Văn hóa – Di sản

Cỗ tam sinh làng Đông Trạch

Trần Văn Mỹ • 23/11/2025 08:12

Con sông Hồng trước đây chảy qua đất làng Khuyến Lương, phường Trần Phú, quận Hoàng Mai (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) xuống đến đầu làng Đông Trạch, xã Ngũ Hiệp, huyện Thanh Trì (nay thuộc phường Khuyến Lương, TP. Hà Nội) thì phình to như một quả bóng.

download.jpg

Đoạn sông Hồng qua đây rộng mênh mông, thường có sóng lớn. Vì thế, đê Đông Trạch là đoạn đê sung yếu. Ca dao có câu:

Đời Trần bão táp mưa sa
Thanh Đàm đê vỡ mười ba năm liền

Sử cũ chép, tháng Bảy năm Quý Tỵ (1713) “mưa dầm không ngớt, nước các sông tràn ngập, vỡ đê các trấn Sơn Tây, Sơn Nam và Thanh Hoa, mấy vạn nhà bị nước cuốn đi mất, nhân dân bị đói”. Khi đó, làng Đông Trạch thuộc huyện Thanh Trì (1), phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam nằm đúng vị trí đê bị vỡ. Sau vỡ đê, làng Đông Trạch chỉ còn là một vực nước lớn. Để ngăn nước lũ, triều đình cho đắp đê ở phía ngoài làng, giáp với bờ sông. Dân phiêu tán lục tục trở về làm nhà men chân đê để ở. Xóm dân hình thành. Làng có ba xóm: Duyên Hà Thượng, Duyên Hà Hạ và xóm Phú Thọ. Làng Đông Trạch là làng duy nhất trong vùng từ gần 300 năm nay không có chùa. Trước đây, làng có ngôi chùa ở giáp thôn Việt Yên, xã Ngũ Hiệp, Thanh Trì nhưng chùa đã bị nước lũ cuốn trôi. Bây giờ ở chỗ chùa cũ còn dấu tích đầm Chùa. Tại góc phía đông của đầm nước, làng xây một ngôi đền trên một gò đất, thường gọi đầm Vòng, tên chữ Kim Long Từ, thờ Bát Hải Long Vương, giữ chức Trưởng Long Cung. Đền mái ngói rêu phong, có cây cổ thụ tỏa bóng um tùm. Nối đền với bờ đầm là một bờ đất nhỏ làm cảnh trí nơi đây càng thêm ngoạn mục.

Tục truyền, vị thần thờ ở đầm Vòng rất thiêng, người gặp việc trắc trở cầu khấn thần đều linh nghiệm, nên từ lâu, vì kiêng húy, người ta chuyển gọi đầm Tròn. Nước đầm Tròn trong vắt, quanh năm không bao giờ cạn, đó là nguồn nước nuôi sống cả dân làng Đông Trạch và các làng xung quanh. Hằng năm, vào ngày mồng 8 tháng Tư, làng Văn Giáp, xã Văn Bình, huyện Thường Tín cách đền 10km, trước ngày hội làng lại trống giong cờ mở đến rước nước ở đầm Tròn về bao sái ngai và bài vị của vị thần làng.

Hội đầm Tròn hằng năm diễn ra vào ba ngày 23, 24 và 25 tháng Tám. Trong hội, phụ lão và dân làng Mui, quận Hoàng Mai và làng Yên Mỹ, huyện Thanh Trì, cũng đến dự vì cùng chịu cảnh vỡ đê năm xưa. Ngày 23 lễ khai môn, rước cấp thủy tại đầm; chính hội ngày 24. Vào giờ Tý ngày 24 (từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng) các quan viên tế thần, vì đúng vào giờ đó trước đây là giờ đê vỡ. Làng soạn cỗ tam sinh dâng thần. Nếu cỗ tam sinh lễ thần trên cạn là bò, dê, lợn thì cỗ tam sinh dâng thủy thần của làng Đông Trạch là vịt, ngan, cá.

Làng có đất công là Vườn Chuối, giáp đăng cai được thu hoa lợi lấy tiền mua vịt và ngan. Còn cá trước ngày hội, làng đánh bắt ngay tại đầm, chọn một con to nhất (cá chép hoặc cá trắm, có khi nặng 10kg) làm sạch đặt vào mâm đồng, cùng mâm thịt vịt, thịt ngan để cả con dâng lễ. Tế lễ xong, người đăng cai đem nấu nướng để các quan viên tế và dân làng dự lễ cùng thụ lộc.

.......................................................................
Chú giải:
(1) Năm 1573, Lê Duy Đàm lên ngôi, lấy hiệu là Lê Thế Tông, vì kiêng húy vua, Thanh Đàm đổi gọi là Thanh Trì.

Bài liên quan
  • Bánh dầy dâng Thành hoàng làng Lý Nhân
    Làng Lý Nhân, xã Dục Tú (huyện Đông Anh), xưa thuộc tổng Dục Tú, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, xứ Kinh Bắc. Trước năm 1945, làng có tên là Phi Thôn. Làng Lý Nhân thờ hai vị Thành hoàng, trong đó có Ả Lã Nàng Đê - một nữ tướng thời Hai Bà Trưng.
(0) Bình luận
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Hà Nội: Công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo và khai trương Không gian văn hóa Lũng Trăng
    Tối 8-11, tại Đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân, Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. Nằm dưới chân núi Viên Nam, giữa không gian thiên nhiên của vùng đất Mường Yên Xuân, Lũng Trăng ra đời mở ra một không gian giao thoa giữa thiên nhiên, nghệ thuật và văn hóa bản địa.
  • Hai di sản tư liệu Việt Nam góp thêm dấu ấn trong kho tàng Ký ức thế giới
    “Văn bia Phố Hiến” (Hưng Yên) và “Ma nhai trên núi Non Nước” (Ninh Bình) vừa được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh lên 13.
  • Đình Tường Phiêu- từ di sản độc đáo đến câu chuyện phát huy giá trị
    Tại Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu (xã Phúc Thọ, TP Hà Nội), bài toán phát triển kinh tế di sản gắn với bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử đang có những chuyển biến tích cực. Chính quyền địa phương đang gắn kết các giá trị độc nhất vô nhị tại đình Tường Phiêu với làng nghề hoa cây cảnh truyền thống, giáo dục di sản ở địa phương để chung sức phát triển du lịch văn hóa Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Xã Trung Giã rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và chào mừng Ngày văn hoá Việt Nam 24/11, trong 2 ngày 14 và 15/11, xã Trung Giã (Hà Nội) đã long trọng tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại hầu hết các thôn trên địa bàn xã. Hoạt động diễn ra trong không khí vui tươi, phấn khởi với các chương trình phong phú, ý nghĩa, góp phần phát huy sức mạnh khối Đại đoàn kết toàn dân, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa, di sả
  • Phường Tùng Thiện: Tưng bừng chào mừng Ngày hội Đại đoàn kết gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam
    Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), trên địa bàn phường Tùng Thiện (TP Hà Nội) đã, đang diễn ra Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.
Đừng bỏ lỡ
Cỗ tam sinh làng Đông Trạch
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO