“Người giữ hồn di sản” giành Bông sen Vàng cho phim tài liệu xuất sắc

Giải thưởng danh giá không chỉ ghi nhận nỗ lực sáng tạo của ê-kíp làm phim mà còn tôn vinh hành trình cống hiến bền bỉ của nhân vật trung tâm: Giáo sư, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Chu Bảo Quế - người cả đời miệt mài gìn giữ và lan tỏa dân ca quan họ.

Tác phẩm tri ân người trọn đời gìn giữ dân ca Quan họ

“Người giữ hồn di sản” dẫn dắt khán giả đi qua những lát cắt chân thật của cuộc đời nghệ sĩ Chu Bảo Quế – người sinh ra ở vùng quê nghèo Bắc Ninh, nơi có làn điệu Quan họ trữ tình đi vào lòng người đã thấm vào hơi thở của cuộc sống.

Từ thuở thiếu thời, giữa thiếu thốn và khó khăn, cậu bé Bảo Quế đã sớm bộc lộ tình yêu sâu sắc với dân ca Quan họ. Không có điều kiện được đào tạo bài bản, ông kiên trì tự học, tự nghe, tự ghi chép, tự luyện giọng - một hành trình lặng lẽ nhưng đầy nghị lực.

Bộ phim dùng lối kể mộc mạc, gần gũi để mở ra một tuổi thơ nhiều thách thức nhưng giàu nội lực. Chính sự say mê cháy bỏng đã giúp ông vượt lên hoàn cảnh, từng bước trở thành một trong những nghệ sĩ - nhà nghiên cứu quan trọng nhất của Quan họ Bắc Ninh, góp phần bảo tồn kho tàng làn điệu cổ bằng tâm huyết cả đời.

Đạo diễn Lê Thanh Lịch và Đặng Minh Hùng tái hiện hình ảnh nghệ sĩ Chu Bảo Quế bằng những thước phim giàu tính biểu cảm: Từ khoảnh khắc ông lặng lẽ mở từng trang tư liệu cũ, đến giây phút truyền dạy cặn kẽ từng câu hát cổ cho lớp trẻ. Ống kính của đoàn phim kiên nhẫn theo chân ông trong những buổi tập luyện, những đêm ghi chép tư liệu, những chuyến đi thực địa nhằm giữ gìn tiếng hát truyền thống.

Ở đó, khán giả bắt gặp một người nghệ sĩ chọn cách sống cho cộng đồng, cho nghệ thuật, dồn hết tâm lực cho việc bảo tồn di sản. Câu chuyện đời của nghệ sỹ Chu Bảo Quế - giản dị nhưng bền bỉ, trở thành sợi dây cảm xúc xuyên suốt bộ phim.

Từ làng Quan họ vươn ra thế giới

Bộ phim không chỉ phác họa hành trình cá nhân mà còn tái hiện quá trình nghệ sỹ Chu Bảo Quế đưa Quan họ đến với bạn bè năm châu. Qua những thước phim tư liệu quý, khán giả được chứng kiến hình ảnh ông trong những chuyến biểu diễn, sáng tác và truyền dạy ở nhiều quốc gia… Cuộc đời tận hiến cho nghệ thuật của người nghệ sĩ để Quan họ mãi trường tồn.

Ê-kíp làm phim khai thác khéo léo sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, giữa một nghệ sĩ sống hết mình với di sản và những giá trị mà thế hệ mai sau có thể tiếp nối. Bộ phim như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: di sản chỉ thực sự sống khi có những con người sẵn sàng gìn giữ nó bằng trái tim nhiệt thành.

Theo chia sẻ của đoàn làm phim, “Người giữ hồn di sản” được thực hiện trong nhiều tháng với không ít khó khăn về tư liệu, thời tiết, di chuyển và bối cảnh. Nhưng chính những thử thách ấy lại giúp bộ phim có chiều sâu, chân thật và đầy cảm xúc.

“Khi bắt đầu bộ phim, ê-kíp đều mang một tâm thế đặc biệt: không chỉ làm phim, mà còn đi tìm lại những giá trị văn hóa đang dần lùi lại giữa nhịp sống hiện đại. Mỗi cuộc trò chuyện với nghệ sĩ Chu Bảo Quế, mỗi địa điểm gắn với Quan họ đều khiến chúng tôi thêm xúc động. Có những khoảnh khắc cả đoàn lặng đi khi nghe ông hát, hoặc khi nhìn những trang tư liệu mà ông giữ gìn cả đời.

Có lẽ điều khiến tôi day dứt nhất là sự hy sinh thầm lặng của ông. Một cuộc đời cho Quan họ, dành mọi tâm huyết để nghiên cứu, truyền dạy, bảo tồn – những điều ấy khiến chúng tôi càng phải kể lại bằng sự trân trọng và tử tế. Tôi may mắn khi đồng hành cùng đạo diễn trẻ Minh Hùng, cùng ê-kíp tận tâm, say nghề bởi chỉ khi đặt trái tim vào từng khuôn hình, bộ phim mới thật sự sống.

Giải Bông sen vàng là niềm vui lớn, nhưng với chúng tôi, điều quan trọng hơn là khán giả có thể hiểu thêm về một người nghệ sĩ đã dành cả cuộc đời để giữ gìn hồn cốt văn hóa dân tộc.

Đây không chỉ là tác phẩm, mà là lời tri ân, sự biết ơn của chúng tôi dành tới Giáo sư, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Chu Bảo Quế - người giữ hồn di sản của Việt Nam”, Đạo diễn Lê Thanh Lịch, Giám đốc Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chia sẻ về hành trình thực hiện bộ phim.

Giành Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam 2025, “Người giữ hồn di sản” được đánh giá là bộ phim có chiều sâu văn hóa, giàu tính nhân văn và có sức lay động mạnh mẽ. Không khoa trương, không dựng lên những hiệu ứng kịch tính, bộ phim chinh phục người xem bởi sự chân thật, giản dị và ánh sáng tỏa ra từ cuộc đời nhân vật.

Tác phẩm góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn di sản, đồng thời truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ những giá trị truyền thống quý báu của dân tộc.

Giải thưởng lần này cũng khẳng định vị thế của Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam trong lĩnh vực phim tài liệu - nơi luôn theo đuổi những đề tài giàu bản sắc và mang đậm tinh thần nhân văn./.