Danh thắng & Di tích Hà Nội

Di tích Địa đạo kháng chiến Nam Hồng (huyện Đông Anh)

Sơn Dương (t/h) • 02/10/2023 15:16

Đi trên đường cao tốc Thăng Long - Nội Bài, qua khỏi cầu Thăng Long khoảng hơn 2km về phía bắc, chúng ta đến vùng đất của xã Nam Hồng, với những cánh đồng lúa, màu tươi tốt và các nhà máy, công trường cùng các công trình kiến trúc dân dụng đang mọc lên san sát, đang đô thị hóa và biến đổi hàng ngày. Qua vùng quê này, hẳn ít ai có thể tin rằng trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây, đã là một vùng quê máu lửa, chiến trường khốc liệt. Nằm ở phía tây huyện Đông Anh, giáp giới với địa phận của tỉnh Vĩnh Phúc, vùng giáp ranh quyết liệt giữa ta và địch, cách Hà Nội - trung tâm sào huyệt đầu não của địch khoảng 10km.

xa-nam-hong-ngay-nay.jpg
Xã Nam Hồng ngày nay.

Trong suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Nam Hồng luôn là “cái gai” nhọn thọc sâu sát nách thủ phủ của địch. Do có vị trí như vậy, Nam Hồng là địa điểm chiến lược đặc biệt then chốt đối với cả ta và địch: Ta kiên quyết giữ vững và đẩy mạnh chiến tranh du kích để tiêu hao quấy rối địch; địch cũng luôn mong muốn đánh bật được lực lượng của ta, bình định và lập chính quyền của chúng. Nam Hồng quán triệt quan điểm toàn dân toàn diện của cuộc kháng chiến đã thực hiện khẩu hiệu: “Mỗi thôn là một pháo đài, mỗi nhà là một tổ tác chiến, mỗi người là một chiến sĩ”. Quân dân Nam Hồng không phân biệt trẻ già, trai gái đều tích cực tham gia tạo dựng nên một làng kháng chiến, một khu du kích anh hùng đánh địch quyết liệt. Trải qua 8 năm tham gia kháng chiến, Nam Hồng không còn một ngôi nhà nguyên vẹn và có tới hơn 100 liệt sĩ. Tuy gian khổ khó khăn nhưng quân dân Nam Hồng đã làm nên những kỳ tích oai hùng với 308 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt, bắt sống nhiều địch, được nhà nước thưởng nhiều huân, huy chương, bằng khen các loại, 4 bà mẹ được phong danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”. Khu di tích Nam Hồng ngoan cường tồn tại và phát triển một phần nhờ vào ý chí quyết tâm của con người, một phần cũng nhờ thiết kế làng kháng chiến hoàn hảo. Một sáng tạo được ghi nhận rõ nét nhất đó là hệ thống giao thông hầm gọi là “địa đạo”. Địa đạo là một công trình độc đáo của quân dân Nam Hồng suốt các năm kháng chiến, vượt qua bao gian khổ, khó khăn, Nam Hồng đã đào đắp hàng vạn mét khối đất hào lũy để xây dựng nên một làng kháng chiến liên hoàn với quy mô toàn xã, liên xã. Làng kháng chiến được hoàn chỉnh với hào lũy, hào nổi, hào ngầm, hầm bí mật, ụ chiến đấu. Riêng hệ thống hầm dài tới gần 10km, luồn lách khắp các xóm thôn và liên hoàn toàn xã. Địa đạo đã giúp cho bộ đội dân quân du kích và cả nhân dân tránh sát thương và tác chiến đánh địch rất hiệu quả. Đây là sản phẩm của trí thông minh, sáng tạo tuyệt vời của Nam Hồng kháng chiến mà sau này chúng ta còn bắt gặp sáng tạo đó qua hệ thống hào vây lấn trong chiến dịch Điện Biên Phủ, đường hầm đánh đồi A1, địa đạo chống đế quốc Mỹ và tay sai ở Củ Chi, Vĩnh Mốc...

dia-dao-nam-hong.jpg
Địa đạo Nam Hồng.

Nam Hồng đón nhiều đoàn khách trong nước và ngoài nước đến tham quan, nghiên cứu, học tập. Đặc biệt, đoàn khách của En Xanvađo do đồng chí Tổng Bí thư Đảng dẫn đầu đã tới thăm hai lần. Nhiều anh em bè bạn của chúng ta đã đến tham quan và tổ chức diễn tập lại hình ảnh chiến đấu oai hùng khi xưa. Các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước và quân đội rất quan tâm đến di tích này. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ghi nhận xét về di tích này như sau: “Nam Hồng là một làng kháng chiến có thành tích chiến đấu oanh liệt. Những ngày đầu miền Bắc được giải phóng trở về Hà Nội tôi đã vài lần đến thăm Nam Hồng, tôi thấy tinh thần hy sinh cũng như những chiến công và thành tích không kém gì Nguyên Xá (xã anh hùng ở Thái Bình) tôi cũng đã mấy lần về thăm”.

Nam Hồng đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng các lực lượng vũ trang, và Địa đạo được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng di tích cách mạng kháng chiến năm 1996. Nơi đây đã được Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội gắn biển di tích cách mạng kháng chiến năm 2006.

Trong kháng chiến chống Pháp, Địa đạo Nam Hồng đã góp phần làm nên trang sử vẻ vang của cuộc kháng chiến giữ nước vĩ đại của dân tộc ta. Chắc chắn làng kháng chiến anh hùng với di tích địa đạo ấy sẽ là một “địa chỉ đỏ” trong việc giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng không những của thủ đô Hà Nội mà còn có ý nghĩa đối với cả nước./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Tọa đàm Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại
    Chiều 16/11, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Thành phố Hà Nội, số 19 phố Hàng Buồm (Hà Nội), diễn ra Tọa đàm “Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại”.
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Xã Hòa Xá lan tỏa giá trị Ngày hội đại đoàn kết gắn với chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Hòa Xá (TP Hà Nội), 12/12 thôn trên địa bàn xã đã hoàn thành tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11). Đặc biệt, tối 18/11, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Xá tổ chức đêm văn nghệ Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026).
  • 4 bước đăng ký thành công vé chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam"
    Chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam" chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội. Chương trình có sự tham gia của khoảng 3.000 nghệ sĩ, diễn viên, dự kiến thu hút khoảng 50.000 khán giả, trong đó dành 38.000 vé miễn phí phục vụ công chúng.
Đừng bỏ lỡ
Di tích Địa đạo kháng chiến Nam Hồng (huyện Đông Anh)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO