Danh thắng & Di tích Hà Nội

Đền Voi Phục (quận Ba Đình)

Sơn Dương (t/h) 09:21 07/08/2023

Đền Voi Phục tọa lạc tại phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội.

den_voi_phuc_2.jpg
Đền Voi Phục

Tên thường gọi là đền Voi Phục do cửa đền có đắp 2 con voi quỳ ngay ở cổng đi vào. Đền còn có tên là đền Thủ Lệ do được xây dựng trên đất làng Thủ Lệ, phía tây kinh thành Thăng Long cũ, nay thuộc phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội. Đền còn có tên là đền Linh Lang do thờ thần Linh Lang đại vương. Đền là một trong “Thăng Long tứ trấn”, được dựng năm Chương Thánh Gia Khánh 7 (1065) đời Lý Thánh Tông, thờ con trai thứ 4 của vua Lý Thánh Tông.

Tương truyền bà hoàng phi họ Nguyễn người làng Bồng Lai (Đan Phượng) đang tắm ở Dâm Đàm (hồ Tây), bỗng có rồng hiện ra, phun nước thơm vào mình, về nhà có mang 14 tháng sinh ra Linh Lang. Vua Lý Thánh Tông cho bà đưa hoàng tử về nuôi tại chỗ ở cũ của bà là trại Thủ Lệ. Linh Lang lớn lên, tướng mạo khôi ngôi, trên người có tướng lạ, có 28 vết vảy rồng và 7 hàng chấm sáng long lanh như ngọc trên ngực. Lúc bấy giờ quân Tống do Triệu Tiết chỉ huy đem quân sang xâm chiếm nước ta. Vua sai sứ đi chiêu mộ người tài giỏi ra đánh giặc. Linh Lang tâu xin vua ban cho một lá cờ và một thớt voi, chàng hét lên một tiếng, tức thì hai con voi phục xuống, Linh Lang cầm cờ, cưỡi voi xông ra trận, đánh cho quân giặc thua tan tác. Sau khi thắng trận, Linh Lang tâu rằng mình không phải là người trần, nay đến hạn phải ra đi. Nói rồi chàng hoá thành con giao long dài trăm trượng trườn xuống Dâm Đàm và biến mất. Sau đó trời mưa liền mấy ngày, khi trời lạnh, từ trên trời rơi xuống nhiều cờ đỏ cắm trước cửa Ngọ Môn. Vua bèn phong tước cho Linh Lang là đại vương và sai sửa lại nơi ở cũ làm đền thờ Linh Lang đại vương (vì là hoàng tử chống giặc Tống, nên truyền thuyết cho rằng đó là Hoàng tử Hoằng Chân trong lịch sử).

Cũng có sách cũ (Tang thương ngẫu lục) chép Linh Lang là con một người con gái ở bên hồ, vua đem lòng yêu mến nên đã sinh ra. Đến năm lên 8 tuổi mới được đưa vào trong cung, cho dự vào hàng cuối trong các hoàng tử. Ít lâu sau Linh Lang lên đậu, mỗi hạt đậu to như hạt ngô, liền xít không hở chỗ nào, ba tháng trời vẫn không khỏi. Vua đến thăm, thở dài thương hại, Linh Lang tâu với vua rằng: “Con bị đầy xuống trần có kỳ, xin vua cha không nên buồn phiền, con sắp sửa đi đây, vua cha có lòng thương con xin lập cho một đền thờ ở chỗ con ra đi...”. Nói rồi Linh Lang hoá thành một con thuồng luồng trườn xuống hồ mất. Vua phong là Thượng đẳng thần và sai lập đền thờ.

Đền được khởi dựng từ thời Lý Thánh Tông, đã qua nhiều lần trùng tu. Trong trận Cầu Giấy lần thứ nhất, ngày 21/12/1873 nghĩa quân ta đã phục kích ở cổng đền này, diệt gọn một toán quân Pháp, trong đó có tên chỉ huy là Balny. Cùng ngày, ở đường Giảng Võ, thiếu tá hải quân là Francis Garnier cũng đã phải đền tội. Tại ngôi đền này, Tôn Thất Thuyết cùng Lưu Vĩnh Phúc đã đóng quân, phục kích đánh tan một toán quân Pháp và giết chết 2 tên quan 5 giặc là Villers và Henri Rivière vào ngày 19/5/1882. Năm 1947 giặc Pháp mở rộng chiến tranh, đánh lên Sơn Tây, đã đốt trụi đền Voi Phục. Đến năm 1953, dân đã quyên góp tiền và xây dựng lại đền, song cũng chưa dựng lại được như cũ. Từ năm 1954 đến nay cũng đã có nhiều đợt tu sửa, đặc biệt giai đoạn 2006 - 2010, đền được nhà nước đầu tư lớn để tu bổ, nâng cấp toàn bộ. Tam quan được xây mới, tạo cho di tích bề thế, khang trang.

Trong đền có 2 pho tượng đồng và hòn đá to có vết lõm, tương truyền là nơi Linh Lang nằm gối đầu lên rồi hoá thành con giao long và trườn xuống hồ. Ngoài cổng có đắp hình hai con voi quỳ. Đầu năm 1994, nhân dân Thủ Lệ đã quyên góp đúc lại quả chuông chiều cao 93cm, đường kính miệng 70cm, thân chia 4 múi, mỗi múi có hai hàng chữ Hán đúc nổi. Bốn chữ Hán dòng trên là “Tây trấn thượng đẳng”. Đền có 4 câu đối. Câu đối treo ở nhà Đại bãi viết:

“Mộc biểu chi sơ nhất chính dự tán trung hưng thành

Đông A di hậu vạn cổ bao phong thượng đẳng thần”.

Tạm dịch là:

Thời Lý buổi đầu một lần đi dẹp giặc, việc trung hưng được thần giúp

Thời Trần về sau muôn đời tôn phong danh hiệu thượng đẳng thần.

Đường vào đền có nhiều cây cổ thụ, đền được xây cạnh hồ Thủ Lệ, có khuôn viên rộng rãi, cây cối xanh tốt um tùm nên được coi là một cảnh đẹp của thủ đô Hà Nội.

Hàng năm đền có lễ hội vào ngày Lập xuân, trước đây quan coi việc đem trâu đất đến dưới đền làm lễ Nghênh xuân. Sau lễ thần đến rước kiệu. Trai tráng đóng phu kiệu, cởi trần đóng khổ bào, rước kiệu qua Núi Bò gần đó. Khi qua núi phải bò như đi đánh trận và phải luôn luôn giữ sao cho kiệu được thăng bằng.

Lễ hội đền Voi Phục được tổ chức vào các ngày 9 đến 11 tháng hai âm lịch. Đây là hội lớn; các làng thuộc Thập tam trại và các vùng khác ở Hà Tây cũ, Bắc Ninh... về dự hội. Trong lễ hội có hội rước lớn, cờ quạt, chiêng trống, lọng, tán, bát âm... rất đông vui náo nhiệt.

Đền đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử, thắng cảnh năm 1962./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
  • Bảo tàng Tổng cục II (quận Hoàng Mai)
    Toạ lạc tại số 322 đường Lê Trọng Tấn, quận Hoàng Mai, Hà Nội trên khuôn viên rộng 3.500m2, gồm 2 tầng nhà và phần trưng bày ngoài trời, Bảo tàng Tổng cục II hiện lưu giữ 5.830 hiện vật, trong đó có nhiều hiện vật quý hiếm gắn liền với cuộc đời hoạt động của nhiều chiến sĩ tình báo xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam. Với chức năng phục vụ công tác nghiên cứu, tham quan học tập, giáo dục truyền thống, Bảo tàng Tổng cục II chính thức được Bộ Văn hoá - Thông tin công nhận nằm trong hệ thống các bảo tàng cấp 2 toàn quân.
  • Bảo tàng Binh chủng Thông tin (quận Ba Đình)
    Bảo tàng Binh chủng Thông tin thuộc loại hình bảo tàng lịch sử chuyên ngành quân sự, là thể chế văn hoá, có chức năng bảo quản và trưng bày các sưu tập về lịch sử Binh chủng Thông tin liên lạc nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giáo dục, tham quan và hưởng thụ văn hoá của cán bộ, chiến sĩ trong Binh chủng và nhân dân, bạn bè quốc tế.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Trở lại Điện Biên
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Trở lại Điện Biên của tác giả Nguyễn Lê Hằng.
  • Hố băng
    Tôi nghe kể có một làng miền Tây hơn năm trăm năm không có lấy một đền chùa, nhà thờ, miếu mạo nào, mà cũng hơn năm trăm năm không có giáo sư, tiến sĩ, kỹ sư, hay cử nhân đại học. Trái ngược hoàn toàn và cái làng sát bên hông nó, có một cái đình to vật vã với sắc phong mỗi mùa nắng ráo, ông từ phải đem ra phơi tràn cả lối đi, với các gia phả chi chít những tri huyện, thượng thư, thái úy.
  • Hà Nội mở tuyến du lịch nội đô đầu tiên kết nối trung tâm với ngoại thành
    Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu, tuyến du lịch “Con đường di sản Nam Thăng Long - Hà Nội - Điểm về nguồn cội”, là tuyến du lịch nội đô chính thức đầu tiên được công bố trong kế hoạch phát triển hệ thống các tuyến du lịch kết nối trung tâm Thủ đô với các địa phương ngoại thành Hà Nội.
  • Trường Tiểu học Phương Mai: Ngày hội trải nghiệm “Đón em vào lớp 1”
    Sáng 14/4, các em học sinh thuộc trường Mầm non Phương Mai; Mầm non Hoa Sữa; Mầm non Kim Liên... có buổi tham quan trải nghiệm đầy hào hứng và thú vị tại Trường Tiểu học Phương Mai (quận Đống Đa, Hà Nội).
  • Lưu học sinh Lào đón Tết cổ truyền Bunpimay ở Cố đô Huế
    Hàng trăm lưu học sinh Lào đang sinh sống, học tập tại tỉnh Thừa Thiên Huế rạng rỡ cười tươi và tham gia đón Tết cổ truyền Bunpimay ở Cố đô Huế
Đừng bỏ lỡ
  • Tuần lễ xúc tiến thương mại huyện Quốc Oai năm 2024 thu hút đông đảo người dân và du khách
    Từ ngày 12-16/4, tại khu di tích chùa Thầy (xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, TP. Hà Nội), trong khuôn khổ Lễ đón nhận di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia và khai hội chùa Thầy, Tuần lễ xúc tiến thương mại huyện Quốc Oai năm 2024 được khai mạc với hơn 100 gian hàng giới thiệu, quảng bá các sản OCOP, sản phẩm làng nghề, không gian văn hóa và ẩm thực đã thu hút rất đông người dân và du khách đến tham quan, mua sắm.
  • Hà Nội có thêm 2 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
    Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành các Quyết định về việc công bố Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trong 8 di sản văn hóa phi vật thể được công nhận lần này, Hà Nội có 2 di sản.
  • Phim Việt "Song lang" được xướng tên Liên hoan phim Quốc tế TP.HCM
    Lễ trao giải tối 14/3, phim 'Song lang' được xướng tên cho giải thưởng 'Phim về TP HCM xuất sắc', đạo diễn Leon Lê bất ngờ vì không biết phim mình được đề cử, diễn viên Kiều Trinh bật khóc.
  • Xúc động chuyện tình tướng Hoàng Đan và vợ qua những bức thư
    “Tôi mong độc giả, nhất là các bạn trẻ khi đọc cuốn sách sẽ tin rằng tình yêu có thật” - Đó là chia sẻ của tác giả Hoàng Nam Tiến tại buổi ra mắt sách “Thư cho em” do Công ty Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam tổ chức tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam chiều 13/4.
  • Trưng bày ảnh về du lịch Quy Nhơn (Bình Định) tại Văn Miếu Quốc Tử Giám
    Trong 2 ngày 12-13.4 tại di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (TP. Hà Nội) đơn vị tổ chức “Trưng bày ảnh du lịch Quy Nhơn – Bình Định”. Sự kiện trên do Sở Du lịch Bình Định phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội, Sở VHTT Hà Nội, Hiệp hội Du lịch Hà Nội (HANTA) và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp tổ chức.
  • Thành lập BTC các hoạt động kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô
    UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 1944/QĐ-UBND thành lập Ban Tổ chức các hoạt động kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2024).
  • Du lịch Việt Nam được quảng bá qua điện ảnh tại Hollywood
    Chương trình mục tiêu quốc gia xây Việt Nam sẽ tổ chức Expo in Hollywood quảng bá du lịch tại Mỹ, mời 200 nhà làm phim ở Hollywood đến tham dự và hợp tác dựng nông thôn mới.
  • Lần đầu tiên trình diễn ánh sáng bằng drone trong Lễ hội chùa Thầy
    Tối 12/4, trong buổi Lễ đón nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và khai hội chùa Thầy năm 2024, người dân huyện Quốc Oai và du khách đã lần đầu tiên được chứng kiến màn biểu diễn ánh sáng bằng drone trên bầu trời xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai (Hà Nội)– Khu di tích chùa Thầy.
  • Tọa đàm “Bảo quản phục chế tài liệu lưu trữ- Để ký ức luôn hồi sinh”
    Sáng ngày 12/4, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước và Sở Nội vụ tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp tổ chức tọa đàm “Bảo quản phục chế tài liệu lưu trữ - Để kí ức luôn hồi sinh” nhằm tìm ra giải pháp tốt nhất cho công tác bảo quản, phục chế những tài liệu, tư liệu quý trong giai đoạn chuyển đổi số.
  • Xuất bản cuốn sách "Điện Biên Phủ - Lịch sử và ký ức"
    Hướng tới kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho ra mắt cuốn sách "Điện Biên Phủ - Lịch sử và ký ức". Cuốn sách là tư liệu bổ ích giúp bạn đọc thêm hiểu biết về những chiến thắng vẻ vang và trọng đại của dân tộc ta diễn ra trong thế kỷ XX.
Đền Voi Phục (quận Ba Đình)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO