Chuyển động Hà Nội

Nhà máy Xe lửa Gia Lâm: Tiềm năng tái thiết thích ứng, hình thành nền công nghiệp sáng tạo Hà Nội

Trung Kiên • 30/11/2023 07:14

Tiến sĩ, Kiến trúc sư (KTS) Đinh Thị Hải Yến nhận định, Nhà máy Xe lửa Gia Lâm (quận Long Biên, Thành phố Hà Nội) có nhiều tiềm năng và yếu tố để chuyển đổi, tái thiết thích ứng thành không gian văn hóa sáng tạo, phát huy giá trị di sản công nghiệp Thủ đô Hà Nội.

xem-1.jpg
Các bạn trẻ tham quan “Không gian Kiến trúc & Nghệ thuật Phân xưởng Nóng” - Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023 vừa khép lại với những thành công ngoài mong đợi. Đặc biệt, Nhà máy Xe lửa Gia Lâm là nơi tổ chức các hoạt động chính của cộng đồng thiết kế sáng tạo, đem đến cho người dân và du khách những trải nghiệm mới lạ, hấp dẫn. Lễ hội được tổ chức tại Nhà máy Xe lửa Gia Lâm là một dấu ấn, đã góp phần “đánh thức” di sản công nghiệp của Hà Nội vốn từ lâu đã “ngủ quên” ngay cạnh Trung tâm Thủ đô.

Từ sự kiện lần này, nhiều chuyên gia và công chúng đặt ra câu hỏi: Nhà máy Xe lửa Gia Lâm có thể tái thiết để trở thành không gian văn hóa, nơi sinh hoạt cộng đồng, không gian cho đội ngũ văn nghệ sĩ thiết kế sáng tạo, phát huy giá trị di sản để thúc đẩy công nghiệp văn hóa Thủ đô phát triển hay không? Bởi nhiều quốc gia trên thế giới, nhiều công trình công nghiệp cũ tương tự như Nhà máy Xe lửa Gia Lâm đã được chuyển đổi, tái thiết thành các bảo tàng, sân khấu biểu diễn, tổ hợp văn hóa, giải trí…, góp phần phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh của đất nước họ tới bạn bè thế giới.

a7(1).jpg
Phân Xưởng Nóng 1B Nhà máy Xe lửa Gia Lâm tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023 được thiết kế thành không gian triển lãm, biểu diễn nghệ thuật; từ đó thu hút đông đảo người dân và du khách.

KTS Đinh Thị Hải Yến cho biết, Theo Hiến chương Nizhny Tagil, “Di sản công nghiệp là những phần còn lại của văn hóa công nghiệp có giá trị lịch sử, công nghệ, xã hội, kiến trúc hoặc khoa học..., bao gồm các toà nhà, công xưởng, máy móc, các mỏ, nơi chế biến, kho và cửa hàng, cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, và cả những địa điểm phục vụ sinh hoạt của lực lượng xã hội (công nhân) tham gia vào quá trình sản xuất công nghiệp (như nhà ở, nơi thờ phụng, các thực hành nghi lễ tôn giáo, các cơ sở đào tạo... cho công nhân – lực lượng lao động trong các cơ sở công nghiệp đó).

Đặc biệt, các chuyên gia nhận định, tại Việt Nam khái niệm “di sản công nghiệp” chỉ mới manh nha và không ít các công trình công nghiệp cũ có giá trị đã bị bỏ qua, phá dỡ và chuyển đổi thành các công trình hỗn hợp chung cư, trung tâm thương mại, văn phòng cao tầng gầy chất thải cho đồ thị. Với riêng Hà Nội, mặc dù đã có nhiều chủ trương, quyết sách liên quan đến việc di dời các cơ sở công nghiệp không còn phù hợp với quy hoạch và gây ô nhiễm, song thực tế tri triển khai còn chậm và gặp nhiều khó khăn. Minh chứng là có đến 90/185 công trình công nghiệp cũ của Hà Nội đã bị phá hủy, chuyển đổi.

Đối với câu hỏi trên, Tiến sĩ - KTS Đinh Thị Hải Yến cho rằng, Nhà máy Xe lửa Gia Lâm có rất nhiều yếu tố theo tiêu chí quốc tế để tái thiết thành các công trình khác như thế giới đã có.

Theo Quyết định số 6115/QĐ-UBND ngày 21/11/2014 của UBND Thành phố Hà Nội, phê duyệt đồ án quy hoạch phân khu đô thị N10 Hà Nội, quận Long Biên và huyện Gia Lâm tỷ lệ 1/2000, khu đất xây dựng Nhà máy Xe lửa Gia Lâm được định hướng là đất công trình công cộng, trên đó có bố trí công trình văn hóa, bảo tàng tại chính vị trí các nhà xưởng cũ. Trong phân khu đô thị trục không gian dọc theo tuyến Nguyễn Văn Cừ và công trình Bảo tàng Đường sắt là điểm nhấn trọng tâm.

Báo cáo bản vẽ quy hoạch công trình TOD/2015 của dự án nghiên cứu phát triển Đường sắt Đô thị (ESET) gắn kết với phát triển đô thị ở Hà Nội - JICA & HPC. Định hướng Nhà máy xe lửa Gia Lâm trong tương lai là một cơ sở nền tảng để đồ án phát triển song song với hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật của đô thị, đó cũng là cơ sở để chỉ ra vị trí quan trong chiến lược của đồ án trong tầm nhìn về sự chuyển đổi của Hà Nội trong thời đại mới.

“

Cách tốt nhất để đảm bảo vai trò liên tục của di sản công nghiệp trong cấu trúc không gian đô thị trong tương lai là thông qua tái sử dụng thích ứng. Các công trình công nghiệp cũ sau khi chuyển đổi thành bảo tàng, sân khấu biểu diễn, tổ hợp văn hóa, giải trí,…

Tiến sĩ - KTS Đinh Thị Hải Yến

kts-yen(1).jpg

“Tiềm năng chuyển đổi Nhà máy Xe lửa Gia Lâm rất lớn. Nhà máy có không gian lớn trống có thể ngăn chia tự do cho những nhu cầu sử dụng linh hoạt, đáp ứng nhu cầu đa dạng biến đổi theo thời gian, có không gian cho những sự kiện đông người. Nhà máy với kiến trúc có giá trị di sản (tính văn hóa), hình thút không gian, cấu trúc, chỉ tiết, vật liệu khác biệt với không gian dân dụng thông thường giúp khơi gợi những ý tưởng mới mẻ, đánh thức tiềm năng sáng tạo. Điều đó phản ánh nhà máy có tính văn hóa, mới lạ, kích thích trí tưởng tượng tạo không khí sáng tạo, đáp ứng nhu cầu về tạo dấu ấn cá nhân mới mẻ của người sáng tạo”, KTS Đinh Thị Hải Yến, nhận định.

Ngoài ra, Nhà máy Xe lửa Gia Lâm có kiến trúc đẹp, khung công trình, hạ tầng kỹ thuật, chi tiết công nghiệp sẵn có để tận dụng ngay trong sử dụng và trang trí mà không tốn nhiều chi phí. Với những gì đang có và hiện hữu, chúng ta có thể thiết lập, sửa chữa, trang trí nhanh, dễ dàng tiết kiệm chi phí, giá thuê rẻ phù hợp với những nhóm cá nhân đang bắt đầu những thử nghiệm sáng tạo, khởi nghiệp.

Đồng thời, nhà máy này nằm tại vị trí trung tâm đô thị, trung tâm khu dân cư, rất dễ kết nối với công chúng dễ dàng đem những sản phẩm sáng tạo đến với cộng đồng để thúc đẩy giáo dục và trải nghiệm sáng tạo, giúp hình thành nền văn hóa và công nghiệp sáng tạo.

“

Về “Tái sử dụng thích ứng”, KTS Đinh Thị Hải Yến cho biết, theo Shen và Langston (2010), đây như một cách thổi luồng sinh khí mới vào các công trình hiện có bằng cách giữ nguyên cấu trúc và kết cấu cơ bản của công trình và thay đổi cách sử dụng nó. Theo Hiến chương Burra (2013) thì “tái sử dụng thích ứng” là bổ sung cho một địa điểm, giới thiệu các dịch vụ mới hoặc sử dụng mới, hoặc thay đổi để bảo vệ một địa điểm, tất cả đều phải có mục đích sử dụng tương thích.

UNESCO (2015) đưa ra khái niệm về “Tái sử dụng thích ứng là việc tìm kiếm mục đích sử dụng mới phù hợp với hình thức, đặc điểm, cấu trúc và tính toàn vẹn lịch sử và thường yêu cầu một số thay đổi cẩn thận đối với một địa điểm". Ngoài ra, Bucherll và Listokin: Tái sử dụng thích ứng là một chiến lược hồi sinh khu phố sử dụng một loạt các quy trình liên kết để lập kế hoạch, kiểm kê, mua lại, quản lý và tái sử dụng thặng dư các bất động sản bị bỏ hoang...

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Phường Hoàn Kiếm: Làm chủ trí tuệ nhân tạo để nâng tầm chất lượng phục vụ nhân dân
    Sáng 13/11, UBND phường Hoàn Kiếm tổ chức tọa đàm chuyên đề “Ứng dụng AI và công nghệ số trong công việc - Từ trải nghiệm thực tiễn đến nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ”. Qua những câu chuyện người thật, việc thật trải rộng từ công tác tư pháp, giáo dục đến văn hóa - nghệ thuật và di sản, diễn đàn đã khẳng định bước chuyển mình thực chất của chính quyền cơ sở trong việc lấy công nghệ làm trợ lực để phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
  • Hà Nội ban hành Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến
    Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến giai đoạn 2026–2030 đánh dấu bước chuyển chiến lược của thành phố Hà Nội từ tư duy quản lý sang tinh thần phục vụ, lấy sự hài lòng và khả năng tự chủ của người dân làm trung tâm. Thông qua hệ thống hạ tầng số hiện đại, mạng lưới hỗ trợ đa tầng và các mục tiêu định lượng rõ ràng, Hà Nội quyết tâm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn cấu trúc, nâng cao thực chất năng lực tự thực hiện của công dân và khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về chất lượng dịch vụ hành chính công.
  • Hà Nội khai mạc Festival "Tự hào hàng Việt Nam trong kỷ nguyên mới" năm 2026
    Tối ngày 11/11, tại Cung Văn hóa Lao động hữu nghị Việt Xô, Ban Chỉ đạo cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” thành phố Hà Nội đã tổ chức lễ khai mạc Festival "Tự hào hàng Việt Nam trong kỷ nguyên mới" năm 2026. Đây là sự kiện thiết thực nhằm chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • Hà Nội tập trung kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm không khí
    Ngày 10/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức tọa đàm “Thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội: Giải pháp của Thành phố và trách nhiệm của các bên”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền xã, phường, chuyên gia, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông.
  • Xã Phúc Thọ (Hà Nội): Đổi mới sản xuất, nâng cao giá trị nông nghiệp
    Khôi phục đất sản xuất, phát triển những cây trồng có lợi thế và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật đang tạo nên những chuyển biến tích cực trong nông nghiệp xã Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Từ kết quả đạt được trong 9 tháng đầu năm 2026, địa phương tiếp tục hướng tới nâng cao chất lượng sản phẩm, phát huy giá trị các vùng sản xuất đặc trưng và mở rộng cơ hội tiêu thụ nông sản.
  • Phường Hoàn Kiếm tôn vinh các điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt năm 2026
    Ngày 10/11, UBND phường Hoàn Kiếm long trọng tổ chức Hội nghị biểu dương gương điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt và tổng kết Cuộc thi “Viết về gương điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt” phường Hoàn Kiếm năm 2026. Hội nghị là dịp ghi nhận, tôn vinh những tập thể, cá nhân tiêu biểu trong các phong trào thi đua yêu nước, đồng thời lan tỏa những hành động đẹp, nghĩa cử cao quý, góp phần xây dựng phường Hoàn Kiếm ngày càng văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam”
    Tối ngày 13/11, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Thủ đô Hà Nội, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam” (1076 - 2026) với chủ đề “Tinh hoa đạo học”.
  • “Giữ trọn lòng son”- kể câu chuyện tình yêu, niềm tin và sức mạnh của lòng yêu nước
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”. Lễ khai mạc trưng bày diễn ra ngày 18/11 tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò, số 1 phố Hỏa Lò, phường Cửa Nam, TP Hà Nội.
  • Sáng tỏ hơn giá trị lịch sử, tư tưởng của Quốc Tử Giám trong tiến trình phát triển đất nước
    Sáng 12/11, tại Thành ủy Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”. Đây là một trong các hoạt động trọng điểm trong dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).
  • Học sinh TP Huế thi kể chuyện “Thiếu nhi với Bác Hồ”
    Để kết nối di sản với trường học, giúp học sinh tiếp nhận tri thức lịch sử, văn hóa bằng những trải nghiệm trực quan, sinh động và gần gũi, Ban Quản lý Di tích và Bảo tàng Hồ Chí Minh tổ chức thi kể chuyện “Thiếu nhi với Bác Hồ” cho các em học sinh 14 trường học tại TP Huế.
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
  • [Podcast] Tản văn: Những cô hàng xén bây giờ ở đâu?
    Sớm mai, khi mà trời mới tảng sáng, có khi còn cả giăng với sao, có khi thì mờ sương chả rõ mặt người, người làng này, làng kia đã cùng đi chợ sớm. Ai cũng mong những bán sớm mua sớm cho chọn được hàng ưng ý. Có những khi mưa gió, áo tơi, nón che không nhận ra nhau...
Nhà máy Xe lửa Gia Lâm: Tiềm năng tái thiết thích ứng, hình thành nền công nghiệp sáng tạo Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO