Văn hóa – Di sản

Chương trình nghệ thuật “Đường trường”: Bảo tồn, lan tỏa di sản hát Xẩm và Chèo

Phạm Hoa 19/11/2023 20:16

Chương trình nghệ thuật “Đường trường” tại Phân xưởng nóng, Nhà máy Xe lửa Gia Lâm (quận Long Biên, Thành phố Hà Nội) đã nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách, góp phần bảo lưu, lan tỏa di sản hát Xẩm và nghệ thuật Chèo Hà Nội nói riêng, cả nước nói chung.

Chương trình biểu diễn nghệ thuật “Đường trường” nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2023, diễn ra sáng 19/11. “Đường trường” do Trung tâm Xúc tiến Quảng bá Di sản Văn hoá Phi vật thể Việt Nam VICH thực hiện. Theo Ban tổ chức, sở dĩ chọn tên gọi “Đường trường” bởi chương trình biểu diễn nghệ thuật này gợi nhắc một hành trình bảo lưu, sáng tạo văn hoá vừa gian truân mà cũng vừa tự hào của ông cha ta.

duong-truong-3-.jpg
Đông đảo người dân và du khách xem chương trình “Đường trường” thuộc Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội tại Phân xưởng nóng, Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, sáng ngày 19/11.

Trong văn chương cổ, “Đường trường” thường nhắc tới con đường dài và xa xôi, ẩn dụ cho nỗi vất vả nhưng đôi khi cũng ngầm thể hiện sự trì chí và bền bỉ của con người. Chương trình đã khai thác hai chất liệu là hát Xẩm và Chèo – những di sản văn hóa phi vật thể đã, đang được bảo tồn, phát triển tại Thủ đô Hà Nội nói riêng. Đặc biệt, nghệ thuật hát Xẩm độc đáo của Hà Nội dù xuất hiện muộn hơn các địa phương trên cả nước nhưng có dấu ấn sáng tạo, trở thành một thành tố quan trọng trong đời sống văn hóa của vùng đất Thăng Long ngàn năm văn hiến.

Xẩm Hà Nội theo thời gian đã đứng trước nguy cơ mai một nhưng bằng những nỗ lực, cố gắng của các cấp ngành, nghệ nhân, nghệ sĩ đã phục hồi được di sản văn hóa phi vật thể quý báu này. Xẩm Hà Nội giờ không còn ở những bến sông, bãi chợ nhưng vẫn hiện diện ở sân đình của các làng quê, thậm chí có được “bến đỗ” mới bền lâu hơn khi được các nghệ sĩ Nhóm xẩm Hà Thành biểu diễn thường xuyên tại buổi tối cuối tuần tại khu vực phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm trong nhiều năm trở lại đây. Thậm chí, nghệ thuật Xẩm Hà Nội còn được đưa lên “thánh đường nghệ thuật” Nhà hát Lớn Hà Nội như một liveshow ca nhạc hiện đại. Chính vì thế, nghệ thuật hát xẩm Hà Nội nói riêng đã được hồi sinh, từng bước phát triển và đóng góp vào sự phát triển của loại hình nghệ thuật này tại Việt Nam nói chung.

duong-truong-6-.jpg
Nghệ sĩ trẻ diễn chèo trong chương trình.
duong-truong-1-.jpg
Khán giả trải nghiệm với nghệ sĩ về các động tác trong biểu diễn chèo.

Trong khi đó, nghệ thuật Chèo của Hà Nội trải qua thăng trầm thời gian, có lúc thịnh suy nhưng đến nay Thủ đô cũng phát triển không ngừng loại hình nghệ thuật truyền thống này. Nhiều địa phương của Hà Nội vẫn có các đội, Câu lạc bộ chèo hoạt động thường xuyên. Thậm chí có nơi đưa nghệ thuật chèo vào trong nhà trường như xã Tam Thuấn (huyện Phúc Thọ) để giới thiệu, truyền dạy, tìm kiếm những tài năng tương lai cho chèo Hà Nội.

Đặc biệt Nhà hát Chèo Hà Nội nhiều năm qua đã đem tới cho công chúng nhiều vở diễn đặc sắc, khai thác từ đề tài lịch sử đến hiện đại đáp ứng nhu cầu thưởng thức của người xem. Tham gia các Liên hoan sân khấu chèo toàn quốc, Nhà hát Chèo Hà Nội thường gặt “mưa giải thưởng”. Đặc biệt, nghệ thuật chèo còn tham gia phát triển du lịch Thủ đô với các chương trình “Hà Nội đêm thứ 7”, xây dựng chương trình diễn riêng cho du khách quốc tế bằng cách dịch nội dung chính của vở diễn ra tiếng Anh từ các vở chèo lịch sử: Thái úy Lý Thường Kiệt, Ngọc Hân công chúa; chèo cổ có các vở và trích đoạn: Quan Âm Thị Kính, Lưu Bình Dương Lễ, Tống Trân Cúc Hoa...; chèo dân gian là: Tấm Cám, Lọ nước thần, Nàng Sita...

duong-truong-2-.jpg
Buổi trình diễn “Đường trường” mang đến cho khán giả cơ hội cảm thụ những giá trị nguyên bản của âm nhạc dân gian vùng châu thổ sông Hồng gồm hát Xẩm và nghệ thuật Chèo truyền thống.

Có thể nói, Chèo và Xẩm là hai loại hình diễn xướng Bắc Bộ có lịch sử lâu đời, bởi vậy đã chứng kiến, thu nhận và góp phần làm nên những đặc trưng văn hoá của vùng Châu thổ sông Hồng. Hai loại hình vừa có những nét chung và riêng đan quyện cùng nhau. Bởi vậy, các tiết mục chèo tại chương trình nghệ thuật “Đường trường” gợi nhắc lại ký ức châu thổ trong quá khứ. Cùng đó, những bài Xẩm ra đời trong bối cảnh công nghiệp hiện diện và phát triển tại Việt Nam kể những câu chuyện của thời hiện đại.

Buổi trình diễn “Đường trường” đã thực sự biến không gian nhà máy thành một sân khấu chuyên nghiệp, mang đến cho khán giả cơ hội cảm thụ những giá trị nguyên bản của âm nhạc dân gian vùng châu thổ sông Hồng, tiếp thêm chất liệu và cảm hứng để bắt đầu một hành trình sáng tạo mới, thoát khỏi những giới hạn thông thường: thời gian, khoảng cách địa lý, bối cảnh chính trị, thị hiếu thời đại… của di sản thông qua cảm thụ và trải nghiệm tương tác.

duongtruong4.jpg
“Đường trường” đã đưa các di sản văn hóa phi vật thể của Hà Nội nói riêng, Việt Nam nói chung đến gần hơn với công chúng.

Đặc biệt, nhằm giúp khán giả có thêm cơ hội tiếp cận di sản, chương trình “Đường trường” đã dành ra một phần thời lượng cho việc trải nghiệm 5 mô hình nhân vật Chèo, trải nghiệm các động tác múa cơ bản có sử dụng quạt Chèo, trải nghiệm chơi trống Chèo và bộ gõ trong Xẩm. Hoạt động giao lưu tương tác, trải nghiệm của chương trình nghệ thuật “Đường trường” đã đưa các di sản văn hóa phi vật thể của Hà Nội nói riêng, Việt Nam nói chung đến gần hơn với công chúng, đồng thời khơi thông “Dòng chảy di sản” – chủ đề của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2023, lan tỏa thông điệp rằng mọi người đều có trách nhiệm bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trước cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay.

“Thông qua chương trình, tôi thấy nghệ thuật hát Xẩm và Chèo rất đặc biệt. Chúng ta cần hơn những hoạt động như thế này để bảo tồn cũng như phát huy các giá trị, lan tỏa di sản văn hóa phi vật thể tới người dân”- chị Bùi Hòa (quận Hà Đông, Hà Nội), chia sẻ.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Điệu múa trống bồng làng Triều Khúc
    Múa bồng đã xuất hiện ở nhiều nơi tại nhiều lễ hội và mỗi nơi múa bồng lại có dáng vẻ riêng. Tuy nhiên đến nay chỉ duy nhất ở làng Triều Khúc điệu múa này còn giữ được nguyên hồn cốt và thần thái.
  • Làm "sống lại" trò chơi được vua quan triều Nguyễn yêu thích
    “Đầu hồ” trò chơi truyền thống được vua, hạ thần, quan lại thời nhà Nguyễn yêu thích vừa được “Trung tâm Trải nghiệm thực tế ảo (VR) – Đi tìm Hoàng Cung đã mất” ra mắt và du khách có thể trải nghiệm trong Đại Nội Huế.
  • Đề nghị Lễ hội Sayangva vào danh mục Di sản văn hóa
    Lễ hội Sayangva còn gọi là lễ cúng thần Lúa hay là Mừng lúa mới. Đây là lễ hội lớn nhất của người Chơro, thường diễn ra từ rằm tháng 2 đến rằm tháng tư âm lịch hàng năm vào những ngày trời đẹp, đêm có trăng sáng. Lễ hội truyền thống này mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống no đủ.
  • Vẻ đẹp của ngôi chùa thờ vị thiền sư đầu tiên được phong hiệu Quốc sư
    Chùa Non Nước tên Hán là Sóc Thiên Vương Thiền Tự, nằm trong quần thể di tích Đền Sóc (xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội) không chỉ là nơi có cảnh đẹp kỳ vĩ giữa núi rừng mà nơi đây còn lưu giữ những giá trị lịch sử lâu đời của văn hóa Phật giáo Việt Nam.
  • “Bão Thánh Gióng hái cà” ở làng Bẽ
    Nói đến sự tích Thánh Gióng, mọi người đều nhớ chuyện cậu bé làng Gióng ở huyện Gia Lâm. Sau ba năm từ lúc sinh ra, cậu nằm trên chõng tre im lặng, chẳng biết nói cười. Đến một ngày nghe tiếng loa của sứ giả vua Hùng gọi tìm người tài, cậu vươn vai đứng dậy tình nguyện đi đánh giặc Ân.
  • Di tích Trung Giã: "Địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ
    Khu di tích cách mạng kháng chiến Trung Giã (thôn Xuân Sơn, xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội) là nơi diễn ra cuộc hội đàm giữa Bộ Tổng tư lệnh quân đội nhân dân Việt Nam và phái đoàn quân đội Pháp từ ngày 4/7-27/7/1954 để bàn về tất cả các vấn đề mà cuộc đàm phán ở Genève đặt ra. Di tích đang được huyện Sóc Sơn và TP. Hà Nội lên kế hoạch tôn tạo, tu bổ trở thành không gian giáo dục truyền thống cách mạng và lịch sử Thủ đô cho thế hệ trẻ.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và những định hướng, kỳ vọng trong phát triển Thủ đô
    Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng luôn dành cho mảnh đất Hà thành những tình cảm sâu đậm. Không chỉ riêng quãng thời gian ông giữ trọng trách Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội (1996 – 1998) rồi Bí thư Thành ủy Hà Nội (2000 – 2006) mà sau này ở cương vị Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Tổng Bí thư, đồng chí Nguyễn Phú Trọng vẫn luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho Hà Nội, cho sự phát triển văn hóa, con người của mảnh đất Thăng Long.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và sự quan tâm sâu sắc tới văn học nghệ thuật
    Ngày 19/7/2024, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ra đi để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với đồng bào cả nước. Trong suốt cuộc đời 80 năm của mình, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã có cống hiến vô cùng ý nghĩa. Ông là nhà lãnh đạo xuất sắc; nhà lý luận, nhà văn hóa, và là một nhân cách lớn luôn hết lòng vì Đảng, vì dân... Với văn học nghệ thuật, đồng chí Nguyễn Phú Trọng luôn dành sự quan tâm sâu sắc và đặt nhiều kỳ vọng vào sự phát triển của nền văn học nghệ thuật nước nhà.
  • Tọa đàm "Màu ký ức": Tri ân các nhà báo liệt sĩ
    Sáng 19/7, tại Hà Nội, Liên Chi hội Nhà báo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bảo tàng Báo chí Việt Nam (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức chương trình Giao lưu, Tọa đàm tri ân các nhà báo liệt sĩ với chủ đề "Màu Ký ức". Chương trình là lời tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay với những nhà báo liệt sĩ - những người đã tận hiến cho sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam.
  • Tây Hồ tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ PCCC cho các tiểu thương, hộ kinh doanh
    Trong 2 ngày 18-19/7, Công an quận Tây Hồ đã phối hợp với Ban quản lý (BQL chợ quận tổ chức tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ PCCC cho 100% cán bộ, viên chức, người lao động của BQL chợ và tiểu thương, hộ kinh doanh tại các chợ, siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn.
  • Huyện Ứng Hoà: Chỉnh trang đô thị, xây dựng thị trấn Vân Đình khang trang, sạch đẹp
    Với mục tiêu xây dựng thị trấn Vân Đình khang trang, sạch đẹp và đường thông hè thoáng, huyện Ứng Hoà đang tập trung chỉ đạo thực hiện chỉnh trang, cải tạo cảnh quan khu vực trung tâm huyện. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng, đảm bảo chất lượng, đáp ứng các tiêu chí đề ra.
Đừng bỏ lỡ
Chương trình nghệ thuật “Đường trường”: Bảo tồn, lan tỏa di sản hát Xẩm và Chèo
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO