Khám phá di sản Hà Nội bằng công nghệ số qua hành trình du lịch đặc biệt

Ngày 3/12 tại đền Quán Thánh, dự án "Các hành trình du lịch di sản trong TP. Hà Nội" được giới thiệu chính thức đến công chúng, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác văn hóa Việt - Pháp cũng như trong cách Hà Nội đưa di sản đến gần đời sống hiện đại.

Đây là hoạt động thuộc khuôn khổ dự án FEF-R Patrimoine, do Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp tài trợ, được triển khai bởi Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam - IFV phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN (USSH - VNU), Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO) và Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF).

Đại diện địa phương, bà Phạm Thị Diễm - Chủ tịch UBND phường Ba Đình cho biết: "Việc triển khai sáng kiến "Các hành trình du lịch di sản trong thành phố Hà Nội" là dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong việc kết nối các di sản trên địa bàn, tạo thành những tuyến tham quan liên hoàn, khoa học, hấp dẫn. Những hành trình này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn di sản, mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế – xã hội cho địa phương thông qua du lịch bền vững, thúc đẩy giao lưu, tăng cường hội nhập, quảng bá Văn hóa, nét đẹp truyền thống của con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Sự kiện ngày hôm nay cũng chính là minh chứng rõ nét cho tinh thần hợp tác và mang đến nhiều thông điệp quan trọng: chúng ta sẵn sàng mở rộng cánh cửa cho sự sáng tạo, đổi mới và phát triển".

"Chúng tôi kỳ vọng rằng thông qua hoạt động trải nghiệm số, các chương trình giới thiệu, trình chiếu, tương tác và chia sẻ thông tin trong khuôn khổ sự kiện, các đại biểu sẽ có cái nhìn đầy đủ hơn về những nỗ lực của Thành phố Hà Nội và phường Ba Đình trong công tác bảo tồn và phát huy di sản; qua đó lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp đến cộng đồng trong nước và bạn bè quốc tế" – bà Phạm Thị Diễm nói.

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet cho biết, Hà Nội sở hữu một kho tàng di sản đặc biệt phong phú, nhưng việc tiếp cận và giới thiệu tới công chúng, đặc biệt là giới trẻ trong nhiều năm qua chưa thật sự thuận tiện và đồng bộ.

Theo Đại sứ, dự án không chỉ phục vụ du khách mà còn hướng đến chính người dân Hà Nội: “Người dân Hà Nội hay giới trẻ sẽ có cơ hội hiểu và cảm được thành phố của mình khi bước đi trên từng tuyến phố, khi vô tình gặp một ngôi chùa cổ, một biệt thự Pháp, hay một địa điểm lịch sử. Ứng dụng giúp họ tìm ngay thông tin, công trình đó là gì, thuộc thời kỳ nào, từng chứng kiến sự kiện gì. Nó giống như một bách khoa toàn thư bỏ túi, luôn sẵn trong điện thoại của mỗi người”.

Đại sứ nhấn mạnh: "Nhờ ứng dụng công nghệ số đặc biệt là hệ thống mã QR và bản đồ tương tác, Hà Nội đang từng bước trở thành một trong những đô thị tiên phong tại châu Á trong số hóa dữ liệu di sản, tạo điều kiện tiếp cận thông tin thuận tiện, sinh động và trực quan".

Bốn hành trình khám phá di sản độc đáo của Thủ đô vừa chính thức ra mắt, đem đến những trải nghiệm mới mẻ. Hành trình có sự hỗ trợ của hệ thống bản đồ tương tác, ứng dụng H-Heritage và hệ thống mã QR tại nhiều điểm di tích trong trung tâm thành phố. Những công cụ này cho phép người dân và du khách tiếp cận thông tin về di sản một cách trực quan, thuận tiện và đồng bộ hơn, thông qua hình thức tra cứu ngay tại điểm đến.

Các hành trình được thiết kế như những tuyến khám phá mang tính liên kết câu chuyện: hành trình Thăng Long tứ trấn, các đền thờ Mẫu; các đình thờ Tổ nghề trong phố cổ và các ngôi chùa. Người dùng chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh để “chạm vào lịch sử”, theo cách tiếp cận trực quan và sinh động hơn.

Theo bà Nguyễn Thị Hiệp - trưởng nhóm kỹ thuật của dự án, kho tư liệu lớn được khai thác, xử lý và hệ thống hóa theo chuẩn khoa học, tạo nền tảng để tái hiện từng di tích một cách đầy đủ, từ mô tả, ảnh tư liệu đến dữ liệu định vị địa lý. Toàn bộ được tích hợp vào hệ thống tương tác, truy cập qua mã QR và ứng dụng H-Heritage.

Dự án cũng hướng đến ba nhóm chức năng. Trước hết là chức năng du lịch, hỗ trợ người dân và du khách khám phá trực tiếp tại điểm đến. Thứ hai là chức năng khoa học, cung cấp nguồn dữ liệu cho giới nghiên cứu, giảng viên và chuyên gia. Thứ ba là chức năng giáo dục, góp phần đưa kiến thức di sản vào chương trình học và hoạt động ngoại khóa tại trường phổ thông, đại học.

Những sản phẩm cụ thể của dự án gồm: Cuốn sách nghiên cứu song ngữ với 10 bài viết chuyên sâu về di sản và hành trình di sản Hà Nội, có thể đọc trực tuyến trên website dự án; ấn phẩm tiếng Pháp về di tích Hà Nội của tác giả Dominique Lemaire, tổng hợp 20 năm khảo sát; bộ ảnh nghệ thuật của nhiếp ảnh gia Nicolas Cornet; 3 bản đồ giấy bằng 3 ngôn ngữ, tích hợp mã QR dẫn tới bản đồ số tương tác và website.

Đặc biệt, nhóm dự án đã lựa chọn 28 di tích tiêu biểu để xây dựng thành 4 hành trình du lịch di sản, gắn với bốn dòng tín ngưỡng cổ truyền của người Việt. Một là, hành trình Thăng long tứ trấn - Bốn vị thần bảo hộ kinh thành. Hai là, các đền thờ Mẫu - tín ngưỡng thờ Mẫu độc đáo của Việt Nam. Ba là, đình thờ Tổ nghề - ký ức lao động của kinh thành phồn thịnh. Bốn là, chùa Hà Nội - dấu ấn đại sư an thiền và sự biến chuyển của Phật giáo đô thị.

Mỗi hành trình là một câu chuyện, phản ánh cấu trúc, tinh thần và ký ức của người Hà Nội xưa và nay, cho phép người dùng chỉ với một chiếc điện thoại thông minh có thể “chạm tay vào lịch sử”, khám phá chiều sâu văn hóa của Thăng Long - Hà Nội theo cách trực quan nhất.

Dự án không chỉ phục vụ du lịch trải nghiệm đơn thuần mà còn là công cụ tìm hiểu tri thức văn hoá, công cụ giáo dục và là tư liệu khảo cứu dành cho sinh viên và các nhà khoa học.

“Tôi hy vọng, từ những nền tảng ban đầu này, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục phát triển thêm nhiều hành trình khác. Chúng tôi hình dung một “mạng lưới di sản” như hệ thống tàu điện, mỗi di tích là một trạm dừng chân, kết nối con người với văn hóa và lịch sử Thăng Long - Hà Nội một cách sống động”, chuyên gia Nguyễn Thị Hiệp nói.

Không chỉ đơn thuần là những tuyến du lịch, “Các hành trình du lịch di sản Hà Nội” mở ra một cách nhìn mới về Thủ đô: Hà Nội không chỉ là một điểm đến, mà là một bảo tàng sống, nơi quá khứ và hiện tại song hành, nơi di sản không nằm yên trong sách vở mà hiện diện, kể chuyện và đối thoại cùng con người.

Trong tương lai, khi “mạng lưới di sản” được mở rộng như hình dung của nhóm nghiên cứu – mỗi di tích là một “trạm dừng” kết nối văn hóa và lịch sử – Hà Nội sẽ hiện lên như một bản đồ ký ức sống động, được dẫn lối bằng công nghệ và gìn giữ bằng tình yêu di sản của cộng đồng./.