Cuộc thi viết Hà Nội & Tôi

Cháo đậu cà, ký ức mãi thương về Hà Nội

Phạm Minh Chánh 15:59 27/11/2023

Một sáng trời se lạnh ở Đà Lạt, ngồi ở góc vườn xanh mát, bưng chén cháo cá nóng hổi, lòng tôi không khỏi xao xuyến nhớ Hà Nội. Dẫu đất Hà Nội vốn nổi tiếng với nhiều món ăn đặc sắc nhưng trong kí ức tôi vẫn hoài nhớ một món ăn bình dị được ăn từ những ngày còn thơ. Đó chính là món cháo đậu ăn với cà.

chao-dau-ca.jpg

Món cháo đậu cà muối xuất hiện ở Hà Nội từ bao giờ chẳng ai biết cụ thể. Cũng bởi, ở vùng đất kinh kỳ dù có nhiều món ăn truyền thống nhưng vẫn có nhiều món theo chân khách thập phương đến với Hà Nội. Cũng chính điều này thể hiện sự phong phú và đa dạng về văn hoá ẩm thực truyền thống của vùng đất kinh kỳ.

Trải qua nhiều năm tháng, cháo đậu cà trở thành món ăn gắn liền với nhiều thế hệ người dân ở Hà Nội. Dù từng được gọi ví von là món cháo "nhà nghèo" nhưng trong kí ức của nhiều đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở Thủ đô, cháo đậu cà là một hoài niệm khó quên, ghi dấu khoảng đời niên thiếu đã qua.

Những ngày mùa hè oi ả, các bà các mẹ ở Hà Nội thường chọn nấu món cháo đậu thanh mát để giải nhiệt cho cả nhà. Cũng bởi, nhiều người quan niệm món cháo này có vị đơn thuần nên thường được ưa chuộng vào mùa hè, đặc biệt trong những ngày oi nồng, nóng bức. Tuy nhiên, giữa những ngày đông lạnh giá, nhiều người vẫn có xu hướng thích thưởng thức một bát cháo đậu phụ cà muối nhằm sưởi ấm và hồi tưởng lại hương vị dịu dàng của mùa hè.

Kỳ thực, cháo đậu cà là món cháo đậu xanh hoặc đậu đen, ăn với cà pháo muối và đậu hũ rim mắm hành. Từng món để riêng vốn đã quen thuộc với mâm cơm truyền thống của người Việt nhưng khi ghép chung lại tạo một hương vị rất riêng của người Hà Nội vẫn luôn là một dấu ấn đặc biệt trong kí ức nhiều thế hệ.

Ở nhà tôi, cháo thông thường được nấu từ gạo dẻo thơm, kết hợp thêm chút đỗ đen hoặc đỗ xanh. Theo mẹ tôi kể lại người Hà Nội rất tinh tế trong việc chuẩn bị gạo nấu cháo. Thông thường, với các loại cháo trai, cháo lươn, cháo hến, cháo gà, cháo tim, cháo lòng... gạo sẽ được xay dập nhỏ như tấm. Cháo sườn được nấu từ gạo xay nhuyễn thành bột. Riêng cháo hoa, cháo đậu, gạo được sẽ để nguyên hạt để nấu.

Cháo, đậu, cà muối vốn đơn thuần chỉ là những thức ăn bình dân, vừa nghe đã gợi nên cảm giác dân dã, quê mùa. Thậm chí, món cháo ấy còn gợi nhớ đến những năm tháng vất vả, nhiều lo toan ở thập niên trước, khi người Hà Nội còn vất vả mưu sinh. Ấy thế nhưng người ở cuộc sống hiện đại như chúng ta chớ vội thờ ơ. Cũng bởi, sau bao nhiêu cao lương mỹ vị khiến bụng dạ nặng trình trịch, người ta thường có xu hướng thèm món gì đó thật thanh đạm nhẹ nhàng. Cháo đậu cà muối khi đó chính là chọn lựa tuyệt vời và phù hợp nhất.

Việc nấu cháo đậu tưởng đơn giản nhưng cũng khá cầu kỳ. Người nội trợ nấu cháo khéo léo phải biết canh giờ phù hợp để ninh cháo sao cho hạt gạo nở hoa đều, sánh mịn. Vị cháo thường được nêm nhạt để cân đối và hài hòa với các món ăn kèm vốn đã mặn. Hạt đậu đen hoặc đậu xanh được ninh phù hợp sẽ cho ra thành phẩm chín mềm mà không hề bị nát.

chao-dau-voi-ca-muoi.jpg

Nét độc đáo của món cháo đậu cà Hà Nội là đậu rán tẩm hành ăn kèm. Thông thường, mẹ tôi hay chọn mua đậu từ bà lão bán ở góc chợ. Bà lão tóc trắng phau phau thường đon đả khi mẹ con tôi ghé mua. Theo lời bà kể thì đậu được bà bán đều được lấy từ một cửa hàng nổi tiếng ở làng Mơ. Dẫu tuổi đã cao nhưng bà thường kiên nhẫn thức giấc từ 2 giờ sáng để kịp lấy đậu từ làng Mơ về bán. Đậu làng Mơ sở dĩ được yêu thích vì không được làm một cách đại trà như loại đậu phụ khuôn dài vẫn bán ở chợ mà nó thường là bìa đậu hình vuông, nhỏ nhắn, các cạnh sẽ bo tròn mũm mỉm. Khẽ khàng cầm miếng đậu trên tay sẽ cảm nhận được sự mát dịu và mềm mại.

Có dịp đi dạo chợ cùng mẹ vào một ngày đầu xuân, khi những hạt mưa phùn đầu mùa còn đang rả rích trên mái chợ. Bà lão thường khẽ khàng ngồi bên chiếc bếp nhỏ, đun một chảo mỡ gà thật nóng, tỏa khói nghi ngút, thong thả cho từng bìa đậu Mơ vào rán. Đứa trẻ con là tôi khi ấy thường ngẩn ngơ đứng nhìn bà cụ ngồi rán đậu rồi háo hức nghe tiếng xèo xèo vang lên, để rồi vui vẻ nhận một bìa đậu vàng ươm tỏa hương dịu dàng.

chao-dau-voi-ca.jpg

Khi mang về căn bếp nhỏ ở khu tập thể của gia đình tôi, mẹ tôi sẽ dầm đậu trong nước mắm pha nhạt vị với đường và hành tươi thái nhỏ. Tôi đặc biệt thích món đậu này vì bên ngoài vỏ giòn, bên trong lại cực kỳ mềm mại. Chỉ cần cắn nhẹ một miếng, ta sẽ nếm được vị giòn dai sau đó lan dần cảm giác béo ngậy, tan chảy của ruột bên trong.

Những buổi sáng tinh mơ, khi màn sương còn chưa tỏ, mẹ tôi luôn tay múc cháo nóng ra chiếc bát nhỏ, thêm vài miếng đậu mơ đã tẩm hành hoa cùng vài quả cà muối. Bọn trẻ con chúng tôi khẽ khàng đỡ lấy bát cháo, nhẹ nhàng xúc từng miếng cháo vào miệng, cảm nhận được biết bao ấm áp, chắt chiu của người mẹ dành cho các con. Dưới mái nhà nhỏ đơn sơ trong làn gió heo may ở miền bắc, sự ấm áp của món ăn thi vị khiến bất kỳ ai cũng thấy lòng mình ấm áp, mềm đi trong thoáng chốc.

Bên cạnh món đậu ngâm nước mắm, cà là thứ không thể thiếu trong món ăn thanh tao này. Thông thường, các bà các mẹ thường chọn cà pháo “bánh tẻ” dày cùi muối để đúng mức độ thì vớt ra để dành ăn với cháo. Còn gì thích thú hơn được cầm trên tay một bát cháo ấm nóng với những miếng đậu vàng ươm điểm xuyết thêm ít hành lá xanh non bên mấy quả cà muối ửng vàng nổi bật trên bát cháo đậu sánh mịn. Bát cháo đậu cà chắc cũng vì thế mà trở nên bắt mắt hơn, khiến bất kỳ ai cũng phải ngắm nhìn một lát trước khi thưởng thức.

Điểm tinh túy nhất của món cháo đậu ăn với cà chính là việc kết hợp sao cho các món ăn chính và kèm kết hợp với nhau thật khéo léo, tinh tế. Người chế biến phải chủ động trong việc gia giảm gia vị khiến cho món đậu tẩm mắm hành trọn vị, để khi nhấm nháp, ta vẫn cảm nhận được lớp vỏ ngoài giòn giòn, hơi dai nhưng thơm bùi. Cà cũng cần được khéo léo muối sao cho vừa chín tới, hài hòa giữa vị chua thanh dịu kết hợp cùng cháo sánh mịn. Ngoài đậu và cà, một số người điển hình như bố tôi còn có thói quen thưởng thức cháo đậu với ca la thầu dầm mặn ngọt, giòn sần sật hoặc thêm quả trứng muối bùi béo.

Theo năm tháng, món cháo đậu cà không còn nhiều hàng bán, các gia đình cũng ít có thói quen nấu để thưởng thức. Bản thân tôi cũng rời khỏi Hà Nội, đi làm việc ở vùng cao nguyên xa xôi nhưng vẫn hoài mong nhớ hương vị quê nhà.

Thi thoảng, có dịp quay về Hà Nội, tôi lại nhẫn nại đi tìm những hàng cháo đậu với cà trong con phố nhỏ nào đó. Chỉ cần ngồi vào một góc quán giản dị với dăm bộ bàn ghế, hít hà chén cháo ấm nóng, thêm chút đậu rán tẩm hành và cà muối là đủ đầy và thỏa thuê./.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Phạm Minh Chánh. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.
Bài liên quan
  • Đi giữa trời thu Hà Nội
    Một ngày lưng chừng thu… Vũ khúc chim khuyên buổi sáng làm ngọt thêm khoảnh khắc nắng chênh chao trên cao. Mùa Thu. Vạn cổ tới kim muôn đời vẫn thế! Cứ chơi vơi heo may; cứ ngập ngừng lá đổ; Cứ cái nắng mật ngợp hồn say; cứ mưa; cứ nắng đan xen ngày tiếp ngày không hẹn trước. Cái cảm giác chơi vơi thiếu tự chủ bỗng chốc lên ngôi. Ban mai một ngày mới đưa bước chân tôi trở về với mùa thu Hà Nội.
(0) Bình luận
  • Chuẩn riêu mẹ nấu
    Tại mẹ mà tôi trở thành người rất khó tính khi nói đến bún riêu chuẩn vị Hà Nội. Cũng tại mẹ mà tôi yêu ẩm thực quê hương mình đến vậy.
  • Văn Miếu ngày Nguyên tiêu
    Người yêu thơ ai cũng mong mỏi cho nhanh đến ngày Tết Nguyên tiêu để gặp gỡ bạn bè cùng sở thích, cùng lòng đam mê sáng tạo nghệ thuật. Tôi tha thiết mong đến với Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nơi tổ chức Ngày Thơ để nghe thơ, chiêm ngưỡng những câu thơ tài hoa bay lên bầu trời thơ ngợp trong khí xuân mát lành.
  • Thành phố và tôi
    Tôi được sinh ra ở Nghệ An mười chín tuổi, tôi ra Hà Nội thực hiện đam mê dang dở hồi học cấp hai, tôi học yêu một thành phố mà tôi tương tư suốt thời thơ ấu.
  • Làng cổ Đường Lâm: Dòng chảy hòa quyện giữa lịch sử và hiện tại
    Nằm cách chừng hơn 40 km về phía tây của trung tâm thành phố Hà Nội, có một ngôi làng cổ dường như nằm ngoài cuộc sống hiện đại, đô thị hóa diễn ra hàng ngày của Hà Nội cũng như các thành phố lớn khác. Đó là làng cổ Đường Lâm, thuộc thị xã Sơn Tây, Hà Nội.
  • Hà Nội và tôi - một tình yêu trọn vẹn
    Hà Nội chính là tri kỷ khi cùng tôi đi qua những năm tháng thanh xuân vừa vô tư vừa dữ dội, là người thầy dạy cho tôi bài học về cách sống, cách ta kiêu hãnh bước qua mọi khó khăn với trái tim dịu dàng, nhân hậu.
  • Những người gieo hạt âm thầm
    Tôi đến Thành ủy Hà Nội học lớp Bồi dưỡng đảng viên mới K48 khi đất trời Hà Nội đã sang thu, khắp phố phường vương đầy hoa sữa. Vượt qua chặng đường ùn tắc và khét lẹt khói bụi, tôi đi học với tâm thế của một cô học trò nhỏ dại đến từ Trường Đại học Dược Hà Nội, vừa hồi hộp vừa vui sướng vì mình có cơ hội học để tâm hồn được lớn lên. Tôi không biết rằng lớp học ấy sẽ thay đổi tôi rất nhiều, từ nhận thức đến hành động, giúp tôi nhận ra chính mình trong tình yêu quê hương đất nước thiết tha.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tổ chức phong trào thi đua lập thành tích chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô
    UBND Thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 69/KH-UBND về việc “Tổ chức phong trào thi đua phấn đấu hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2024, lập thành tích chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024)”.
  • Hình tượng rồng Việt
    Người Việt ta, ai chẳng nghĩ và tự hào mình là con Rồng, cháu Tiên. Lạc Long Quân Quốc tổ, theo nghĩa chữ là chàng (hoặc vua rồng) nòi Lạc (Việt). Đâu phải tên riêng? Các nhân vật trong truyền thuyết phần lớn là danh từ chung được riêng hóa, ví như Âu Cơ là người con gái quý tộc nòi Âu (Việt), Chử Đồng Tử là chú bé mò cá mà thôi…
  • “Văn hóa, con người, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là nguồn lực phát triển Thủ đô”
    Phát biểu tại phiên họp thẩm định “Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050” chiều ngày 23/2, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng, cho biết, Hà Nội nhấn mạnh vai trò của văn hóa, con người, khoa học và công nghệ, đổi mới, sáng tạo là nguồn lực, động lực phát triển Thủ đô.
  • Chuẩn riêu mẹ nấu
    Tại mẹ mà tôi trở thành người rất khó tính khi nói đến bún riêu chuẩn vị Hà Nội. Cũng tại mẹ mà tôi yêu ẩm thực quê hương mình đến vậy.
  • Đông đảo du khách thập phương du xuân về Đền Trần Nam Định
    Nhiều hoạt động văn hóa, ẩm thực, du lịch đang được tổ chức tại Nam Định trong dịp Lễ hội khai ấn Đền Trần năm 2024, góp phần thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Đừng bỏ lỡ
  • Tân binh quận Tây Hồ: phát huy truyền thống vẻ vang của quê hương anh hùng
    Hòa chung không khí giao nhận quân của 30 quận, huyện toàn TP Hà Nội , sáng nay (26/2), 57 công dân quận Tây Hồ đã lên đường nhập ngũ và thực hiện nghĩa vụ Công an Nhân dân.
  • Gần 4.500 thanh niên Thủ đô lên đường nhập ngũ
    Sáng nay, 26/2, Lễ giao, nhận quân năm 2024 đồng loạt diễn ra tại 30 quận, huyện của TP Hà Nội. Trong không khí trang trọng và khí thế tưng bừng, nô nức, gần 4.500 thanh niên ưu tú của Thủ đô lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ Công an Nhân dân.
  • Hà Nội - thành phố của "mùa xuân và sáng tạo"
    Năm mới đã đến bên thềm mang theo sức xuân và khát khao thành công, thịnh vượng. Đó cũng chính là nguồn năng lượng đem lại hành trình đầy sắc màu của Hà Nội trong năm Giáp Thìn 2024, chắp đôi cánh tự tin cho Thủ đô vươn cao. Năm mới với quyết tâm mới, nỗ lực mới và các hoạt động sáng tạo đã hiện thực hóa khát vọng phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”.
  • Tâm tình cao nguyên
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Tâm tình cao nguyên của tác giả Lê Thành Nghị.
  • NSƯT Minh Thu: Âm nhạc luôn đưa tôi ra khỏi mọi nỗi ưu phiền
    NSƯT Minh Thu đã có một năm thành công trong sự nghiệp khi vừa hoàn thành chuyến lưu diễn ở Mỹ, sau đó bắt tay vào liveshow thứ hai tại Nhà hát Lớn Hà Nội mang tên “Thu ca”. Đêm diễn đã cháy vé và thu hút khán giả đến kín rạp. Nhưng trước đó chị đã nhập viện cấp cứu vì sốt xuất huyết khi đã cận kề ngày diễn khiến liveshow phải dời lịch đến tháng 12/2023. Tạp chí Người Hà Nội đã có cuộc trò chuyện cùng NSƯT Minh Thu khi chị vẫn còn đang mỉm cười với thành quả của mình.
  • Đưa con thăm Văn Miếu
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Đưa con thăm Văn Miếu của tác giả Đỗ Anh Vũ.
  • Lễ hội đền Du Yến đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia
    Lễ hội Đền Du Yến diễn ra trong ba ngày, từ ngày 13 đến 15 tháng Giêng. Phần lễ được tổ chức trang trọng gồm các nghi lễ: Lễ rước nước, lễ mộc dục, lễ cáo yết, lễ rước kiệu, lễ dâng hương và tế thần.
  • "Đào, phở và piano" đã được chiếu tại 11 tỉnh, thành phố nhưng vẫn "cháy vé"
    Phim "Đào, phở và piano" đã trở thành hiện tượng đặc biệt của điện ảnh Việt Nam mấy ngày qua khi khán giả chen chúc mua vé đi xem. Không chỉ sốt vé ở Hà Nội mà khi vào TPHCM và một số tỉnh thành, phim vẫn được khán giả quan tâm, mong ngóng.
  • Mưa lạnh ngày xuân, tàu điện trên cao Cát Linh - Hà Đông tấp nập hành khách
    Những ngày đầu xuân Giáp Thìn 2024, tuyến tàu điện đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông luôn tấp nập hành khách di chuyển đến nơi làm việc, trường học, văn phòng... bởi Hà Nội có không khí lạnh kèm mưa phùn.
  • Ấn tượng “Bản hòa âm đất nước” của Ngày thơ Hà Nội 2024
    Ngày thơ Hà Nội 2024 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã mang tới cho công chúng yêu thơ ca nhiều cảm xúc, những thanh âm đặc sắc qua các tiết mục ngâm thơ, đọc thơ, trình diễn ca trù, âm nhạc… rất ấn tượng.
Cháo đậu cà, ký ức mãi thương về Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO