Danh thắng & Di tích Hà Nội

Đồng chí Nguyễn Phong Sắc và di tích cách mạng 152 phố Bạch Mai (quận Hai Bà Trưng)

Sơn Dương (t/h) • 24/09/2023 15:33

Di tích cách mạng 152 phố Bạch Mai hiện nay tọa lạc tại phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

nguyen-phong-sac-hbt.jpg
Con dâu và cháu ruột của đồng chí Nguyễn Phong Sắc (ông Nguyễn Hùng Sơn) trong ngôi nhà nhỏ đã trăm năm tuổi trên phố Bạch Mai (phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội) - Ảnh: KTĐT

Nguyễn Phong Sắc - một chiến sĩ cộng sản kiên cường

Nguyễn Phong Sắc sinh ngày 1 tháng 2 năm 1902 tại làng Bạch Mai, nay là phố Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Tên khai sinh là Nguyễn Văn Sắc, còn gọi là Nguyễn Đình Sắc; khi đi hoạt động cách mạng đổi thành Nguyễn Phong Sắc với các bí danh Thịnh, Thanh. Làng Bạch Mai xưa có tên là phường Hồng Mai, một phường của Thăng Long vào các thời Lê - Nguyễn. Nơi đây có nhiều di tích lịch sử nổi tiếng.

Nguyễn Phong Sắc là một trí thức giàu lòng yêu nước, sớm tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin và gia nhập Hội Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí, với cương vị là Ủy viên Kỳ bộ Thanh niên Bắc Kỳ kiêm Bí thư Tỉnh bộ Thanh niên Hà Nội. Năm 1929, Nguyễn Phong Sắc tham gia thành lập Chi bộ cộng sản đầu tiên và thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng, giữ cương vị Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương lâm thời, sau đó là Ủy viên Thường vụ Ban chấp hành Trung ương.

Năm 1930, đồng chí trực tiếp chỉ đạo phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh. Sau đó, đồng chí trúng cử vào Ban chấp hành Trung ương Đảng và làm Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ.

Tháng 3/1931 tại Sài Gòn, đồng chí Nguyễn Phong Sắc tham dự Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng.

Sau khi hội nghị kết thúc, đồng chí Nguyễn Phong Sắc ra Hà Nội rồi xuống Hải Phòng để phổ biến nghị quyết. Lúc trở lại Hà Nội, bị tên Nghiêm Thượng Biền (tức Thắng) phản bội bắt đồng chí ở khách sạn Nam Lai, 95 Hàng Lọng (nay là phố Lê Duẩn) ngày 3/5/1931. Sự tàn bạo của Sở Mật thám Pháp ở Hà Nội không khuất phục được ý chí kiên cường của người cộng sản trẻ tuổi Nguyễn Phong Sắc. Do vậy, sáng sớm ngày 25/5/1931, đồng chí Nguyễn Phong Sắc bị thực dân Pháp giết tại đồn Song Lộc, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.

Di tích cách mạng 152 phố Bạch Mai

Nhà 152 phố Bạch Mai là di tích cách mạng nằm trong địa bàn phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng - ngôi nhà gắn liền với ông bà thân sinh ra Nguyễn Phong Sắc, là Nguyễn Đình Phúc và Thành Thị Tửu; nơi chào đời, trưởng thành và hoạt động cách mạng đầu tiên của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi Nguyễn Phong Sắc.

Đây là một căn nhà ở làng Bạch Mai xưa, nơi ông Nguyễn Đình Phúc (tức trưởng Nhàn mà dân làng thường gọi) bị thực dân Pháp bắt năm 1908 và đầy đi giam cầm ở Côn Đảo, do tham gia phong trào Đông Kinh nghĩa thục. Sau năm năm mãn hạn tù, ông Phúc trở về làng Bạch Mai. Chính tại ngôi nhà này, ông Nguyễn Đình Phúc đã dạy dỗ, giáo dục người con trai Nguyễn Phong Sắc ngay từ tấm bé ý chí kiên cường của một chiến sĩ cách mạng.

Ngôi nhà của ông Phúc lúc đầu là nhà lá. Do lương của Nguyễn Phong Sắc làm ở Sở Tài chính Đông Dương cao, nên ông Phúc có tiền xây 5 gian nhà gạch khang trang. Trong nhà có hoành phi, câu đối, ghi: “Thuy khanh lưu thiện” (ý nói: làm điều lành sẽ được truyền lại). Cuối năm 1925, ông bà Phúc tổ chức cho Nguyễn Phong Sắc đẹp duyên cùng Trịnh Thị Cán. Đến cuối năm 1924, Trịnh Thị Cán sinh con trai đầu lòng là Nguyễn Văn Dung, sau đó đến năm 1928, chị lại sinh con thứ hai là Nguyễn Văn Vinh. Kế tục truyền thống của ông nội và cha, hai người con của Nguyễn Phong Sắc đều là chiến sĩ cách mạng của Đảng: Nguyễn Văn Dung là công nhân, năm 1945 tham gia Vệ quốc đoàn, chiến đấu trong Trung đoàn Thủ đô, hy sinh trong trận chiến đấu tại khu chợ Đồng Xuân ngày 14/2/1947. Nguyễn Văn Vinh, sau đổi là Nguyễn Phong Vinh, hoạt động cách mạng từ năm 1944, đã trải qua nhiều năm chiến đấu trong quân đội, sau làm công tác báo chí cho Thành uỷ Hà Nội và công tác ở Ban Tổ chức Trung ương Đảng.

Tại ngôi nhà 152 Bạch Mai, Nguyễn Phong Sắc đã được các anh hội viên của Hội Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí là Nguyễn Danh Đới, Vương Văn Mùi và Trần Quang Huyến đến tuyên truyền cách mạng, cho Sắc đọc những tài liệu, báo chí có bài của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, bài của cụ Phan Bội Châu...

Tại ngôi nhà 152 Bạch Mai, đồng chí Nguyễn Phong Sắc đã thành lập tổ Thanh niên cách mạng. Tổ thường họp tại nhà Sắc hoặc nhà Huyến (Huyến là hội viên Hội Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí, từ cuối năm 1926).

Từ năm 1928, nhà 152 Bạch Mai là một trong những nơi in ấn tài liệu, truyền đơn, để tuyên truyền giác ngộ cách mạng cho quần chúng.

Như vậy, nhà số 152 Bạch Mai trong những năm 1926 - 1930 là một trong những nơi hội họp và in ấn tài liệu thời đầu thành lập Đảng.

Di tích cách mạng 152 phố Bạch Mai hiện nay được gia đình người con thứ hai của đồng chí Nguyễn Phong Sắc là Nguyễn Phong Vinh, cùng vợ là Nguyễn Thị Hiền trông nom hương khói. Mặt trước ngôi nhà còn dấu tích tường xây theo kiểu kiến trúc nhà cũ thời Pháp ở Hà Nội. Bên trong ngôi nhà, tầng 1 đặt bàn thờ có ảnh đồng chí Nguyễn Phong Sắc. Bức hoành phi gắn ở tường phía trên bàn thờ. Phía sau là khu đất trồng rau, xưa là ao Mô (ao rau muống này những năm hoạt động cách mạng ở Hà Nội, đồng chí Nguyễn Phong Sắc cùng các đồng chí của mình họp hội, in ấn tài liệu, khi có tin báo mật thám rình mò là tản ra trong ao Mô để tránh kẻ thù).

Các ngày tết, ngày thương binh liệt sĩ... các đồng chí lãnh đạo Trung ương, thành phố Hà Nội, Nghệ An, Hà Tĩnh, quận, phường đến thắp hương tưởng niệm đồng chí Nguyễn Phong Sắc ở nhà 152 phố Bạch Mai.

Nhà số 152 phố Bạch Mai đã được UBND Thành phố Hà Nội gắn biển DTCMKC./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
  • Chùa Xã Đàn (quận Đống Đa)
    Chùa Xã Đàn tên chữ là Kim Yên tự, xưa kia chùa thuộc phường Xã Đàn, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội, nay là số 4/106 ngõ Xã Đàn II, phường Nam Đồng, quận Đống Đa, Hà Nội.
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
  • Chung kết IC Master 2026: Nâng tầm bản sắc nông sản Việt bằng tư duy sáng tạo của người trẻ
    Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.
Đừng bỏ lỡ
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
Đồng chí Nguyễn Phong Sắc và di tích cách mạng 152 phố Bạch Mai (quận Hai Bà Trưng)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO