Chợ hoa xuân Hà Nội

Đâu chỉ là những ngày Tết, ngày thường hoa vẫn “đắt như tôm tươi”, phố phường còn có cả những siêu thị hoa sang chảnh. Người Việt mình yêu hoa, yêu cảnh sắc thiên nhiên lắm lắm. Ai là người khó tính, chỉ cần đảo qua chợ hoa, mọi ưu tư, trĩu nặng trong lòng bỗng nhiên tan biến. Hương, sắc các loài hoa đã xua đi mệt mỏi mưu sinh.

Hàng ngày, lối tôi đi làm qua đường Bưởi, đường Hoàng Hoa Thám nơi nổi tiếng về cây và hoa Hà Nội. Thế nhưng những ngày giáp Tết, trên đường về nhà vẫn “mua đường” đi vòng qua Nghi Tàm, Quảng Bá, Nhật Tân để tha hồ ngắm hoa bày bán hai bên đường Âu Cơ. Mê ly và thích thú la cà vào các lều vải bán hoa địa lan để thưởng ngoạn thế giới các loài lan như lạc lối vào vườn cổ tích. Những chậu hoa địa lan đài các, lộng lẫy, choáng ngợp đứng thành hàng trên thảm đỏ như những người mẫu đẹp mê hồn, dáng kiêu sa đang trình diễn thời trang. Ngắm hoa lan nhớ câu: “mặt hoa da phấn” trong lòng bỗng rung lên: “Hội về đây từ bao nhiêu xứ sở/Họ nhà lan trình diễn thời trang/Váy áo rộn ràng, mặt hoa rạng rỡ/Mê hoặc lòng người hương tỏa lan”. Để kể hết tên và đặc sắc của mỗi loài lan cũng nhọc công nhưng đam mê: “Cánh mỏng manh hoa lan Vũ nữ/Uốn lượn mềm như những vũ công/Cuốn hút mọi ánh nhìn ma mị/Kiêu kỳ hai mươi sáu màu hoa.” Và: “Trinh bạch, môi thơm lan Hoàng thảo/Độc đáo dáng hình giả hạc Tiên sa/Neo mãi hồn người mùi thơm quyến rũ/Vua các loài hoa Quế lan hương…” Mỗi bông hoa hay mỗi cánh hoa lan là một tuyệt tác của thiên nhiên nhưng cũng phải kể đến bàn tay của nghệ nhân trồng hoa. Ấy là những đôi tay cần mẫn chăm sóc kỹ lưỡng cây trong điều kiện lý tưởng về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dinh dưỡng. Để rồi cây cho hoa đẹp, thơm như Tiên nữ giáng trần. Ngây ngất đi trong siêu thị hoa lan trong đầu ta hiển hiện những mỹ từ: Lộng lẫy, sặc sỡ, đài các, hoàn hảo, mỹ miều, kiêu hãnh…

Tôi yêu thích hoa xuân có lẽ từ ngày còn thơ bé, theo bố đi chơi các phiên chợ Tết. Thời nơi bán cây và hoa chưa có địa điểm riêng, chỉ khiêm nhường một góc chợ. Khó khăn thường trực trên những gương mặt gày nhăn nheo khắc khổ chiến tranh, nhưng ngày Tết không thể thiếu tiếng nổ pháo tép và hoa Tết. Phiên chợ Tết thường họp vào ngày 28 tháng Chạp. Chợ phiên rất đông vì là nơi mua bán nông sản thiết yếu của người dân. Phiên chợ áp Tết càng đông thêm gấp bội. Sáng sớm tinh sương, chợ đã đông đúc, náo nhiệt với quang gánh, thúng mủng rau củ, quả đu đủ, buồng chuối xanh, nải chuối chín, lá chè tươi, gà sống thiến…dường như được chuẩn bị từ chiều hôm trước để sớm nay mang bày chợ, chào hàng. Không khí phiên chợ Tết được thể hiện trong thơ của cụ Đoàn Văn Cừ: “Những mẹt cam đỏ chót tựa son pha/Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết/Con gà trống mào thâm như cục tiết/Một người mua cầm cẳng dốc lên xem.”

Đi chơi chợ Tết với người lớn thật thích. Bố dẫn tôi đi xem những vật phẩm bày bán trong chợ: Gạo nếp, gạo tẻ, lá dong, bánh dầy giò, kẹo lạc, tranh Đông Hồ, Tò he…thích nhất khu vực bán cây cảnh và hoa tươi, hoa khô. Hoa khô, hoa giấy người mua về thay hoa cắm trên ban thờ qua một năm đã ngả bạc, hoa tươi chơi ngày Tết. Tôi, một chú học sinh hiếu động, ham hiểu biết với bao nhiêu câu hỏi về hoa, về sinh vật cảnh đều được bố tôi, một thầy giáo làng giảng giải hết nhẽ.

Đầu tiên là hoa đào, từ khi nào tôi đã cảm nhận hoa đào là biểu tượng của Tết. Có nhiều loại đào. Đào rừng cánh hoa dầy dặn trắng hồng, đào phai với màu hồng phơn phớt, đào thắm sắc hồng đậm đà. Những nụ hoa đào chúm chím môi xinh đang e ấp một nụ cười mỉm, chờ đợi thời khắc thiêng liêng đất trời giao hòa để bung lụa. Cắt nghĩa cho tôi việc nhà ai cũng sắm một cành đào Tết, bố tôi bảo hoa đào mang giá trị nhân văn, ước mong năm mới an lành, gắn kết yêu thương, bền chặt tình người với người… Hoa đào còn là biểu tượng của sự an khang thịnh vượng, màu hồng hoa đào ánh lên, lan tỏa sự may mắn, ấm áp niềm vui và đức tin.

Những bát hoa thủy tiên, loài hoa nở sớm nhất vào lúc chớm xuân. Bộ rễ trắng ngà, dáng mập mạp no đủ nhưng e lệ chìm trong nước mát. Cây hoa thủy tiên với những cọng lá xanh mềm thon như ngón tay trên bàn tay múa dẻo, khoe những bông hoa xinh xắn, nhụy vàng. Có hoa thủy tiên trong nhà, không chỉ là sự thanh cao, trang nhã mà đâu đó hương thơm mát dịu, không loài hoa nào có được.

Hoa hồng mang vẻ đẹp kiêu kỳ riêng biệt. Hồng nhung, hồng bạch, hồng phai, hồng vàng đua nhau xòe cánh môi thơm, bông hoa hồng đẹp như chiếc chén ngọc. Sau này, khi những câu thơ nịnh vợ tôi viết: “ Có phải hoa hồng nguyên mẫu/ Bố mẹ hoài thai sinh em/Môi xinh nụ cười mê đắm/Làn da tươi mát như kem”. Vâng, tôi nhận ra hoa hồng đúng là loài hoa có hương thơm và màu hoa quý phái, đài các, cho nên ai đó đã nói: “Hoa hồng chúa của các loài hoa”.

Ồ đây hoa cúc! Rất nhiều loại cúc đại đóa cánh hoa hình sao dễ thương như những bàn tay trẻ sơ sinh cong cong ngón tay chào. Có cả những bông cúc nhỏ như chiếc cúc áo len lấp lánh với ánh vàng, trắng, xanh…Nhìn những sọt cúc bông nhỏ như hạt đậu xanh, vàng đơm đầy mâm xôi thấy ấm lòng.

Bố tôi thích hoa lay ơn. Hoa lay ơn cánh mỏng tang như cánh bướm. Màu hoa trắng toát giấy pơ luya tượng trưng cho sự tinh khiết, tinh khôi, thanh tao và cao sang, màu đỏ và hồng là sự ấm áp, hạnh phúc, sung túc… Ơi những bông hoa lay ơn thanh tú, diễm lệ mang vẻ đẹp hồn nhiên, yêu kiều. Nghề dạy học với đức tính cần mẫn và yêu thương nên bố thích hoa lay ơn? Tôi chợt nhớ câu thơ của ai đó: “Lay ơn từng cánh trong ngần/Nghe như ai đó đang ngân tiếng lòng”.

Bạn hỏi tôi yêu hoa ư? Tôi thích hoa thược dược. Đang tuổi mới lớn tôi bắt gặp ở loài hoa này màu hoa sắc nét trinh nguyên, quyến rũ nhưng thùy mị, uyển chuyển, hồn nhiên thầm thì nữ tính.

Ngắm chợ hoa Tết, hoa Xuân lòng ta phấn chấn, trong đầu thư giãn, thảnh thơi. Tự nhiên thấy cuộc đời sao đẹp thế. Những bông hoa quyền quý, những bông hoa lay động lòng người hãy sống đẹp hơn. Và nữa, những bông hoa kia cho ta sống chậm, nghe trong sâu thẳm sự kỳ vĩ của thiên nhiên, để trả lời câu hỏi vì đâu vì ai và cho ai? Để mở hết các chiều kích tâm hồn đón nhận sự bình yên, thi vị, lãng mạn của cuộc người. Chúng ta cảm nhận sự chuyển dịch tự nhiên từ “ăn Tết” sang “chơi Tết” cùng với hoa Tết, hoa Xuân. Có phải người đang lấy hoa để thổ lộ, gửi gắm lòng mình với sự minh triết sâu sa nhiều ý nghĩa?