Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông

Quyết định phê duyệt phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch gồm toàn bộ diện tích hành chính phường Cửa Ông và đảo Cặp Tiên (thuộc đặc khu Vân Đồn), tỉnh Quảng Ninh; với tổng diện tích là 52,52 ha, gồm 02 khu vực: Điểm di tích đền Cửa Ông, có diện tích là 19,56 ha và Điểm di tích đền Cặp Tiên có diện tích là 32,96 ha. Khu vực lập quy hoạch di tích là khu vực Di tích quốc gia đặc biệt; trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, nơi tổ chức lễ hội truyền thống và điểm du lịch có giá trị của địa phương. Thời kỳ quy hoạch đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045.

Mục tiêu quy hoạch là bảo tồn các yếu tố gốc của di tích, đồng thời phát huy và khai thác hiệu quả giá trị, biến đền Cửa Ông thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn, kết nối với các di tích khác để tạo thành chuỗi sản phẩm du lịch phong phú. Đồng thời, định hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan và hệ thống hạ tầng kỹ thuật phù hợp với định hướng phát triển chung của tỉnh.

Quy hoạch sẽ tập trung vào việc nghiên cứu, đánh giá hiện trạng chi tiết các công trình và di sản văn hóa phi vật thể như Lễ hội đền Cửa Ông, nhận diện các giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và môi trường cảnh quan.

Xác định các giải pháp phát triển tổng thể khu vực, chú trọng kiểm soát chặt chẽ về độ cao, mật độ xây dựng và hình thức kiến trúc mang đậm bản sắc kiến trúc triều đại nhà Trần.

Quyết định quy định các đối tượng nghiên cứu lập quy hoạch di tích, cụ thể: Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông, gồm: các công trình di tích gắn với những dấu tích công trạng, sắc phong qua các thời đại về công lao trấn ải biên giới của Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng và các tướng lĩnh nhà Trần; cảnh quan, môi trường xung quanh các điểm di tích...

Các giá trị lịch sử, văn hoá, môi trường cảnh quan văn hoá, kiến trúc, nghệ thuật của di tích; các giá trị văn hóa phi vật thể: lễ hội, văn hóa tín ngưỡng, phong tục tập quán,... gắn với di tích và khu vực xung quanh di tích.

Vị trí, vai trò, mối liên hệ của di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông với các điểm di tích lân cận, các công trình, địa điểm có giá trị khác trên địa bàn, làm cơ sở phát triển sản phẩm, dịch vụ du lịch, xây dựng tuyến du lịch.

Các yếu tố về kinh tế - xã hội, dân cư, môi trường liên quan tới di tích; công tác quản lý, bảo vệ, đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích; các hoạt động xây dựng công trình, cơ sở hạ tầng kỹ thuật gắn với việc phát huy giá trị di tích; các thể chế và chính sách, các quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án có liên quan.

Để đảm bảo tính khả thi, quy hoạch đề xuất các giải pháp về quản lý quy hoạch, cơ chế phối hợp liên ngành và đặc biệt là các cơ chế, chính sách giải phóng mặt bằng, hỗ trợ người dân di dời và phục hồi sinh kế cho các hộ bị ảnh hưởng.

Các dự án thành phần được phân kỳ đầu tư và ưu tiên theo từng nhóm, từ giải phóng mặt bằng, bảo tồn, phục hồi di tích đến xây dựng hạ tầng và phát triển du lịch bền vững.

Nội dung nhiệm vụ quy hoạch yêu cầu nghiên cứu, khảo sát, đánh giá hiện trạng di tích; nghiên cứu, đánh giá yếu tố kinh tế-xã hội và môi trường tự nhiên liên quan đến nội dung quy hoạch; nhận diện đặc trưng, yếu tố gốc cấu thành di tích, các giá trị tiêu biểu của di tích làm cơ sở bảo tồn và phát huy giá trị di tích; quan điểm về bảo tồn và phát huy giá trị di tích, phát triển du lịch gắn với phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế-xã hội của địa phương; xác định mục tiêu dài hạn, ngắn hạn của quy hoạch; các ranh giới liên quan đến khu vực quy hoạch; đề xuất nội dung về định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích; tổ chức không gian kiến trúc, cảnh quan, xây dựng công trình mới; định hướng phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch bền vững.

Đồng thời, nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật, nhất là hệ thống giao thông kết nối với di tích. Đề xuất các giải pháp tổ chức giao thông nội bộ khu di tích thuận lợi cho hoạt động tham quan.

Chuẩn bị kỹ thuật, cấp nước, cấp điện, thông tin liên lạc, phòng cháy chữa cháy, thoát nước thải, thu gom xử lý chất thải rắn hợp lý, đấu nối thuận lợi với khu vực xung quanh. Định hướng phát triển hệ thống thông tin liên lạc phục vụ cho các khu chức năng của di tích.

Phân tích cũng dự báo những tác động ảnh hưởng đến môi trường di tích; đề xuất hệ thống các tiêu chí bảo vệ môi trường để đưa ra các giải pháp quy hoạch không gian, kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật tối ưu cho khu vực quy hoạch; các giải pháp cụ thể giảm thiểu, khắc phục tác động đến môi trường khi triển khai thực hiện quy hoạch; lập kế hoạch giám sát về môi trường, về kỹ thuật, về quản lý và quan trắc môi trường.

Thời gian lập quy hoạch không quá 24 tháng kể từ ngày nhiệm vụ được duyệt. Quy hoạch thực hiện trong thời kỳ đến năm 2035, tầm nhìn định hướng đến năm 2045. Nguồn vốn chính lấy từ nguồn vốn công đức, tài trợ có mục đích tu bổ, tôn tạo di tích và các nguồn vốn huy động hợp pháp khác.

Quyết định giao Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh có trách nhiệm bố trí nguồn vốn, phê duyệt dự toán chi phí lập quy hoạch và các chi phí khác có liên quan đến công tác lập quy hoạch; phân công cơ quan chủ đầu tư; lựa chọn đơn vị tư vấn lập quy hoạch theo đúng quy định của pháp luật; chịu trách nhiệm về bảo đảm thực hiện nghiêm, đầy đủ quy định về lấy ý kiến cộng đồng, chuyên gia, nhà khoa học và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan tại địa phương trong quá trình tổ chức lập quy hoạch.

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm toàn diện về số liệu, kết quả thẩm định hồ sơ nhiệm vụ lập Quy hoạch; chủ trì tổ chức thẩm định quy hoạch và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo quy định của pháp luật về di sản và pháp luật khác liên quan; giám sát, kiểm tra tiến độ lập quy hoạch, bảo đảm đúng mục tiêu, đúng nội dung, đúng kế hoạch theo nhiệm vụ lập quy hoạch được phê duyệt.

Các bộ, ngành, cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao và quy định hiện hành có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh trong quá trình khảo sát, nghiên cứu, tổ chức lập quy hoạch, bảo đảm chất lượng, tiến độ, hiệu quả, chống lãng phí; phối hợp với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch theo quy định của pháp luật./.