Cuộc thi viết Hà Nội & Tôi

Văn Miếu - Quốc Tử Giám - Nơi hội tụ hiền tài

Bùi Nhật Lai • 03/11/2025 19:00

Tôi bước chân qua cổng Văn Miếu vào một buổi sớm thu, khi nắng vàng vửa trải nhẹ qua từng vòm lá, gió hanh hao đưa theo hương hoa sữa thơm nức góc phố. Không gian lặng như một lời thì thầm của lịch sử, của quá khứ vọng về từ từng phiến gạch rêu phong, từ mái ngói cong vút dáng cổ kính của ngôi trường đại học đầu tiên trong lịch sử nước nhà.

_ong0352-min(1).jpg
Ảnh minh họa

Bước qua tam quan, tôi không khỏi bồi hồi. Nơi đây không chỉ là một quần thể kiến trúc cổ, mà còn là nơi lắng đọng hồn thiêng sông núi, nơi kết tinh những giá trị văn hiến ngàn năm của dân tộc Việt Nam. Từng bước chân chậm rãi đưa tôi tiến sâu vào khu di tích. Mỗi bước là một lần lòng tôi dậy lên cảm giác thiêng liêng khó tả. Cây cối cổ thụ tỏa bóng rợp, rì rào như kể lại chuyện xưa. Những mái đình, lầu khuê, hồ Văn, giếng Thiên Quang… tất cả hòa quyện trong không gian tĩnh tại, tạo nên một vùng linh khí trầm mặc và uy nghiêm. Tôi cảm nhận rõ ràng như mình đang đi trên con đường thời gian, ngược về quá khứ, nơi những bậc hiền tài từng miệt mài đèn sách, từng bước vượt qua kỳ thi nghiêm cẩn để rồi lưu danh trên những tấm bia đá còn mãi đến ngày hôm nay. Tôi dừng lại thật lâu bên những tấm bia tiến sĩ – những khối đá rêu phong khắc đầy chữ Hán, đặt trên lưng rùa đá – biểu tượng của sự trường tồn và trí tuệ. Hơn 80 tấm bia là hơn 80 bản trường ca về trí tuệ, về sự học, về tinh thần hiếu học và tôn sư trọng đạo của dân tộc ta. Tôi đưa tay chạm khẽ lên từng mặt bia, như muốn cảm nhận hơi ấm của tiền nhân, như muốn nối một nhịp cầu từ quá khứ đến hiện tại. Những cái tên khắc sâu nơi bia đá – những Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Chu Văn An… – không chỉ là nhân vật của sách sử mà giờ đây hiện lên sống động trong tâm trí tôi, là những ngọn đuốc trí tuệ soi đường cho bao thế hệ học trò Việt Nam.

Tôi chợt nhớ lại lời mẹ dạy thuở nhỏ: “Học để biết làm người, học để hiểu mình là ai, từ đâu mà lớn lên.”. Câu nói tưởng như đơn giản, mà lại sâu sắc vô cùng. Bước chân trong khuôn viên Văn Miếu, tôi hiểu rõ hơn bao giờ hết lời dạy ấy.

Văn Miếu – Quốc Tử Giám không chỉ là nơi thờ Khổng Tử, Chu Văn An, mà còn là nơi truyền tải tư tưởng giáo dục cốt lõi của dân tộc: trọng đạo lý, đề cao trí tuệ, rèn nhân cách. Từ thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn, người Việt đã biết coi trọng sự học như một nền tảng cho quốc thái dân an, cho xã hội vững bền. Quốc Tử Giám được dựng nên để đào tạo nhân tài cho đất nước, là nơi mà tri thức được mài dũa như gươm báu, để những người hiền tài bước ra gánh vác sơn hà. Tinh thần “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” đã thấm sâu vào máu thịt của dân tộc từ khi nào, trở thành cốt lõi của sự tồn tại và phát triển của đất nước.

Tôi bắt gặp một nhóm học sinh đang nghiêm trang chụp ảnh kỷ niệm bên bia tiến sĩ. Những gương mặt trẻ trung, rạng rỡ trong tà áo dài trắng nổi bật giữa nền cổ kính, như hiện thân cho dòng chảy bất tận của truyền thống hiếu học đang được gìn giữ và tiếp nối. Từ thế hệ các bậc đại khoa xưa cho đến những sĩ tử hôm nay, mạch nguồn ấy chưa từng ngưng chảy. Tôi chợt nghĩ, có thể đất nước ta không giàu mạnh bằng nhiều cường quốc, nhưng chúng ta có một di sản mà không phải dân tộc nào cũng có được – đó là sự trân trọng tri thức, là đạo lý tôn sư trọng đạo, là tinh thần học tập suốt đời. Có những lúc tôi thấy lòng mình chùng xuống khi nhìn thực tế xã hội hôm nay: sự học đôi khi bị coi nhẹ, đạo lý thầy trò đôi khi bị lãng quên giữa bộn bề vật chất. Nhưng chính nơi đây – Văn Miếu – như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: đừng bao giờ quên cội rễ. Văn hóa học tập, tôn sư trọng đạo không chỉ là di sản, mà còn là sợi dây gắn kết chúng ta với quá khứ, là ngọn đèn soi sáng tương lai.

Trên lối về, tôi ngoái nhìn lại Khuê Văn Các – biểu tượng rực rỡ của trí tuệ và học vấn. Kiến trúc ấy, với tầng lầu gỗ đỏ, mái cong, những hoa văn tinh xảo – vừa mang vẻ đẹp trang nghiêm vừa đậm chất thơ – như một bản giao hưởng về tinh thần giáo dục của dân tộc Việt. Gió nhẹ lướt qua làm những tán cây xào xạc, lá rụng nhẹ rơi như những dòng chữ âm thầm nhắn gửi hậu thế: Hãy giữ lấy truyền thống, hãy trân quý con chữ, hãy sống xứng đáng với những gì ông cha để lại.

Tôi rời Văn Miếu trong một niềm xúc động khó diễn đạt thành lời. Dường như trong lòng mình, ngọn lửa hiếu học thuở nhỏ lại bừng lên. Tôi tự nhủ, dù ở bất cứ thời đại nào, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thì người Việt vẫn sẽ luôn giữ vững đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “tôn sư trọng đạo”, và trên hết là không ngừng học hỏi để hoàn thiện bản thân, góp sức dựng xây đất nước. Văn Miếu – Quốc Tử Giám không chỉ là di tích lịch sử, mà là nơi lưu giữ linh hồn của dân tộc. Một hồn thiêng văn hiến ngàn năm – âm thầm, bền bỉ, nhưng đầy kiêu hãnh và bất diệt./.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Bùi Nhật Lai. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.

Bài liên quan
  • Chợ hoa xuân Hà Nội
    Đã thành thông lệ, cứ độ “Tết đến Xuân về” Hà Nội lại mở hàng trăm điểm Chợ Hoa Tết. Thật ra gọi chợ Hoa Xuân, vì sau tết các điểm chợ hoa ấy vẫn bày bán cây cảnh, hoa và những cành đào, mận, lê, nhánh hay khóm phong lan… đẹp nét hoang sơ, hồn hậu và phóng khoáng, cảm nhận khí xuân ấm áp từ núi rừng Việt Bắc ùa về.
(0) Bình luận
  • Hà Nội trong mắt thế hệ mới
    Có một Hà Nội đang hiện ra trước mắt thế hệ trẻ với một diện mạo khác. Những cây cầu mới nối đôi bờ sông Hồng, những tuyến vành đai mở rộng không gian đô thị, những đại lộ kéo dài về phía ngoại thành, những khu đô thị và công trình mới đang từng ngày làm thay đổi cách người Hà Nội đi lại, làm việc, vui chơi và hình dung về tương lai. Hà Nội không còn chỉ nhìn về phía những gì đã làm nên mình mà đang bắt đầu nhìn xa hơn về phía chân trời.
  • Một buổi chiều đi qua nghìn năm
    Buổi chiều ấy, tôi đang học thì nhận được tin nhắn. Bạn đã ở chùa Trấn Quốc. Đợi tôi. Tôi nhìn đồng hồ. Buổi học vẫn chưa hết. Ngoài kia là một chiều Hà Nội tháng Tám còn lòng tôi đã chạy trước đến Hồ Tây. May sao gần bốn giờ, cô cho nghỉ sớm. Tôi thu vội sách vở. Ở tuổi ngoài bốn mươi, vẫn có những phút được tan học sớm khiến người ta vui như một cô học trò nhỏ.
  • Những người “giữ lại” Hà Nội
    Có những buổi sáng, Hà Nội thức dậy bằng những âm thanh rất khẽ. Tiếng chổi tre trên vỉa hè, tiếng rao của người bán hàng rong, tiếng xe đạp lướt qua con phố còn bảng lảng sương. Và đâu đó, giữa 36 phố phường, vẫn có những âm thanh mà tưởng như đã thuộc về một Hà Nội xa xưa: Tiếng búa gõ vào đe, tiếng giấy sột soạt dưới bàn tay người viết chữ, tiếng gọi nhau mua gói cốm, tiếng người bán hoa báo mùa đang tới.
  • Dịu dàng thu qua phố
    Hà Nội vào thu với những con đường đẹp như mơ, sắc vàng rực rỡ nhuộm cả khung trời. Những chiếc lá nhẹ rơi, bay bay trong gió, xào xạc theo bước chân như níu giữ người đi. Con đường Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu với những hàng cây cổ thụ rợp bóng, là nơi mà giới trẻ hay thích chụp ảnh, check in. Nơi đây cũng là nơi mà có rất nhiều những chiếc xe đạp của các mẹ, các chị chở đầy các loài hoa đến bán. Với bó hoa cúc Hoạ Mi trên tay, các cô gái trẻ hay cả những phụ nữ trong tà áo dài duyên dáng đang thả sức tạo kiểu để có bộ ảnh kỷ niệm. Một khung cảnh nên thơ, để ai đó đi ngang qua cũng không khỏi thốt lên: "Ôi sao thu dịu dàng, yên bình đến thế!".
  • Đi qua Hà Nội
    Trưa ấy, một người bạn xứ Bắc hẹn tôi ra Hàm Cá Mập. Bạn chỉ bảo muốn tôi có thêm một trải nghiệm riêng có của Hà Nội khi thành phố vừa chớm thu. Khi tôi đến, bạn đã nhẫn nại đợi ở đó, bên mình là chiếc máy ảnh cơ to và nặng. Bạn đã đi nhiều nơi, biết nhiều miền đất nước, lại khá tường tận Hà Nội. Nhưng hôm ấy, bạn không đưa tôi vào một di tích nào. Chỉ cùng tôi bước lên tầng hai của một chiếc xe buýt.
  • Có người gọi tên tôi giữa Hà Nội
    Không phải tiếng rao khuya, tiếng chuông tàu hay một câu hát cũ. Chỉ là giữa một buổi sáng ở Cát Linh, khi tôi đang lủi thủi theo dòng người, phía sau bỗng vang lên: - Chị Tâm ơi, lên xe nào!
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Tọa đàm Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại
    Chiều 16/11, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Thành phố Hà Nội, số 19 phố Hàng Buồm (Hà Nội), diễn ra Tọa đàm “Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại”.
  • Cùng "Phố cổ thong dong" tìm nếp làng trong dấu tích Thăng Long
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, chương trình bộ hành "Phố cổ thong dong" do dự án cộng đồng Ngó Ngarch tổ chức mang đến một lăng kính trải nghiệm đô thị hoàn toàn khác biệt. Dạo bước qua những nếp nhà rêu phong, chuyến đi là cuộc gặp gỡ sâu sắc giữa con người và hệ sinh thái di sản. Thông qua góc nhìn chuyên môn của người thiết kế hành trình và cảm thức tinh tế của chính lữ khách, bức tranh về một đô thị Kẻ Chợ sống động với những lớp lang văn hóa đa dạng đã được bóc tách chân thự
  • Xã Hòa Xá lan tỏa giá trị Ngày hội đại đoàn kết gắn với chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Hòa Xá (TP Hà Nội), 12/12 thôn trên địa bàn xã đã hoàn thành tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11). Đặc biệt, tối 18/11, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Xá tổ chức đêm văn nghệ Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026).
Đừng bỏ lỡ
Văn Miếu - Quốc Tử Giám - Nơi hội tụ hiền tài
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO