Cuộc thi viết Hà Nội & Tôi

Chợ Gạ quê tôi

Văn Hậu • 07/04/2026 15:38

Chợ Gạ một tháng năm phiên/ Ngày ba ngày tám như chuyên đèo bòng/ Thuyền từ xứ Bắc xứ Đông/ Trên song đậu cạnh Bãi Non, Bãi Già... (Ca dao).

613-12-9-36.jpg
Làng Gạ xưa, nay thuộc phường Phú Thượng đã có nghề thổi xôi nức tiếng Hà thành từ xưa đến nay.

Bãi Non, Bãi Già cách làng tôi khoảng 3 cây số. Xưa xum xuê bốn cây gạo cổ thụ tỏa bóng mát cho người làng trồng dâu, nuôi tằm, trồng ngô gieo đỗ, gieo lạc, trú nắng, trú mưa. Chỉ qua lạch nước Sông Hồng là qua bên làng Bỏi, Hải Bối, Đông Anh nay là xã Vĩnh Thanh. Các cụ già còn nhớ, đứng bên Bãi Non ới một tiếng gọi sang bà con bên kia bờ sông. Một trận lũ lụt tày trời, bờ sông lở, cát bay cuốn trôi cả bốn cây gạo vạ vật chìm cánh Bãi Non, Bãi Già. Nguồn sống trở nên khó khăn, ruộng đất ít nên người làng Gạ (tức Phú Gia) phải đi cày thuê cuốc mướn ở Phú Mỹ (Đình Phú Gia, điền Phú Mỹ) nay là phường Mỹ Đình và đi cưa bổ khắp phố phường (Ráo mồ hôi là hết tiền). Người phụ nữ lên bến Chèm mua giang, mua nứa về (Mồ hôi lã chã như mưa - Cưa rồi mới thiến, thiến rồi mới pha). Nhà nông cấy nhiều thứ lúa chịu được mưa nắng gió bão: gạo gié nòi, gié nước, nếp mỡ, nếp trắng, nếp hoa vàng... làng Gạ tức Phú Gia nay thuộc phường Phú Thượng, đương đổi mới trong nền kinh tế thị trường. Chợ Gạ xây mới lần thứ ba.

Chợ quê mà như chợ phố đủ món ăn cao cấp như giò chả, thịt quay, bia, rượu chai nhãn tây ta. Rồi hàng may mặc, điện tử, điện lạnh, vật liệu xây dựng. Có cả cửa hàng uốn tóc, cho thuê đám cưới, nhận đặt cỗ phục vụ việc cưới, việc tang, việc sinh nhật, mừng thọ, hội nghị… Chợ Gạ cũng là nơi giao lưu với cánh xe thồ: Bầu bí từ Vân Trì, từ Đăm, bát đũa ấm chén từ Bát Tràng….

Không hiểu sao khi về chợ Gạ mới, tôi cứ hoài niệm về chợ Gạ năm xưa ở trước cửa ao đình làng. Bốn cây bàng xanh mướt lá mùa hạ, đỏ lá mùa đông. Hai nếp cầu chợ với 10 gian nhà ngói thấp lè tè nhưng thông thoáng. Có hàng xáo bán gạo nếp, gạo tẻ, ca cấm, ca ngô, có hàng rau quả, có dãy hằng xén bán tập vở, cái kim, sợi chỉ, tranh dân gian Đông Hồ con gà, con lợn, con trâu.

Thói quen của người làng quê là nhớ tên người bán với từng mặt hàng. Mua vàng hương đến cụ Đàm, mua rượu đến cụ Tộ, mua cháo sườn đến cụ Biêm, mua bánh đúc đến cụ Trường Thọ, bà Thắm, con cháu sai đi mua mà nhầm người là bị quở mắng. Xôi chè làng Gạ có hương vị, màu sắc, độ dẻo riêng. Ăn xôi phải tay sạch không dùng đũa mà nhúm tay vừa nhai, vừa chuyện trò để thấm cái hương vị thơm thảo của đồng làng chắt chiu. Người ta bảo “cơm tẻ mẹ ruột”. “No xôi chán chè” nhưng biết chế biến thì bốn mùa vẫn cứ là đến hàng xôi. Mùa xuân có xôi gấc, mùa hạ có xôi ngô, xôi dừa, mùa thu có xôi xéo, xôi trám, mùa đông có xôi lạc, xôi kèm trứng rán, lạp xường... Rồi xôi sắn, xôi vò chè đường, xôi cốm, xôi ngũ sắc…

Bên cạnh món xôi, làng Gạ còn nổi tiếng bởi món bánh đúc, bánh tẻ, “bánh đúc làng Gạ, quạt vả làng Chèm”. Gạo đầu mùa xay, giã, giần, sàng kỹ, bột phải mịn, trắng như cho trẻ sơ sinh. Tay vừa xay bột, tay vừa tưới nước vôi trong. Cái khó là nước vôi nếm không đậm, không nhạt. Khi đổ vào nồi có trộn hàn the, phải đều tay hay mắt. Ngọn lửa đỏ đèn, khi gần chín phải cho lửa nhỏ lửa đều. Có mùi chín, bánh đúc múc ra mâm ra bát, xưa là mâm gỗ, bát mộc. Có loại bánh đúc lạc chấm vừng, chấm tương, chấm muối tiêu, bánh đúc canh sườn, canh thịt, canh cua, bánh khoái (một dạng bánh đúc không có nước vôi hàn the)... Lại có loại bánh đúc ăn với canh giá, lạc vừng kèm các loại rau thơm. Xôi Phú Gia, Phú Thượng thành làng nghề được cấp trên xếp hạng di sản phi vật thể cấp Quốc gia cùng đợt với phở Hà Nội. Danh hương làng còn được biết tới với khách sạn Phú Gia của người làng họ Công (Ông) bên hồ Hoàn Kiếm. Phở Phú Xuân (Hồ Tế) phố Hàng Da, nay thêm phở Hồ Lợi, khách ăn vẫn đến xếp hang như thời bao cấp.

Nguyễn Trung Ngạn, tên thật là ông Cốt, đỗ Tiến sĩ từ 15 tuổi, năm 1304, có chuyến đi sứ Trung Hoa, mặc dù sẵn cao lương mỹ vị, vẫn nhớ về món canh cua, nhộng rang ở làng quê Việt:

“Dâu già lá rụng tằm vừa chín

Lúa chín đòng thơm, cua béo ghê

Thương nhớ cố hương, nghèo vẫn tốt

Từ đất Hoa Nam chợt nhớ về'

(Bản dịch)

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Văn Hậu. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.

Bài liên quan
  • Mưa rơi ngõ nhỏ
    Ngõ nhỏ ấy quanh năm ẩm thấp. Những ngày nồm, tường rịn nước như mồ hôi người ốm. Hai căn nhà đối diện nhau, cửa lúc nào cũng khép hờ. Người trong ngõ quen gọi chủ nhà bên trái là Nhẫn, còn bên phải là Kiên.
(0) Bình luận
  • Hà Nội trong mắt thế hệ mới
    Có một Hà Nội đang hiện ra trước mắt thế hệ trẻ với một diện mạo khác. Những cây cầu mới nối đôi bờ sông Hồng, những tuyến vành đai mở rộng không gian đô thị, những đại lộ kéo dài về phía ngoại thành, những khu đô thị và công trình mới đang từng ngày làm thay đổi cách người Hà Nội đi lại, làm việc, vui chơi và hình dung về tương lai. Hà Nội không còn chỉ nhìn về phía những gì đã làm nên mình mà đang bắt đầu nhìn xa hơn về phía chân trời.
  • Một buổi chiều đi qua nghìn năm
    Buổi chiều ấy, tôi đang học thì nhận được tin nhắn. Bạn đã ở chùa Trấn Quốc. Đợi tôi. Tôi nhìn đồng hồ. Buổi học vẫn chưa hết. Ngoài kia là một chiều Hà Nội tháng Tám còn lòng tôi đã chạy trước đến Hồ Tây. May sao gần bốn giờ, cô cho nghỉ sớm. Tôi thu vội sách vở. Ở tuổi ngoài bốn mươi, vẫn có những phút được tan học sớm khiến người ta vui như một cô học trò nhỏ.
  • Những người “giữ lại” Hà Nội
    Có những buổi sáng, Hà Nội thức dậy bằng những âm thanh rất khẽ. Tiếng chổi tre trên vỉa hè, tiếng rao của người bán hàng rong, tiếng xe đạp lướt qua con phố còn bảng lảng sương. Và đâu đó, giữa 36 phố phường, vẫn có những âm thanh mà tưởng như đã thuộc về một Hà Nội xa xưa: Tiếng búa gõ vào đe, tiếng giấy sột soạt dưới bàn tay người viết chữ, tiếng gọi nhau mua gói cốm, tiếng người bán hoa báo mùa đang tới.
  • Dịu dàng thu qua phố
    Hà Nội vào thu với những con đường đẹp như mơ, sắc vàng rực rỡ nhuộm cả khung trời. Những chiếc lá nhẹ rơi, bay bay trong gió, xào xạc theo bước chân như níu giữ người đi. Con đường Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu với những hàng cây cổ thụ rợp bóng, là nơi mà giới trẻ hay thích chụp ảnh, check in. Nơi đây cũng là nơi mà có rất nhiều những chiếc xe đạp của các mẹ, các chị chở đầy các loài hoa đến bán. Với bó hoa cúc Hoạ Mi trên tay, các cô gái trẻ hay cả những phụ nữ trong tà áo dài duyên dáng đang thả sức tạo kiểu để có bộ ảnh kỷ niệm. Một khung cảnh nên thơ, để ai đó đi ngang qua cũng không khỏi thốt lên: "Ôi sao thu dịu dàng, yên bình đến thế!".
  • Đi qua Hà Nội
    Trưa ấy, một người bạn xứ Bắc hẹn tôi ra Hàm Cá Mập. Bạn chỉ bảo muốn tôi có thêm một trải nghiệm riêng có của Hà Nội khi thành phố vừa chớm thu. Khi tôi đến, bạn đã nhẫn nại đợi ở đó, bên mình là chiếc máy ảnh cơ to và nặng. Bạn đã đi nhiều nơi, biết nhiều miền đất nước, lại khá tường tận Hà Nội. Nhưng hôm ấy, bạn không đưa tôi vào một di tích nào. Chỉ cùng tôi bước lên tầng hai của một chiếc xe buýt.
  • Có người gọi tên tôi giữa Hà Nội
    Không phải tiếng rao khuya, tiếng chuông tàu hay một câu hát cũ. Chỉ là giữa một buổi sáng ở Cát Linh, khi tôi đang lủi thủi theo dòng người, phía sau bỗng vang lên: - Chị Tâm ơi, lên xe nào!
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
  • Phú Nghĩa quảng bá tinh hoa làng nghề truyền thống mừng Ngày Văn hoá Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026, chính quyền địa phương sẽ tổ chức Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa” với nhiều hoạt động trọng tâm từ ngày 20 – 23/11 tại khu sinh thái ở thôn Thanh Sơn.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Chợ Gạ quê tôi
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO