Danh thắng & Di tích Hà Nội

Nhà số 86 phố Hàng Bạc, trụ sở Ban chỉ huy Trung đoàn Thủ đô (quận Hoàn Kiếm)

Sơn Dương (t/h) • 02/10/2023 14:30

Nhà số 86 phố Hàng Bạc, trụ sở của Ban chỉ huy trung đoàn Thủ đô trong những ngày đầu của cuộc trường kỳ kháng chiến, hiện nay thuộc phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

nha-so-86-pho-hang-bac.jpg
Nhà số 86 phố Hàng Bạc hiện nay.

Cuối tháng 12/1946, quân Pháp tập trung lực lượng đánh vào Liên khu I. Ta chủ trương chiến đấu phòng ngự lâu dài, giam chân địch để có thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ.

Tại Liên khu I, lúc đầu lực lượng của ta gồm 2 đại đội vệ quốc đoàn, 1 trung đội tự vệ chiến đấu, hơn 2.000 nam nữ thanh niên tự vệ và một số công an xung phong. Để tập trung lực lượng, Uỷ ban kháng chiến (UBKC) Liên khu I đề nghị được thống nhất các lực lượng vũ trang tổ chức thành trung đoàn. Một Ban chỉ huy đã được chỉ định:

- Đồng chí Lê Trung Toản, Chủ tịch UBKC Liên khu I, Phó bí thư Liên khu uỷ giữ chức Chính trị viên Trung đoàn.

- Đồng chí Hoàng Siêu Hải, dân tộc Tày, cán bộ vệ quốc đoàn, giữ chức trung đoàn trưởng.

- Đồng chí Hoàng Phương, Liên khu uỷ viên, Phó chủ tịch Ban chấp hành tự vệ Hoàng Diệu giữ chức tham mưu trưởng.

Ngày thành lập Trung đoàn được quyết định là ngày mùng 5 tháng 1 năm 1947, ngày “ta đã ghìm chân địch trong Thủ đô được như yêu cầu tối thiểu về thời gian mà Hồ Chủ tịch đã đề ra”.

Lễ ra mắt của Trung đoàn được tổ chức trong buổi sáng ngày 6/1/1947. Không có trao cờ vì Trung đoàn chưa có phiên hiệu, không có duyệt binh vì đây đang là trận địa ác liệt. Buổi lễ được diễn ra tại căn phòng rộng nhất của ngôi nhà 51 Hàng Bồ.

Với việc thành lập Trung đoàn, sức mạnh chiến đấu của quân dân Thủ đô tăng lên rất nhiều. Những con em ưu tú nhất của nhân dân Thủ đô đã được tổ chức thành một đội ngũ thống nhất, chặt chẽ, hừng hực khí thế chiến đấu “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Tuy nhiên, trước mắt họ là vô vàn khó khăn, thử thách: địch ngày càng xiết chặt vòng vây, thiếu vũ khí, lương thực, thực phẩm... Cả trung đoàn không có một khẩu súng cối, một khẩu đại bác, chỉ có mấy trăm súng trường và đạn thì rất hiếm.

Trước những khó khăn trên, Liên khu uỷ quyết định giảm bớt số người, chỉ để lại 500 tay súng và 15 đảng viên. Những chiến sĩ được chọn ở lại là những người có tinh thần gan dạ, dũng cảm và sự trung thành tuyệt đối để khi cần có thể lập ra các đội quyết tử.

Ngày 13/1/1947, Hội nghị quân sự toàn quốc (họp tại Chương Mỹ, Hà Đông) đã gửi Ban chỉ huy Trung đoàn bức điện: “Hội nghị quân sự toàn quốc họp ngày 12/1/1947 quyết nghị tặng Trung đoàn Liên khu I danh hiệu Trung đoàn Thủ đô. Sẽ có điện riêng của ông Bộ trưởng Bộ Quốc phòng khen tặng”.

Từ ngày 6/1 đến 17/2/1946, hơn 40 ngày bám trụ chiến đấu ở Liên khu I. Ban chỉ Trung đoàn đã có nhiều cuộc họp tại nhà 86 Hàng Bạc để ra những quyết định chính xác, kịp thời ứng phó với tình thế, tiêu diệt nhiều sinh lực địch.

Nhà 86 Hàng Bạc là ngôi nhà của ông Chấn Hưng, một nhà tư sản yêu nước, một gia đình trí thức. Ngôi nhà 3 tầng to đẹp, chuyên buôn bán vàng bạc, trong nhà có một căn hầm lớn kiên cố, nguyên trước là hầm rượu của gia đình đã được giao cho Ban chỉ huy Trung đoàn Thủ đô sử dụng. Thông thường, Ban chỉ huy họp xung quanh một cái bàn rộng ở phòng khách trên tầng, khi địch bắn phá thì các cuộc họp được tiến hành dưới hầm rượu.

Tầng 1 của ngôi nhà cũng được đục thông sang các nhà lân cận dẫn đến những điểm chiến đấu. Chính từ ngôi nhà 86 Hàng Bạc, Ban chỉ huy Trung đoàn đã chỉ đạo nhiều trận đánh có tiếng vang lớn như trận đánh chiếm nhà Xôva đã được Đại tướng Võ Nguyên Giáp điện khen: “Xứng đáng là một đơn vị của Trung đoàn Thủ đô, của Vệ quốc đoàn Việt Nam”. Tiếp theo là trận Trường Ke, trận Hàng Thiếc, đặc biệt là trận Đồng Xuân, gây tổn thất lớn cho giặc Pháp. Đến ngày 15/2/1947, tình hình Liên khu I rất nghiêm trọng: Mỗi khẩu súng chỉ có 7-8 viên đạn, lương thực chỉ còn đủ trong 5 ngày nữa. Thực hiện chủ trương của Liên khu uỷ, Ban chỉ huy Trung đoàn Thủ đô quyết định vượt vòng vây, ra vùng kháng chiến tiếp tục xây dựng lực lượng để đến ngày Trung đoàn sẽ trở về giải phóng Thủ đô. Cuộc chiến đấu dũng cảm và cuộc rút lui thần kỳ của Trung đoàn Thủ đô đã được Hồ Chủ tịch khen ngợi: “Các chú giam chân địch một tháng là thắng lợi lớn, đến nay giữ Hà Nội được hai tháng là đại thắng lợi”.

Ngôi nhà 86 Hàng Bạc được xây trên một diện tích khá rộng, khoảng 200m, mặt nhà rộng 5m, sâu 20m. Ngôi nhà hiện còn khá tốt với đầy đủ kiến trúc cũ, nhưng do có nhiều gia đình chung sống (13 hộ) nên việc sửa chữa, cơi nới, thay đổi là không tránh khỏi.

Tầng 1 phải ngăn ra cho 8 gia đình sinh sống, nên cửa vào căn hầm cũng bị lấp lại, sửa thành phòng ở.

Đáng quý là căn phòng rộng ở tầng 2, trước đây Ban chỉ huy Trung đoàn thường họp, nay vẫn còn nguyên, trong đó còn cả hiện vật gốc, có ảnh chụp chiếc bàn Ban chỉ huy Trung đoàn từng họp và một chiếc bàn dài nơi trước đây Đại tướng Võ Nguyên Giáp thường đến học tập, trao đổi với Giáo sư sử học Phạm Huy Thông (con trai cụ Chấn Hưng). Ngoài ra, còn 10 chiếc ghế gỗ để Ban chỉ huy ngồi họp vẫn được giữ gìn tốt.

Tuy hiện vật liên quan đến sự kiện lịch sử còn lại không nhiều, nhưng cũng đủ chứng minh cho tấm lòng của gia đình cụ Chấn Hưng đối với cách mạng, minh chứng cho lời tuyên dương của Chính phủ về Trung đoàn: “...Trung đoàn Thủ đô đã làm cho Liên khu I ngày nay thành một liên khu lịch sử. Đặt tên cho Trung đoàn ấy, không có một tên nào oanh liệt hơn là Trung đoàn Thủ đô”.

Nhà 86 Hàng Bạc đã được Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội gắn biển di tích cách mạng - kháng chiến./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Nhà số 86 phố Hàng Bạc, trụ sở Ban chỉ huy Trung đoàn Thủ đô (quận Hoàn Kiếm)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO