Danh thắng & Di tích Hà Nội

Nhà lưu niệm Bác Hồ ở xã Xuân Dương (huyện Thanh Oai)

Sơn Dương (t/h) • 02/10/2023 11:38

Nhà lưu niệm Bác Hồ ở xã Xuân Dương thuộc địa phận thôn Xuyên Dương, xã Xuân Dương, huyện Thanh Oai. Đây là nhà của gia đình ông Nguyễn Huy Chúc người thôn Xuyên Dương. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, thôn Xuyên Dương thuộc tổng Thuỷ Cam, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông. Hiện nay là một thôn của xã Xuân Dương, huyện Thanh Oai, Hà Nội.

nha-luu-niem-xuan-duwong.jpg
Những tư liệu được trưng bày tại Nhà lưu niệm Bác Hồ ở Xuân Dương.

Cuối năm 1946, đầu năm 1947 sau khi phát động “Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” tại Vạn Phúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chuyển về ở và làm việc tại đây từ ngày 19/12/1946 đến ngày 13/1/1947. Nhà lưu niệm Bác Hồ xã Xuân Dương nằm ven đường đê sông Đáy (ở phía trong đê) sát đường rẽ vào làng. Quãng đê này xưa kia có cây đa 7 rễ nổi tiếng cả một vùng. Năm 1975, cây đa bị chặt do yêu cầu bảo vệ đê, nhưng nhân dân vẫn quen gọi địa điểm này là “Cây đa 7 rễ”.

Từ quận Hà Đông theo trục đường quốc lộ 6 tới Ba La, rẽ tay trái vào đường tỉnh lộ, qua Bình Đà, Kim Bài về tới ngã tư Vác. Từ đây rẽ tay phải qua địa phận xã Cao Dương, tới xã Xuân Dương, đến gốc đa 7 rễ, xuống dốc đê vào làng là tới di tích.

Xã Xuân Dương, với vị trí nằm ở phía tây nam huyện Thanh Oai, ven bờ sông Đáy, cách không quá xa con đường tỉnh lộ 22 chạy dọc tỉnh Hà Đông cũ. Từ đây qua phà Ba Thá có thể chuyển tiếp lên Sơn Tây, Hoà Bình hay vào Thanh Hoá đều thuận lợi. Nhân dân Xuân Dương lại có truyền thống yêu nước lâu đời, sau khi giành được chính quyền, cơ sở Đảng và các tổ chức quần chúng ở đây đều hoạt động khá. Vì vậy, trong khi đi tìm các địa điểm ở Hà Đông để chuẩn bị đón cơ quan Trung ương và Bác Hồ về làm việc khi Hà Nội xảy ra chiến sự, đồng chí Nguyễn Tấn Phúc, đội viên Ban công tác đội Trung ương đã chọn nhà ông Nguyễn Huy Chúc ở Xuân Dương làm nơi ở và làm việc của Bác những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.

Gia đình ông Chúc thuộc số ít gia đình giàu có ở làng nhưng lại là một gia đình yêu nước, tuy cụ thân sinh ra ông Chúc từng bỏ tiền ra mua chức Phó lý để có vai vế trong làng. Sau ngày ta giành chính quyền, ông Chúc đã hăng hái tham gia các tổ chức cách mạng và được giao nhiệm vụ xã đội trưởng xã Xuân Dương.

18h45 phút ngày 19/12/1946, sau khi họp Ban thường vụ Trung ương mở rộng quyết định phát động toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp, Bác Hồ rời xã Vạn Phúc chuyển về ở và làm việc tại nhà ông Nguyễn Huy Chúc, xã Xuân Dương, Thanh Oai.

Từ Vạn Phúc tới Xuân Dương chỉ hơn hai chục cây số, song do đường xấu, trời tối nên khoảng gần 2 giờ xe mới đưa Bác Hồ về tới đê Xuân Dương. Các đồng chí bảo vệ giấu xe ở gốc cây đa 7 rễ và đưa Bác đi bộ vào nhà.

Từ đêm 19/12/1946, Bác Hồ ở và làm việc trong gian buồng nhỏ của ngôi nhà “trần” cho tới tối 13/1/1947. Hai mươi lăm ngày sống và làm việc tại Xuân Dương, Bác Hồ đã có nhiều hoạt động phong phú trên các lĩnh vực, từ đối nội tới đối ngoại, từ việc đại sự quốc gia đến quan hệ với những người xung quanh.

Trong thời gian này, máy bay Pháp hoạt động khá dữ. Khi có máy bay bay đến gần, Người phải rời bàn làm việc, theo lối cửa sau, men theo bờ ao ra hầm trú ẩn ở phía góc vườn. Ở Xuân Dương, Bác không tổ chức những cuộc họp quan trọng của Thường vụ Trung ương hoặc Chính phủ, nhưng 25 ngày đêm Bác Hồ làm việc ở đây thực sự là những ngày Bác làm việc căng thẳng, để chỉ đạo cuộc kháng chiến vĩ đại vừa nổ ra trên cả nước. Nhiều cuộc họp của Người với các đồng chí lãnh đạo chủ chốt như đồng chí Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Lương Bằng... thường diễn ra đến khuya bên ngọn đèn dầu, trong căn phòng nhỏ của Người.

Chập tối ngày 13/1/1947, Bác Hồ cho mời vợ chồng ông Chúc vào gặp. Bác bồng cháu nhỏ, hỏi han tình hình nhà cửa, làng xóm. Bác hỏi thăm sức khoẻ bà Chúc sau khi sinh cháu gái đầu lòng và dặn uống đều chai rượu Cankina Bác cho, để nhanh chóng lại sức. Bác còn tặng quà cho ông Chúc và cháu gái. Cảm động trước sự quan tâm của Bác, vợ chồng ông Chúc khẩn khoản xin Bác đặt tên cho cháu bé. Bác đồng ý và đặt tên đệm là Kim - tên một đồng chí giúp việc hết sức gần gũi của Bác cũng có mặt lúc đó.

Trước đó vài ngày, đồng chí Trần Đăng Ninh đã dặn ông Chúc chọn hai chiếc đò tốt và người lái tốt. Tối 13/1/1947, sau khi tạm biệt gia đình, các anh đưa Bác ra xe ô tô, qua phà Ba Thá sang đất Chương Mỹ, rồi đến xóm Lai Cài, thôn Phú Đa, xã Cần Kiệm, Thạch Thất nghỉ lại. Hai con đò cũng lặng lẽ rời bến, chở theo một số đồ đạc của Chính Phủ, ngược dòng sông Đáy.

Nghe theo tiếng gọi cứu nước thiêng liêng của Hồ Chủ tịch, nhân dân Xuân Dương hăng hái gia nhập dân quân tự vệ, luyện tập quân sự, đào đắp công sự, rào làng chiến đấu, ai ai cũng tích cực chuẩn bị cho cuộc kháng chiến, triệt để thực hiện phòng gian, giữ bí mật. Từ năm 1947 đến 1954, dân quân du kích xã Xuân Dương đã phối hợp với lực lượng vũ trang của huyện, của tỉnh bẻ gãy nhiều cuộc tấn công càn quét của giặc, trừng trị đích đáng bọn ác ôn phản động làm tay sai cho địch, góp phần cùng quân dân cả nước lập nên những trang sử vẻ vang cho dân tộc. Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhân dân Xuân Dương hăng hái thi đua lao động sản xuất, làm tốt nghĩa vụ cung cấp sức người, sức của cho cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Không ít những người con của quê hương Xuân Dương đã hy sinh anh dũng hoặc để lại một phần xương máu trên các chiến trường. Trong nhiều năm, Xuân Dương được công nhận là đơn vị quyết thắng, nhiều cán bộ và nhân dân đã được Đảng, Chính phủ tặng thưởng Huân chương, Huy chương vì những thành tích đã cống hiến cho đất nước. Trong sự nghiệp đổi mới, Xuân Dương là một xã có nhiều phong trào khá của huyện Thanh Oai.

Nhận thức rõ được công lao to lớn của Bác Hồ và niềm vinh dự lớn lao là xã đã vinh dự đón Bác Hồ và Trung ương về ở trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, nhân dân Xuân Dương cùng với các cấp, các ngành có liên quan đã tiến hành khôi phục lại ngôi nhà Bác Hồ đã ở làm việc tại Xuyên Dương nhằm giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho mọi thế hệ đặc biệt là thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước.

Khuôn viên nhà lưu niệm Bác Hồ xã Xuân Dương đã được tu bổ lại nhiều lần khang trang và đẹp hơn nhưng vẫn giữ nguyên kết cấu kiến trúc các hạng mục chính như thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc. Từ cổng chính đi vào là ngôi nhà 5 gian, làm bằng gỗ, lợp ngói, xung quanh xây tường. Ngôi nhà khách 7 gian và ngôi nhà trần 5 gian tạo với nhau thành hình chữ U khá rộng rãi và khang trang với cảnh quan cây cối xung quanh tạo cho di tích thêm phần cổ kính.

Hiện nay trong di tích còn một số hiện vật ghi dấu sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc tại đây như: chiếc bàn gỗ, một số ghế gỗ, máy chữ, chiếc giường đô, đèn bão và một số hiện vật phục chế như quần áo, chăn màn của Bác.

Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh xã Xuân Dương đã được Bộ Văn hoá và Thông tin công nhận là Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh cấp quốc gia theo Quyết định số 3699/VH-QĐ ngày 18/12/1996./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
Nhà lưu niệm Bác Hồ ở xã Xuân Dương (huyện Thanh Oai)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO