Đình, chùa Trung Văn (quận Nam Từ Liêm)

Đình Trung Văn nằm ở xóm Đình, làng Trung Văn trên khoảng đất số 309, có diện tích 1154m”, trước đây thuộc xã Phùng Khoang. Thời Lê gọi là Phùng Khoang thuộc xã Nhân Mục Môn, huyện Thanh Trì, trấn Sơn Nam Thượng. Năm 1723, thuộc vào huyện Từ Liêm, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Thời Nguyễn là xã Ngọc Trục, tổng Đại Mỗ, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông. Năm 1965, nhập vào huyện Từ Liêm, nay là xã Trung Văn, huyện Từ Liêm, Hà Nội.

Đình thờ Thuỷ Hải long vương, Lạc Long Quân và Đào Trực, một vị tướng thời Lê Hoàn. Ông có công đánh giặc Tống xâm lược ở phía bắc, được phong chức thiên bảo, đứng đầu quan võ. Sau ông lại cầm quân dẹp giặc Chiêm xâm lấn phía nam, ông bị thương, khi về đến Trung Văn thì mất. Dân làng đã tôn thờ ông. Quanh khu vực này có 18 đền từ Sấu Giá đến Trung Văn đều thờ ông.

Đình còn giữ được 10 đạo sắc phong, sớm nhất là năm Minh Mạng 21. Đình được xây dựng vào cuối Lê, đầu Nguyễn. Đình gồm có sân, toà đại đình, nhà bia. Nhiều mảng chạm khắc trong toà đại đình là những tác phẩm nghệ thuật đẹp tiêu biểu cho nghệ thuật thế kỷ XIX. Đình còn giữ được nhiều di vật như nhang án, cửa võng, bát bửu, long đình, cuốn thư đều sơn son thếp vàng.

Đình Trung Văn đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc, nghệ thuật năm 1991.

Chùa Trung Văn có tên chữ là Đại Linh tự. Căn cứ vào nguồn tư liệu thành văn hiện còn lưu tại chùa như văn bia, văn chuông, hoành phi, câu đối và khối kiến trúc vật chất của chùa, chúng ta có thể đoán định niên đại xây dựng chùa khoảng cuối thời Lê. Đến nay chùa cũng đã trải qua nhiều lần trùng tu sửa chữa.

Chùa được xây dựng trên một khu đất rộng thoáng sát dòng sông Nhuệ. Chùa quay hướng nam, các công trình kiến trúc gồm: toà Tam bảo kết cấu kiểu chữ “đinh”, phía sau Tam bảo là nhà thờ Tổ, phía trái Tam bảo là điện thờ Mẫu.

Nhà Tiền đường 2 gian xây kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, mái lợp ngói ta có hình hoa cúc ở mũi. Bờ nóc đắp kiểu bờ đinh giữa bờ nóc đắp bức hoành bằng vữa trên mặt đắp 3 chữ Hán tên chùa.

Toà Thượng điện 3 gian xây chạy dọc về phía sau tạo thành hình chữ “đinh”, kiểu tường hồi bít đốc. Bộ khung đỡ mái gồm 4 bộ vì kèo làm kiểu vì chồng rường mái lợp ngói ta.

Nhà thờ Tổ ở phía sau Thượng điện cách một sân gạch, một nếp nhà 5 gian, kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ta. Điện thờ Mẫu nằm kề sát tường Thượng điện kết cấu kiểu chữ “đinh”.

Trải qua thời gian dài tồn tại trong lịch sử, qua nhiều biến động đổi thay, đến nay chùa Trung Văn hiện còn lưu giữ bộ sưu tập di vật mang giá trị nghệ thuật thuộc thế kỷ XVIII - XIX như: đồ gỗ, đồ đá, đồ đồng, đồ sứ... Các pho tượng của chùa được tạo tác công phu tinh xảo, được phủ sơn son thếp lộng lẫy. Nguồn tư liệu thành văn như bia đá, chuông đồng, hoành phi, câu đối không chỉ là những di vật mang giá trị nghệ thuật đặc sắc của thế kỷ XIX, mà còn là nguồn sử liệu quý, góp phần nghiên cứu lịch sử hình thành phát triển của một làng Việt cổ phía nam kinh thành Thăng Long qua các triều đại, hiểu thêm về phong tục tập quán của nhân dân địa phương.

Chùa Trung Văn đã được Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội xếp hạng di tích kiến trúc, nghệ thuật năm 2002./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02