Danh thắng & Di tích Hà Nội

Đình, chùa Tương Mai (quận Hoàng Mai)

Sơn Dương (t/h) • 27/07/2023 15:50

Đình Tương Mai ở làng Tương Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội, hiện nay ở số nhà 13 phố Nguyễn Đức Cảnh, phường Tương Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội.

dinh-tuong-mai-hm.jpg
Đình Tương Mai
chua-tuong-mai-hm.jpg
Chùa Tương Mai

Đây là vùng đất cổ của Thăng Long xưa thường gọi là phường Cổ Mai (tục gọi Kẻ Mơ). Khi cư dân phát triển ngày một đông đúc thêm thì hương Cổ Mai được tách thành nhiều làng riêng, nhưng vẫn giữ chữ Mai làm gốc, đó là Hoàng Mai, Tương Mai, Bạch Mai, Mai Động.

Đình Tương Mai được dựng lên vào khoảng đầu thế kỷ XV để thờ Thượng tướng quân Trần Khát Chân (1370 - 1399). Trần Khát Chân là một dũng tướng trẻ thời Trần có công lớn bảo vệ vương triều Trần, bảo vệ đất nước chống quân Chiêm Thành xâm lấn quấy phá kinh thành Thăng Long. Mùa xuân năm Canh Ngọ (1390), Trần Khát Chân đã lập chiến công lớn, đánh tan chiến thuyền của quân Chiêm, giết chết chủ tướng giặc là Chế Bổng Nga. Sau chiến thắng này, vua Trần đã phong Trần Khát Chân làm Thượng tướng quân và lấy đất Cổ Mai cấp cho Trần Khát Chân làm thái ấp.

Cuối thời Trần, Hồ Quý Ly chuyên quyền. Trần Khát Chân cùng một số quý tộc, tướng sĩ nhà Trần, trong hội thề ở núi Đốn, đã lập mưu giết Hồ Quý Ly nhưng việc không thành. Trần Khát Chân đã bị giết năm 1399.

Ở hương Cổ Mai, sau khi Trần Khát Chân mất, nhân dân thương xót, lập đền, tạc tượng Trần Khát Chân và em Trần Khát Chân là Trần Hãng (còn gọi là Trần Hương) cũng là một tướng giỏi để thờ.

Trước đây, làng Tương Mai có hai ngôi đình. Đình Trong xây ở giữa làng, đình Ngoài ở xóm Nam. Đầu năm 1947, đình Trong bị phá huỷ hoàn toàn, đình ngoài cũng bị đốt, chỉ còn lại Hậu cung và tượng thánh.

Sau đó, nhân dân địa phương đã xây dựng lại 4 gian Hậu cung, nhà khách. Đầu thế kỷ XXI, đình Tương Mai được nhà nước đầu tư và sự đóng góp của nhân dân đã trùng tu xây dựng lại khang trang, đảm bảo dáng vẻ của một ngôi đình làng truyền thống.

Ngoài những giá trị về lịch sử, trong đình còn giữ được nhiều di vật quý như hai pho tượng đá Trần Khát Chân và Phạm Ngưu Tất, một quả chuông Thành Thái (1898), 10 đạo sắc phong thần của các triều đại, sắc phong xưa nhất thuộc niên hiệu Cảnh Hưng (1740) cùng nhiều đồ thờ tự khác.

Hội làng Tương Mai hàng năm được tổ chức vào ngày 24 tháng tư âm lịch, cùng với hội làng Hoàng Mai. Trong lễ hội có rước kiệu, đấu vật, thả chim bồ câu và nhiều hoạt động văn hoá văn nghệ.

Chùa Tương Mai được xây dựng từ thời Lê (thế kỷ XVI), có tên chữ là Linh Ứng tự. Chùa có cùng địa chỉ với đình: số nhà 23, phố Trương Định, phường Tương Mai, quận Hoàng Mai.

Kiến trúc chùa bao gồm Tam quan, gác chuông, khu chùa chính, nhà Tổ, nhà Mẫu, nhà khách, vườn tháp... Tam quan gồm 2 tầng, tầng trên để trống 4 mặt, phía trong dùng làm gác chuông, tầng dưới gồm 3 cửa võng, mái đắp giả ngói ống. Khu chùa chính hướng tây, kết cấu kiểu chữ “đinh” gồm 5 gian Tiền đường và 6 gian nhỏ Hậu cung, tường hồi xây bít đốc liền trụ, mái lợp ngói mũi hài. Tiền đường gồm 5 gian với 6 bộ vì kèo, có chạm nổi hoa lớn, văn triện. Thượng điện kiểu chồng rường và kèo suốt, trang trí trên cốn mê hình ảnh rồng vờn mây, cá chép vượt vũ môn, tứ linh..

Hệ thống tượng Phật của chùa được sắp xếp theo nhiều lớp, đặc biệt có bộ tượng Tam thế, tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt, tượng Văn Thù, Phổ Hiền là những pho tượng đẹp, độc đáo, có niên đại sớm (thế kỷ XVII, XVIII).

Chùa Tương Mai còn bảo lưu được nhiều di vật có giá trị như quả chuông đồng niên hiệu Cảnh Thịnh (1800), bia đá ghi việc trùng tu chùa vào thời Lê, bia Hậu tạo pho tượng Hậu bằng đá, 55 pho tượng tròn, mỗi pho mang một phong cách riêng, cùng hoành phi, câu đối, bát hương bằng đá... được tạo tác tỷ mỷ, công phu, có giá trị nghệ thuật cao là những di vật quý của chùa.

Đình, chùa Tương Mai đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1984./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
Đình, chùa Tương Mai (quận Hoàng Mai)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO