Khu lưu niệm Bác Hồ với Lỗ Khê (huyện Đông Anh)

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Lỗ Khê luôn đi đầu đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến, làm tròn nghĩa vụ của hậu phương lớn. Vinh dự và tự hào cho nhân dân Lỗ Khê nói riêng và Liên Hà nói chung khi được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Suốt chiều dài lịch sử của Lỗ Khê, không ai quên được tết Nguyên đán Giáp Thìn (13/02/1964) năm ấy, một cái tết thật vui, thật đầm ấm. Những người dân Lỗ Khê được đón Bác, bồi hồi xúc động lại kỷ niệm đáng nhớ trong đời. Bác về thăm Lỗ Khê vì nơi đây có phong trào làm thuỷ lợi chống úng, cải tạo vùng đất trũng chuyển đổi từ trồng lúa sang thả cá cho phù hợp với điều kiện địa hình của thôn, đồng thời đây cũng là một trong những địa phương có phong trào tiết kiệm sôi nổi của huyện Đông Anh.

Từ sáng sớm tinh mơ ngày mồng 1 tết, Bác Hồ và các đồng chí cán bộ lãnh đạo Trung ương, Thành phố Hà Nội đã về làng Lỗ Khê. Đón Bác có các đồng chí cán bộ huyện, xã và nhân dân Lỗ Khê. Vì không được báo trước là Bác Hồ về thăm nên khi thấy Bác, tất cả reo lên Bác Hồ! Bác Hồ! Bác cùng với đoàn vào thăm và chúc tết gia đình bà Nguyễn Thị Nga có hai con là liệt sĩ, bà Nguyễn Thị Quát có chồng là liệt sĩ, sau đó Bác còn vào một số gia đình khác trong thôn để thăm hỏi, chúc tết nhân dân. Vừa đi Bác vừa hỏi và căn dặn cán bộ và nhân dân kế hoạch trồng cây thế nào, nhà cửa có gọn gàng ngăn nắp không, cố gắng giữ vệ sinh môi trường cho sạch sẽ. Khi ra đến đình Lỗ Khê, Bác đọc hai câu thơ được ghi trên tường:

Đón xuân mở hội làm giàu.

Mừng xuân cần kiệm lúa mẫu tốt tươi.

Bác khen nội dung của hai câu thơ rất tốt, rất thiết thực cần phát huy hơn nữa. Bác hỏi: Ngày Tết thì nhân dân tổ chức thi gì? Thưa Bác chúng cháu thi trâu bò béo khoẻ, thi cấy, thi cày, và thi thơ ạ! Bác khen làm được như vậy là tốt. Khi nghe thông báo toàn dân ra đình nghe cán bộ Trung ương về chúc tết và khi nghe tin Bác Hồ về thì sân đình đã đông đúc, người đứng chật như nêm, mọi người im lặng, mọi ánh mắt đều hướng lên khuôn mặt Bác, nhìn đôi mắt sáng, nụ cười đôn hậu, chòm râu bạc thân quen. Bác đứng đó, gian giữa nhà tiền tế của đình, lưng Bác chếch về hướng tây. Một cử chỉ rất nhỏ thế thôi như nhắc nhở con cháu không được quay lưng vào tổ tiên, không được coi nhẹ truyền thống dân tộc. Bác giơ tay vẫy ra hiệu mọi người ngồi xuống. Bác nói: “Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ về làng ta thăm hỏi và chúc tết các cụ và dân làng ta nhân dịp đầu xuân mới”. Rồi Bác giới thiệu với dân làng các đồng chí lãnh đạo trung ương và thành phố cùng đi với Bác.

Bác hỏi:

- Dân làng có biết vì sao Bác về thăm làng ta không? Chưa có ai kịp trả lời thì các cháu thiếu nhi đồng thanh đáp:

- Thưa Bác! Làng có phong trào tiết kiệm ạ.

Bác tươi cười khen các cháu thiếu nhi ngoan, trả lời đúng nhưng chưa đủ. Bác nói: Làng ta có phong trào cần kiệm xây dựng hợp tác xã, và giải thích từ “cần” là cần cù siêng năng trong lao động, “kiệm” là tiết kiệm trong sản xuất, tiêu dùng.

Đột nhiên Bác hỏi:

- Tiết kiệm là gì?

Trong lúc mọi người, còn chưa tìm ra câu trả lời cô đọng nhất thì các cháu thiếu nhi đồng thanh trả lời:

- Thưa Bác, tiết kiệm là không lãng phí ạ.

Bác khen các cháu nói rất đúng và nói tiếp: Cán bộ xã viên đã làm được việc tốt nhưng không được cho như vậy đã là quý rồi, không cần học tập ai nữa, mà phải thấy đây mới chỉ là thắng lợi bước đầu, không được chủ quan thoả mãn mà phải thấy còn nhiều cái kém cần phải làm cho tốt hơn. Bác chỉ ra những mặt còn yếu là vệ sinh làng xóm chưa tốt, chăn nuôi, hoa màu, trồng cây còn chưa mạnh. Bác hỏi dân làng có làm tốt được những việc Bác chỉ ra không? Toàn dân đồng thanh đáp “Chúng cháu làm được ạ”.

Tiếp đó Bác bảo anh Thất, người Lỗ Khê bắt nhịp bài ca Kết đoàn để Bác hát cùng nhân dân. Cả làng cùng hát vang bài ca Kết đoàn và lưu luyến tiễn Bác ra xe.

Dù bận trăm công ngàn việc nhưng Bác kính yêu đã dành cho Lỗ Khê gần một tiếng đồng hồ, quả là niềm hạnh phúc vô cùng lớn lao. Hình ảnh thân thương của Bác ngày nào như vẫn còn đây, Lỗ Khê luôn làm theo lời Bác dạy. Đã hơn 40 năm trôi qua nhân dân Lỗ Khê đã không ngừng phấn đấu phát triển về kinh tế, văn hoá xã hội, xứng đáng với danh hiệu làng văn hoá mà Thành phố đã trao tặng.

Nơi Bác Hồ về thăm cán bộ và nhân dân thôn Lỗ Khê hiện vẫn còn được giữ gìn nguyên vẹn. Để ghi nhớ công ơn của Người, năm 1990 Đảng bộ và nhân dân xã Liên Hà, thôn Lỗ Khê đã xây dựng nhà Tưởng niệm Bác Hồ với nhân dân Lỗ Khê ngay tại khu vực đình làng. Hàng năm, nhân dân tổ chức dâng hương tưởng niệm trước tượng Bác nhân ngày sinh và ngày mất của Người; tổ chức cho thanh thiếu niên sinh hoạt truyền thống tại nhà Tưởng niệm. Nhân 40 năm Bác về thăm Lỗ Khê, xã Liên Hà long trọng tổ chức lễ kỷ niệm nhằm ôn lại truyền thống quê hương và tổng kết đánh giá phong trào thi đua làm theo lời Bác.

Hiện di tích vẫn đang được chính quyền và nhân dân trông nom chu đáo cẩn thận. Song nhà tưởng niệm Bác Hồ hiện đã xuống cấp, mong muốn của nhân dân Lỗ Khê nói chung và xã Liên Hà nói riêng là tôn tạo nhà tưởng niệm của Bác cho đàng hoàng to đẹp hơn, thể hiện lòng tôn kính đối với Bác và cũng là nơi để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ Lỗ Khê./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02