Danh thắng & Di tích Hà Nội

Di tích Pháo đài Láng (quận Đống Đa)

Sơn Dương (t/h) • 02/10/2023 14:06

Địa điểm: phố Pháo Đài Láng, vào qua cổng Trung tâm khí tượng thuỷ văn quốc gia - Đài khí tượng thuỷ văn Láng, khoảng 100m rẽ trái. Di tích thuộc phường Láng Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội.

khu_di_tich_lich_su_phao_dai_lang_hien_nay.jpg
Một góc khu di tích Pháo đài Láng ngày nay

Pháo đài Láng do quân đội Pháp xây dựng trên cánh đồng làng Láng Trung, xã Yên Lãng, huyện Hoàn Long, sau thuộc Đại lý đặc biệt Hà Nội vào năm 1941. Pháo đài có 4 khẩu cao xạ 75 ly gắn chặt xuống bệ bê tông và một đài chỉ huy. Tháng 3/1945, Nhật đảo chính Pháp, pháo đài lọt vào tay quân Nhật. Khi quân Nhật đầu hàng, cách mạng thành công, quân Nhật cho phá huỷ các cỗ pháo lớn, tháo vứt các bộ phận quan trọng để không phải trao lại cho quân Tưởng vào giải giáp. Bộ phận quân giới của ta đã cho tìm kiếm thu nhặt ở tất cả các nơi về, dồn địch các bộ phận từ 20 khẩu pháo cao xạ để thành 7 khẩu hoàn chỉnh bắn được.

Ngày 29/6/1946, tại trại Vệ quốc đoàn trung ương (40 phố Hàng Bài), Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái công bố quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thành lập Đoàn pháo binh đầu tiên của quân đội Việt Nam. Đoàn gồm 4 trung đội độc lập với 7 khẩu 75 ly, lập thành 4 trận địa ở Láng, Xuân Tảo, Thổ Khối (mỗi trận địa 3 khẩu) và Xuân Canh (1 khẩu). Mỗi khẩu đội có từ 200 đến 300 viên đạn.

Tháng 11/1946, Bộ Quốc phòng tổ chức lại thành một đại đội pháo trực thuộc Bộ chỉ huy khu Hà Nội, do đại đội trưởng Phạm Văn Đôn chỉ huy, quân số khoảng 200 pháo thủ.

Phạm Văn Đôn nguyên là pháo thủ của quân Pháp, bị động viên vào lính năm 1939, đã được đưa sang Pháp học về chỉ huy pháo binh. Nhưng sau khi về nước, tháng 2/1945 ông Đôn rời bỏ hàng ngũ địch về quê tham gia Việt Minh, cướp chính quyền ở huyện Ý Yên, Nam Định (8/1945), rồi gia nhập Vệ quốc đoàn ở Thành Nam.

Pháo binh đã có, nhưng tất cả các khẩu pháo đều không được bắn tập, vì phải giữ bí mật và tình hình Hà Nội lúc này đang căng thẳng do quân Pháp khiêu khích.

Giữa tháng 12/1946, Bộ trưởng Quốc phòng - Tổng tư lệnh Quân đội Võ Nguyên Giáp, chỉ huy trưởng mặt trận Hà Nội - Trung tướng Vương Thừa Vũ, chính trị viên - đồng chí Trần Độ đã đến pháo đài Láng kiểm tra, động viên chiến sĩ pháo binh chuẩn bị tốt sẵn sàng chiến đấu.

Sáng 19/12/1946, lệnh thường trực chiến đấu phát ra các trận địa. Pháo đài Láng được lệnh bắn trước, sau khi đèn thành phố tắt hết, mục tiêu nhả đạn là Sở chỉ huy của Pháp ở cửa tây và cửa bắc trong Thành. Tiếng pháo cũng là hiệu lệnh mở màn cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp.

Đúng 20 giờ 3 phút, tự vệ nhà máy đèn Yên Phụ nổ mìn phá máy, báo hiệu cuộc kháng chiến toàn quốc bắt đầu. Ngay sau đó, Pháo đài Láng nổ súng dội lửa vào trong Thành nội. Các trận địa pháo ở Xuân Canh, Xuân Tảo bắn nối tiếp tập trung vào đó, còn trận địa Thổ Khối được phân công bắn vào sân bay Gia Lâm.

Đêm đó, ta bắn khoảng 500 phát. Ngày 20, trận địa Láng chuyển hướng bắn vào nhiều vị trí khác như dinh Toàn quyền, ga Hàng Cỏ, nhà dầu Shell, nhà Tiền...

Địch hoàn toàn bất ngờ, chúng vẫn chủ quan ta chưa có pháo lớn. Sáng 21, một máy bay Moran của Pháp lượn quanh tìm vị trí pháo đài Láng. Được lệnh bắn, chiều hôm ấy, khi máy bay địch quay trở lại đã bị trúng đạn cao xạ của pháo tan xác. Trận địa vừa củng cố, vừa lập thêm 2 trận địa giả cách đó 1 - 2km, đánh lừa địch, nên nhiều lần tránh được tổn thất khi địch phản pháo.

Sau 60 ngày đêm chiến đấu kìm chân địch trong Hà Nội, quân đội ta đã hoàn thành nhiệm vụ và được lệnh rút khỏi thành phố, bảo toàn lực lượng đánh lâu dài. Pháo đài Láng bắn hết đạn rồi tháo dỡ chuyển đi. Các bộ phận nặng quá được phá huỷ tại chỗ.

Lịch sử Pháo đài Láng tuy ngắn ngủi, nhưng chiến công đầu của pháo binh Việt Nam đã được lập tại đây, mở trang truyền thống của binh chủng pháo Việt Nam anh hùng.

Khi xây dựng năm 1941, Pháo đài Láng nằm giữa cánh đồng giáp hai làng Láng Trung - Láng Thượng, xa khu dân cư.

Nay toàn vùng đã đô thị hoá, di tích cũ hầu như không còn gì ngoài một nòng pháo 75 ly dài 2m, đặt trên bệ pháo dài 0,80m, nằm giữa các toà nhà cao tầng của cơ quan khí tượng thuỷ văn Láng. Cuối thế kỷ XX, thành phố mở rộng con đường chạy qua đây đặt tên là phố Pháo Đài Láng. Năm 1986, Thành phố ra quyết định xếp hạng di tích lịch sử cho Pháo đài Láng, quy hoạch lại khu vực. Năm 1992, Pháo đài Láng được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử quốc gia. Nay pháo đài nằm trong khuôn viên có hàng rào chấn song sắt bao quanh, cổng sắt hoa. Trong diện tích khoảng 500m’ được trồng cây bóng mát, thông, dừa, đại, quy thành những ô cỏ, trồng hoa. Khẩu pháo 75 ly được tôn trên bục cao, đắp ụ tròn xung quanh. Phía bên phải có dãy nhà một tầng làm “phòng trưng bày bổ sung di tích Pháo đài Láng” với hơn 20 tấm ảnh và một số hiện vật. Di tích trực thuộc Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội quản lý.

Công trình tu bổ, phục dựng này hoàn thành năm 1994 - 1995 và sửa chữa lại năm 2006, đến nay được bảo tồn và phát huy tốt./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Di tích Pháo đài Láng (quận Đống Đa)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO