hai tại Nhà hát Lớn Hà Nội mang tên “Thu ca”. Đêm diễn đã cháy vé và thu hút khán giả đến kín rạp. Nhưng trước đó chị đã nhập viện cấp cứu vì sốt xuất huyết khi đã cận kề ngày diễn khiến liveshow phải dời lịch đến tháng 12/2023. Tạp chí Người Hà Nội đã có cuộc trò chuyện cùng NSƯT Minh Thu khi chị vẫn còn đang mỉm cười với thành quả của mình.
  • Đưa con thăm Văn Miếu
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Đưa con thăm Văn Miếu của tác giả Đỗ Anh Vũ.
  • Lễ hội đền Du Yến đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia
    Lễ hội Đền Du Yến diễn ra trong ba ngày, từ ngày 13 đến 15 tháng Giêng. Phần lễ được tổ chức trang trọng gồm các nghi lễ: Lễ rước nước, lễ mộc dục, lễ cáo yết, lễ rước kiệu, lễ dâng hương và tế thần.
  • "Đào, phở và piano" đã được chiếu tại 11 tỉnh, thành phố nhưng vẫn "cháy vé"
    Phim "Đào, phở và piano" đã trở thành hiện tượng đặc biệt của điện ảnh Việt Nam mấy ngày qua khi khán giả chen chúc mua vé đi xem. Không chỉ sốt vé ở Hà Nội mà khi vào TPHCM và một số tỉnh thành, phim vẫn được khán giả quan tâm, mong ngóng.
Chùa Vĩnh Trù (quận Hoàn Kiếm)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO