Thịt chuột ở Canh Nậu

Trần Tâm| 15/02/2023 16:22

Tại nhiều vùng quê nước ta, thịt chuột thành đặc sản. Khi thu hoạch lúa xong, ruộng đồng khô ráo là bắt đầu mùa săn chuột. Lũ lượt nhóm người tay cuốc, tay thuổng, bao tải râm ran rủ nhau đi kiếm tìm hang hốc trên những cánh đồng mới gặt. Từ đây, nhiều làng săn chuột lừng danh đã ra đời.

mam-thit-chuot.jpg
Trong phiên chợ sớm, từng mẹt chuột đồng sau khi làm lông, mổ bụng, thui vàng được bưng ra.

Từ tháng chín đến tháng chạp âm lịch, nông dân các làng xã ven Hà Nội như: Canh Nậu, Ba Vì, Thanh Oai, Thường Tín… có thể kiếm tiền triệu mỗi ngày từ nghề săn chuột đồng.

Nổi tiếng là làng Canh Nậu (Thạch Thất, Hà Nội). Xưa kia, đất Canh Nậu chỉ có nghề mộc và nghề trồng lúa. Thời gian nông nhàn, dân làng phải ra đồng bắt cá, bắt chuột kiếm sống. Nghề săn chuột của dân làng cũng bắt đầu từ đấy. Vào mùa mưa, cả cánh đồng ngập trắng. Chuột đồng lũ lượt kéo nhau lên các gò đất cao. Dân làng chỉ việc quây rơm, đốt trụi cả gò rồi đào hang bắt chuột. Sau này, người Canh Nậu săn chúng quanh năm nhưng đông nhất vẫn là những tháng cuối năm.

Chuột đồng thường đi theo luồng. Những người săn chuột ở Canh Nậu có nhiều phương pháp như: Đi soi, đi bẫy, đi úp, đổ nước, dồn đuổi… Cứ vào buổi chiều, đám trai làng lại chuẩn bị đồ nghề: cuốc, thuổng, vợt, vài bó rơm khô để hun hoặc không có rơm thì thay bằng xô múc nước. Khắp đồng trên, đồng dưới, là những tốp người hì hụi đào hang, hun chuột, đặt bẫy…

Ở Canh Nậu, săn chuột là nghề mưu sinh nuôi cả gia đình. Khắp cánh đồng, từ đứa trẻ lên mười đến các cụ cổ lai hi đều gắn với những cánh đồng lúa. Người dân săn chim, bắt chuột đồng bán lấy tiền sắm sửa đồ dùng và trang trải mọi chi phí sinh hoạt trong gia đình. Cái nghề săn chuột tưởng chỉ là thú vui đã đem lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều người dân Canh Nậu nuôi sống cả gia đình, giúp con cái ăn học nên người.

Trên xe máy tang tàng mang theo hàng trăm chiếc bẫy, người săn chuột đi khắp cánh đồng, có khi xa nhà hàng chục cây số. Mỗi người đều có một kinh nghiệm riêng, phải có những mẹo vặt để săn bắt chuột. Khi xác định cánh đồng có luồng chuột chạy, người dân tiến hành đặt bẫy. Người săn sử dụng bẫy kẹp loại nhỏ đường kính chừng năm sáu phân, vành có răng cưa được đặt khéo léo để kẹp đúng chân chuột. Đặt bẫy xong là trời xẩm tối. Ăn uống, nghỉ ngơi tại chỗ. Chừng mười giờ đêm là trở lại thu những chiếc bẫy đặt từ chiều. Bất kể ngày nắng hay mưa, ngày đông giá rét, công việc kết thúc vào nửa đêm.

Người Canh Nậu thường chọn bắt ba loại chuột: Chuột đồng, chuột đất (đũi) và chuột lai nhím. Đó là loại chuột cho thịt ngon chế ra hàng chục món khác nhau: Sào, hấp, quay, om, nướng, luộc… ăn kèm với lá chanh và rau má.

Dân săn chuột ngày càng đông, người khôn của khó. Chuột không còn nhiều, những thợ săn chuyên nghiệp trong làng thường phải di chuyển xa hơn, đến các xã huyện khác tìm những đồng lúa, đồng cỏ mới.

Cuối ngày, từng tốp trở lại làng với những lồng chuột đầy ắp. Hôm sau, trong phiên chợ sớm, từng mẹt chuột đồng sau khi làm lông, mổ bụng, thui vàng được bưng ra. Ngoài những mặt hàng như: Rau, củ, quả, thịt cá… mẹt thịt chuột trở thành mặt hàng không thể thiếu tại chợ làng Canh Nậu và được coi như thực phẩm hàng ngày.

Không chỉ có mặt tại chợ, chuột đồng Canh Nậu còn được các nhà hàng đặc sản săn lùng. Bao nhiêu cũng thu mua, bao nhiêu cũng hết chủ yếu là các mối quen biết tại chợ, nhà hàng, người thân.

Trong khi nhu cầu sử dụng tăng cao mà lượng chuột đồng ngày càng hiếm, số chuột săn được cũng chỉ đủ để tiêu thụ ở những mối quen, nhiều người muốn ăn phải đặt hàng trước từ dăm ba ngày. Những năm trở lại đây, làng săn chuột Canh Nậu được nhiều người biết. Những người sống bằng nghề này cũng có thu nhập ổn định, gấp nhiều lần so với nghề làm nông.

Người dân Canh Nậu vẫn tự hào đi đến đâu cũng được dân quý, không ai ghét người săn chuột. Bởi nghề săn chuột của làng không chỉ là một thú vui nông nhàn, một nét đặc sắc của làng quê mà còn góp phần bảo vệ mùa màng, đồng thời mang lại thêm thu nhập chính đáng cho nhiều gia đình.

Chuột đồng càng trở nên khan hiếm do diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp. Không ít người vì lợi nhuận đã trà trộn chuột cống loại nhỏ vào những thau chuột đồng làm sẵn rồi đem bán. Không phải ai cũng đủ kinh nghiệm để phân biệt được đâu là chuột đồng, đâu là chuột nhà. Nhưng những người săn chuột ở làng Canh Nậu có nhân cách thường chọn cánh đồng xa khu dân cư tránh bẫy chuột nhà. Đặc điểm của chuột đồng màu lông vàng óng, chân nhỏ, bụng trắng; còn chuột nhà thì có lông đen, thân to, chân to khi sơ chế mùi hôi. Mọi người mua và ăn chuột đồng phải biết rõ nguồn gốc bởi chính vì còn những kẻ thiếu đạo đức lẫn lộn trong việc làm ăn như vậy.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Trần Tâm. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.

Bài liên quan
  • Thanh âm Hà Nội
    Đã từng có thời, thanh âm xung quanh tôi chưa nhiễu loạn thế này. Thời đó, là thời mà loa phường vẫn được phát thanh thường xuyên. Cột điện trước nhà tôi cắm một cái loa phường. Cột điện trước nhà bà nội tôi cũng có bắc loa phường.
(0) Bình luận
  • Lần đầu ăn phở xếp hàng
    Dù đã nhiều lần đến Hà Nội nhưng do công tác, tôi không có thời gian dành cho thăm thú. Về quê lại lăn xả vào công việc, đến một sáng tháng Mười năm 2022, từ Quảng Bình tôi có công chuyện trở lại Thủ đô. Lúc này, ông bạn đồng hương sốt sắng dùng xe máy chở tôi dạo quanh một vòng, chiêm ngưỡng các danh thắng. Chừng thấm mệt và thấm cả sự cồn cào của dạ dày, bạn gây cho tôi sự tò mò, bảo “Tôi đưa ông đi ăn phở xếp hàng!”. Con AirBlade tiếp tục lao đi giữa phố phường tấp nập, bạn đưa tôi đến một quán phở, không lấy gì làm to tát ở phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm. Quán phở gia truyền số 49 Bát Đàn!
  • Lời ru từ hồn thiêng xứ sở
    Một buổi sáng nắng dịu dàng ôm ấp những hàng cây, tôi lang thang từ chùa Trấn Quốc dọc theo bờ Hồ Tây chừng quãng ngắn rồi ghé vào thăm ngôi đền Quán Thánh trầm mặc, nơi lưu giữ cả ngàn năm lịch sử của Thủ đô.
  • Nỗi niềm vào thu
    Vào mùa thu này, Hạ đã bước vào tuổi 39. Ba mươi chín tuổi với một người đàn bà mà chưa có chồng, ta thường gọi là gái ế, gái lỡ thì, là kịch khung của nhỡ nhàng.
  • Cái ngày tôi chia xa Hà Nội
    Tôi dừng xe chống chân đợi trong dòng người hối hả giờ tan tầm. Đường tắc. Tháng sáu, hơn năm giờ chiều, trời vẫn còn nóng hầm hập. Mồ hôi chảy thành dòng và bụi bám dính lấy da người. Mồ hồi ướt đẫm manh áo sơ mi mỏng và hơi nóng từ mặt đường nhựa bốc lên bỏng rát mặt. Khói từ những ống bô xả xám xịt, khét mùi, đậm đặc. Còi xe inh ỏi, ngột ngạt quá, tôi thấy như mình đang khó thở.
  • Một thời gác trọ Thủ đô
    Trời về sáng, mưa lộp độp trên mái tôn. Mưa rộn ràng như tiếng trống khai hội. Khoan thai rồi dồn dập liên hồi như pháo trận. Ngủ thế nào được bây giờ.
  • Giọng nói người Hà Nội
    Giọng nói người Hà Nội nghe như tiếng gió thoảng nhưng lại tròn vành rõ chữ, dịu dàng, mềm mại, thân thiện, chân thật...
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Podcast]: Có phải hạ về trên sắc nắng
    Đối với tuổi học trò, cây bàng và cây phượng là hai loại cây đẹp nhất và có nhiều kỷ niệm nhất. Những chiếc lá bàng rơi rụng không chỉ báo hiệu sự chuyển mùa mà còn gợi lên trong lòng các em học sinh những kỷ niệm về những ngày đầu năm học mới. Còn khi hoa phượng nở báo hiệu một mùa hè nữa lại về.
  • Thêm một góc nhìn về chiến thắng Điện Biên Phủ
    NXB Chính trị quốc gia Sự thật vừa ra mắt bạn đọc cuốn sách “Điện Biên Phủ: Nhiệm vụ bất khả thi” của PGS. TS Trần Viết Nghĩa. Với cách tiếp cận mới, sử dụng tư liệu trong và ngoài nước đa dạng, phong phú, cuốn sách góp phần làm sáng tỏ cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ của 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp của quân dân ta, mà mốc son chói lọi là chiến thắng Điện Biên Phủ.
  • 11 tác phẩm đoạt giải Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ XI
    Sáng 12/6, tại Phố sách Hà Nội, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam phối hợp với Hội Nhiếp ảnh Nghệ thuật Hà Nội tổ chức khai mạc Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ XI năm 2024 với chủ đề “Hà Nội miền di sản”.
  • Công bố đáp án các môn thi tuyển sinh lớp 10 trên địa bàn Thủ đô
    Chiều 13/6, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội (GD&ĐT) công bố đáp án kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trung học phổ thông năm học 2024-2025.
  • Hà Nội: Việc thực hiện các hương ước, quy ước ngày càng đi vào chiều sâu
    Theo Kế hoạch, ngày 13/6, Sở Văn hoà và Thể thao Hà Nội tiếp tục triển khai Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ về công tác xây dựng, thực hiện quy ước, hương ước năm 2024 cụm 04 (gồm các huyện, thị xã: Sơn Tây, Ba Vì, Quốc Oai, Thạch Thất, Hoài Đức, Phúc Thọ”, cụm 05 (gồm các quận, huyện: Long Biên, Đông Anh, Gia Lâm, Mê Linh, Sóc Sơn).
Đừng bỏ lỡ
Thịt chuột ở Canh Nậu
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO