Lý luận - phê bình

Tiếp nối mạch nguồn, tạo sự bứt phá

Thụy Phương 08:21 02/05/2024

Giá trị VHNT Hà Nội - Huế - Thành phố Hồ Chí Minh là một bộ phận nền tảng quan trọng, mang ý nghĩa văn hóa, xã hội trong tiến trình phát triển của đất nước. Điều này được thể hiện rõ nét trên các lĩnh lực: văn học, văn nghệ dân gian, âm nhạc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu, điện ảnh, kiến trúc, múa. Nhìn lại chặng đường gần 50 năm kể từ ngày thống nhất đất nước của VHNT 3 thành phố, có thể thấy rõ những thành tựu và cả những mặt hạn chế tồn tại cần phải thay đổi để tiếp nối mạch nguồn, tạo sự bứt phá.

anh-3a.jpg
Văn nghệ sĩ Hà Nội - Huế - TP. Hồ Chí Minh chụp ảnh lưu niệm tại Bảo tàng gốm Bát Tràng.

Dòng chủ lưu trong văn học nghệ thuật Việt

Đề cập tới giá trị VHNT của 3 thành phố Hà Nội - Huế - TP Hồ Chí Minh, NSND Trần Quốc Chiêm - Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội VHNT Hà Nội nhận định: “Có thể nói, trong dòng chảy của VHNT Việt Nam nói chung thì VHNT 3 thành phố luôn giữ và phát huy vai trò của mình là dòng chủ lưu trong tồn tại và phát triển. Mỗi thành phố đều xây dựng và tạo nên gương mặt VHNT riêng, bản sắc riêng, đa dạng, muôn vẻ trên nền tảng văn hóa dân tộc, văn hóa Việt Nam. Trong đó, nhiều tác phẩm VHNT có giá trị cao đã tạo được sức lan tỏa sâu rộng trong nước và trên thế giới, đáp ứng nhu cầu tinh thần của nhân dân, góp phần hình thành nguồn lực và động lực nội sinh để phát triển đất nước”.

Theo nhà thơ Hồ Đăng Thanh Ngọc - Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Thừa Thiên - Huế, kể từ sau ngày thống nhất đất nước VHNT Hà Nội, Thừa Thiên - Huế, TP. Hồ Chí Minh có sự giao thoa, hội nhập và phát triển đầy ấn tượng.

“Những năm 1975 - 1985, nền VHNT bước ra khỏi chiến tranh tiếp tục âm hưởng sử thi của 2 cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc. Từ sau năm 1986, không khí đổi mới thổi vào đời sống văn nghệ, nhiều tác giả tiêu biểu là hội viên của các hội VHNT thuộc 3 tỉnh, thành phố xuất hiện, đủ khả năng vươn tầm thế giới. Và đặc biệt những năm gần đây, với nhiều vận hội mới đang mở ra, VHNT nước nhà nói chung và của 3 địa phương nói riêng có những cơ hội mới để phát triển hơn, hội nhập với thế giới sâu rộng hơn qua nền tảng công nghệ số…", nhà thơ Hồ Đăng Thanh Ngọc nhận định.

anh-2.jpg
Các đại biểu tham quan trưng bày ảnh nghệ thuật “Chung một cơ đồ Việt Nam” do Hội VHNT 3 thành phố tổ chức.

Trong lĩnh vực văn học, các nhà văn cũng đã hăng hái bung mình ra tìm tòi chủ đề mới và cách thể hiện mới để thỏa mãn nhu cầu thưởng thức của công chúng. Sự phát triển rầm rộ và vượt bậc của đời sống văn học đã đem đến những chuyển động mới của VHNT nước nhà. Bên cạnh những tác phẩm về chiến tranh hay hậu chiến là những tác phẩm viết về công cuộc đổi mới với lối tư duy mới, cách nhìn mới, phương thức biểu đạt mới; phản ánh rõ nét hơn hiện thực cuộc sống.

1anh-1fnghn.jpg
Hội thảo “Văn học nghệ thuật Hà Nội - Huế - TP. Hồ Chí Minh sau ngày đất nước thống nhất: Những vấn đề đặt ra và định hướng phát triển” ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết của các văn nghệ sĩ 3 thành phố.

Trong lĩnh vực văn hóa dân gian, sự khởi sắc này thể hiện rõ nét cả trong công tác sưu tầm, nghiên cứu cũng như sự phát triển của đội ngũ sưu tầm, nghiên cứu văn hóa, văn nghệ dân gian. Các công trình nghiên cứu ở lĩnh vực này cho thấy văn hóa dân gian thực sự là một nguồn tài nguyên dồi dào, là những nền tảng của văn hóa truyền thống góp phần kiến tạo văn hóa vùng, miền, quốc gia.
Với lĩnh vực âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật, múa, văn nghệ sĩ của 3 thành phố đã bắt kịp với hơi thở của thời đại, sáng tạo nhiều tác phẩm đa dạng và phong phú về đề tài, chủ đề và phong cách; có giá trị Chân, Thiện, Mỹ đáp ứng yêu cầu thưởng thức của công chúng, đóng góp vào kho tàng văn hóa, VHNT của dân tộc.

do-hong-quanbn-vhm-jfvrdgbrtgbrtbt.jpg

Theo nhà thơ Cao Ngọc Thắng (Hội Điện ảnh Hà Nội), nhìn một cách tổng quát, trong hoàn cảnh hòa bình và toàn dân tộc dồn tâm lực cho công cuộc kiến tạo đất nước, giới văn nghệ sĩ có cơ hội chủ động chọn điểm nhìn mới về quá khứ, đặc biệt đối với hai cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc và thống nhất đất nước kéo dài suốt 30 năm liên tục, xa hơn là có cách nhìn thấu đáo và khách quan những vấn đề lịch sử. Không chỉ riêng văn học, các sáng tác ở các lĩnh vực nghệ thuật khác, như sân khấu, âm nhạc, mỹ thuật, điện ảnh... cũng tập trung vào các chủ đề, đề tài về quá khứ như một cách hoàn thành những gì còn dang dở mang tính tự thân với trách nhiệm và tình cảm công dân, nhằm tri ân những người đã ngã xuống trên các chiến trường và sự âm thầm hi sinh của những người ở hậu phương, một mặt thỏa mãn nhu cầu sáng tạo cá nhân, mặt khác đáp ứng yêu cầu của người thưởng thức nghệ thuật.

Tiếp nối mạch nguồn, tạo sự bứt phá

Bên cạnh sự sôi động và chuyển biến tích cực, đời sống VHNT 3 thành phố 50 năm sau ngày đất nước thống nhất cũng đã bộc lộ rõ những hạn chế. Điều này thể hiện rõ trên nhiều lĩnh vực, từ việc sưu tầm nghiên cứu, phát triển văn nghệ dân gian, định hướng phát triển âm nhạc, nâng cao chất lượng văn chương, đặc biệt là văn học trẻ, rồi hoạt động mỹ thuật, sáng tạo nghệ thuật trong cơ chế thị trường…

do-hong-quanbn-vhm-jfvrdgbmygmyu.jpg

Theo PGS.TS Trần Thị An - Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội, chính sự chưa tương đồng trong mô hình hoạt động tổ chức về sưu tầm, nghiên cứu văn nghệ dân gian ở 3 Hội VHNT của 3 thành phố dẫn tới thực tế: chưa có nhiều công trình mang tính tập thể của các Hội, chi hội văn nghệ dân gian; giảm sự kết nối trong hoạt động của các chi hội…

Đề cập tới bức tranh âm nhạc của 3 thành phố Hà Nội - Huế - TP. Hồ Chí Minh, PGS.TS, nhạc sĩ Trần Hoàng Tiến cũng chỉ rõ một số những hiện tượng lệch chuẩn trong sáng tác biểu diễn. Đó là thực trang sao chép ý tưởng, vay mượn nhạc nước ngoài vào sáng tác (bằng giai điệu, chuyển dịch lời ca, phối khí) đang áp dụng với mức độ tinh vi, dưới nhiều dạng khác nhau; vai trò của âm nhạc chuyên nghiệp bị lu mờ, các ca sĩ hát nhạc nhẹ đắt sô, còn ca sĩ hát thính phòng thì phải loay hoay tự tìm hướng hòa nhập xã hội…

Tại hội thảo “Văn học nghệ thuật Hà Nội - Huế - TP. Hồ Chí Minh sau ngày đất nước thống nhất: Những vấn đề đặt ra và định hướng phát triển” được tổ chức tại Hà Nội mới đây, nhiều ý kiến tham luận của các đại biểu cũng đã đề cập tới những giải pháp trong việc phát triển VHNT của 3 thành phố trong giai đoạn mới.

do-hong-quanbn-vhm-jfvrdgbjmgu-hui-.jpg

Theo đó, các ý kiến đều nhấn mạnh tới các giải pháp như: Tăng cường vai trò của các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, các tổ chức chính trị xã hội trong đẩy mạnh phát triển VHNT; tạo điều kiện cho văn nghệ sĩ các địa phương giao lưu, cùng sáng tạo; cần thực hiện tích cực hơn tinh thần của Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị, tinh thần “văn hóa soi đường cho quốc dân đi” của Hội nghị văn hóa toàn quốc năm 2021…

do-hong-quanbn-vhm-jfvrdgbgntfnmym.jpg

Về phía Liên hiệp các Hội VHNT cũng cần chủ động tham mưu chính quyền về các vấn đề liên quan đến việc phát triển VHNT trên địa bàn; tổ chức tốt các hoạt động liên quan đến việc sáng tác, nghiên cứu - lí luận phê bình VHNT, quảng bá tác phẩm của văn nghệ sĩ; tiếp tục đẩy mạnh công tác xã hội hóa các hoạt động VHNT, đẩy mạnh mối quan hệ giao lưu hợp tác VHNT với các tỉnh thành, các nước trong khu vực, quốc tế.

do-hong-quanbn-vhm-jfvrdgbnfhnyt.jpg

Nhà biên kịch Dương Cẩm Thúy, Chủ tịch Hội Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh cho rằng, bên cạnh các chương trình giao lưu, hội thảo, văn nghệ sĩ của 3 thành phố cần đẩy mạnh sáng tác, chung sức phối hợp, thực hiện những công trình VHNT chung, có chất lượng đáp ứng nhu cầu thưởng thức của công chúng…

Theo Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội - NSND Trần Quốc Chiêm, trước những biến đổi mạnh mẽ trong đời sống xã hội, kinh tế, chính trị... VHNT 3 thành phố càng phải phát huy vai trò hơn nữa trong việc nâng cao chất lượng hoạt động, nâng cao hiệu quả lao động sáng tạo nghệ thuật.

anh-3b.jpg
Các văn nghệ sĩ 3 thành phố chụp ảnh lưu niệm tại Hoàng thành Thăng Long.

Nhìn nhận VHNT của 3 thành phố như là trụ cột, là điểm sáng của VHNT nước nhà, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam cho rằng, trong thời gian tới, bên cạnh việc lưu giữ, bảo tồn, quảng bá giá trị tinh hoa văn hóa của VHNT, các văn nghệ sĩ 3 thành phố cần nỗ lực hơn để tạo nên tam giác trụ cột của nền VHNT nước nhà; có nhiều hơn nữa những tác phẩm nghệ thuật có chất lượng tư tưởng, nghệ thuật cao, có giá trị để đời…

Bài liên quan
  • Tuyên dương già làng, trưởng bản, nghệ nhân… trong Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam
    Trong khuôn khổ “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” (19/4) do Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam tổ chức từ ngày 18/4/2024 đến ngày 21/4/2024 sẽ diễn ra “Hội nghị tuyên dương già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín có nhiều thành tích đóng góp trong hoạt động bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị truyền thống văn hóa dân tộc tại địa phương”.
(0) Bình luận
  • Làm báo nơi vùng giải phóng
    Tôi học và bắt đầu viết báo từ năm 1974, tại một vùng đất mới giải phóng - đó là Quảng Trị. Nơi ấy lúc bấy giờ là miền đất đói nghèo, đau thương nhưng cũng biết mấy can trường, biết bao thương nhớ… Nói như nhà thơ Chế Lan Viên, ấy là vùng quê: “Những đồi tranh ăn độc gió Lào/ Những ruộng đói mùa, những đồng đói cỏ/ Những đồi sim không đủ quả nuôi người/ Cuộc sống gian lao, ít tiếng nói cười/ Chỉ tiếng gió mù trời chen tiếng súng…”.
  • Thêm một nỗi niềm cho Tây Bắc
    Trước khi đọc “Ta còn em Tây Bắc” của Nguyễn Việt Chiến, tôi tự hỏi: đây là bài thơ viết về điều còn lại của “ta” hay là bài thơ ngợi ca Tây Bắc? Nhưng có lẽ, bài thơ không đơn thuần gợi mở chừng ấy cách nghĩ.
  • Giao hưởng Điện Biên - thành tựu mới của nhà thơ Hữu Thỉnh
    Chiến thắng Điện Biên là chiến thắng vĩ đại “lừng lẫy Điện Biên chấn động địa cầu” (Tố Hữu), làm rạng danh nước Việt trên thế giới “Nước Việt Nam từ máu lửa/ Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Nguyễn Đình Thi). Ngày 7/5/1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thắng tung bay trên nóc hầm tướng De Castriest, ngày 12/5 Bác Hồ đã có bài thơ dài đăng trên báo Nhân Dân: “Quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ”. Rồi sau đó, Tố Hữu có bài thơ nổi tiếng “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”. Bên cạnh những tác phẩm thơ, Điện Biên còn được nhắc đến trong nhiều truyện ngắn, tiểu thuyết, các cuốn sách hồi ký, biên khảo…
  • Thiên anh hùng ca Điện Biên Phủ: Nguồn cảm hứng sáng tạo lớn của văn học nghệ thuật
    Chiến thắng Điện Biên Phủ “là một mốc son chói lọi bằng vàng của lịch sử”. Góp vào chiến công vang dội ấy không thể không nhắc đến các văn nghệ sĩ - những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, tư tưởng. Nhìn lại thắng lợi vẻ vang của cuộc chiến tranh toàn dân này từ điểm nhìn 70 năm sau chiến thắng, có thể thấy rõ dấu ấn của văn học nghệ thuật viết về đề tài Điện Biên Phủ trải đều trên khắp các loại hình văn học nghệ thuật, từ văn chương cho đến âm nhạc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu, kiến trúc, điện ảnh…
  • Thơ viết về chiến thắng Điện Biên Phủ: Nối dài âm hưởng bản hợp xướng anh hùng ca
    Bảy mươi năm qua, thơ về sự kiện Đại thắng Điện Biên Phủ có nhiều bài, được công bố trên báo, tạp chí, sách liên tiếp vào các năm 1954, 1955, 1956… sau đó được in chụm vào những dịp kỷ niệm năm chẵn: 1964, 1974, 1984, 1994, 2004, 2014 và năm nay bảy mươi năm - 2024.
  • Nhà văn Đức Anh: “Viết văn hay viết phê bình đều cần phải có đầy năng lượng…”
    Nhà văn Đức Anh Kostroma (sinh năm 1993, tại Nga) từng “chào sân” với các tác phẩm ấn tượng như “Thiên thần mù sương”, “Tường lửa”, “Đảo bạo bệnh”. Hành trình sáng tạo đầy bản lĩnh của anh đã nhận được sự đánh giá cao của giới chuyên môn và ghi được dấu ấn mạnh mẽ trong lòng bạn đọc. Giải thưởng “Tác giả trẻ” năm 2023 của Hội Nhà văn Việt Nam đã gọi tên anh cùng với tiểu thuyết “Nhân sinh kép: Sống hai cuộc đời”, bởi đã dám dấn thân thể hiện thế giới quan của “người đi khai phá nét kiêu sa” trong cuộc sống.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Quy hoạch bảo quản, phục hồi Di tích lịch sử và kiến trúc - nghệ thuật quốc gia đặc biệt đình Thổ Tang
    Phó Thủ tướng Lê Thành Long ký Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 24/6/2024 phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử và kiến trúc - nghệ thuật quốc gia đặc biệt đình Thổ Tang (thị trấn Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc).
  • Tiếp thêm làn gió mới cho điện ảnh Thủ đô
    Trong bối cảnh hoạt động văn hóa, văn học nghệ thuật sôi động và đều khắp của Thủ đô thì “bức tranh gam trầm” của điện ảnh Hà Nội thời gian qua khiến cho những người trong cuộc không khỏi băn khoăn, trăn trở. Cũng bởi thế Đề án Liên hoan phim ngắn Hà Nội được Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội phê duyệt mới đây như một làn gió mới tiếp thêm sinh lực mới, khơi dậy sáng tạo cho các thế hệ nghệ sĩ điện ảnh Thủ đô.
  • Ghi chép của Lê Quý Đôn về một số di tích ở kinh thành Thăng Long - Hà Nội
    Nhà bác học Lê Quý Đôn sinh thành đến nay đã gần tròn 300 năm. Kể từ khi ông còn thơ ấu cho đến hiện tại, người đời vẫn thường dùng nhiều mỹ từ để ca tụng ông như: thần đồng đất Việt, nhà bác học kiệt xuất, “tập đại thành” lớn của dân tộc Việt Nam… Các nghiên cứu về Lê Quý Đôn cũng luôn ghi nhận công lao đóng góp của ông trên nhiều lĩnh vực. Đặc biệt là Lê Quý Đôn đã để lại cho đời cả một lâu đài văn hóa và khoa học vô cùng quý báu.
  • Hà Nội lên kế hoạch nâng cao Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch 190-KH/UBND về việc nâng cao Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và Chỉ số xanh cấp tỉnh (PGI) năm 2024.
  • Miền Bắc mưa lớn, đề phòng mưa đá, gió giật mạnh
    Dự báo, từ sáng sớm nay đến sáng ngày mai, ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và giông, có nơi mưa rất to.
Đừng bỏ lỡ
  • Hiệu quả từ mô hình “30 phút vì dân”
    Đều đặn, cứ 7h mỗi thứ 2 và thứ 6 hằng tuần, tại Bộ phận Một cửa phường Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội đã có cán bộ công chức đến làm việc. “30 phút vì dân” là một trong rất nhiều hoạt động của Quận ủy Tây Hồ trong việc triển khai thực hiện Chỉ thị số 30 “Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng về xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh”.
  • Thủ đô Hà Nội sẽ có Cơ quan phục vụ hành chính công
    Văn phòng UBND thành phố Hà Nội vừa có thông báo về ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND Thành phố về việc xây dựng Đề án thành lập Cơ quan phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội là tổ chức hành chính chuyên trách một cấp về cung cấp dịch vụ công.
  • Làm sống lại di sản điện ảnh, văn hoá qua "Phim của một thời"
    Nhằm giúp thế hệ khán giả của thời kỳ những năm 80 - 90 trở về trước hoài niệm về một miền ký ức đẹp cũng như giúp cho thế hệ trẻ hiện nay hiểu được những giá trị của một thời khó khăn thiếu thốn trong chiến tranh và những năm bao cấp, cuối tháng 6 này, Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội sẽ phát sóng lại các bộ phim kinh điển trong nước và thế giới.
  • Chùm 2 bài thơ: Những chiếc lá và Trôi trong trưa của tác giả Bình Nguyên Trang
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ hai bài của tác giả Bình Nguyên Trang.
  • Tuyến buýt “Du lịch Bát Tràng”: Góp sức đưa du lịch Hà Nội thành ngành kinh tế mũi nhọn
    UBND Thành phố Hà Nội cho biết, Thành phố sẽ triển khai tuyến xe buýt City tour 04 với tên gọi “Du lịch Bát Tràng” (CITR 04) trong năm 2024. Điểm xuất phát tuyến buýt này từ trung tâm Hà Nội đến điểm cuối Bảo tàng Gốm sứ Bát Tràng – vùng đất ngoại thành Thủ đô.
  • Cấp Phiếu Lý lịch tư pháp trên VneID tại Hà Nội - mũi tên trúng nhiều đích
    Thành phố Hà Nội là một trong hai địa phương đầu tiên trên cả nước thí điểm cấp phiếu lý lịch tư pháp trên ứng dụng định danh và xác thực điện tử (VNeID). Từ lúc triển khai thí điểm (22/4) đến nay, việc cấp phiếu lý lịch tư pháp qua VNeID tại Thủ đô đã có những chuyển biến, đem lại nhiều lợi ích rõ rệt.
  • Chiêm ngưỡng 147 cổ vật quý hiếm từng được sử dụng trong cung đình lẫn dân gian
    Hai khẩu súng thần công “Vũ công Tướng Quân” dưới thời Nguyễn được các ngư dân trục vớt ở vùng biển Thuận An (TP Huế) đang trưng bày tại triển lãm “Cổ vật hội tụ” ở Điện Kiến Trung (Đại nội Huế).
  • Lan tỏa “Những người thầy trong sử Việt” tại Thư viện Hà Nội
    Tại Phòng đọc Thiếu nhi, Thư viện Hà Nội đang phục vụ bạn đọc bộ sách “Những người thầy trong sử Việt” (NXB Kim Đồng) do nhóm tác giả Nguyễn Quốc Tín, Nguyễn Như Mai, Nguyễn Huy Thắng biên soạn.
  • Đặc sắc chương trình nghệ thuật "Huyền Diệu Hồ Tây"
    Tối ngày 23/6, tại Không gian văn hoá sáng tạo Tây Hồ, chương trình " Huyền Diệu Hồ Tây" do UBND quận Tây Hồ chỉ đạo, UBND phường Quảng An - Trung tâm VH-TT & thể thao quận phối hợp với Trung tâm bảo tồn và phát triển văn học nghệ thuật Việt Nam đồng hành thực hiện để hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024).
  • Ứng dụng iHanoi: Người dân và du khách khám phá Hà Nội chỉ trong một nút chạm
    Hà Nội sắp ra mắt các ứng dụng (app) để phục vụ công tác điều hành, xây dựng Thành phố thông minh theo Đề án 06 của Chính phủ, Nghị quyết số 18-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội. Trong đó phải kể đến “Ứng dụng Công dân Thủ đô số” (iHanoi – chạm để kết nối) giúp người dân khám phá, du lịch Hà Nội chỉ trong một nút chạm.
Tiếp nối mạch nguồn, tạo sự bứt phá
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO