Hà Nội thông qua Đề án kiện toàn Quỹ Phát triển đất phục vụ tiến trình vươn mình

Tờ trình Đề án của UBND thành phố Hà Nội cho biết, Quỹ phát triển đất thành phố Hà Nội (sau đây viết tắt là Quỹ phát triển đất) được thành lập theo Quyết định số 06/2011/QĐ-UBND ngày 26/01/2011 của UBND Thành phố trên cơ sở Luật Đất đai năm 2003, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ, Quyết định số 40/2010/QĐ-TTg ngày 12/5/2010 của Thủ tướng Chính phủ. Quỹ được ban hành Điều lệ tổ chức và hoạt động tại Quyết định số 07/2011/QĐ-UBND ngày 26/01/2011 của UBND Thành phố Hà Nội và hoạt động theo mô hình độc lập.

Thực hiện các Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17/4/2015 của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; căn cứ Nghị định số 138/2007/NĐ-CP ngày 28/8/2007 về tổ chức và hoạt động của Quỹ Đầu tư phát triển địa phương, Nghị định số 37/2013/NĐ-CP ngày 22/04/2013 sửa đổi bổ sung một số điều Nghị định 138/2007/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn có liên quan, UBND thành phố Hà Nội tổ chức lại Quỹ Đầu tư phát triển trên cơ sở hợp nhất Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hà Nội, Quỹ phát triển đất thành phố Hà Nội, Quỹ Bảo vệ môi trường trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường theo Quyết định số 418/QĐ-UBND ngày 21/1/2017.

Quỹ sau khi hợp nhất có tên gọi là Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hà Nội. UBND Thành phố ủy thác cho Quỹ Đầu tư phát triển quản lý nguồn vốn và hoạt động của Quỹ phát triển đất từ tháng 3/2017 đến nay theo các Quyết định số. Quỹ phát triển đất chưa có Hội đồng quản lý, Ban kiểm soát riêng; Bộ máy điều hành là bộ máy của đơn vị nhận ủy thác (Quỹ Đầu tư phát triển Thành phố). Điều lệ Quỹ phát triển đất ban hành kèm theo Quyết định số 07/2011/QĐ-UBND ngày 26/01/2011 của UBND thành phố Hà Nội hết hiệu lực thi hành.

Về nguồn vốn hoạt động, đến ngày 31/12/2024, Quỹ phát triển đất được UBND Thành phố giao 5.967.120 triệu đồng. Từ khi thành lập năm 2011 đến nay, qua 2 mô hình tổ chức hoạt động độc lập và ủy thác, Quỹ phát triển đất thực hiện các nhiệm vụ ứng vốn theo quy định tại Luật Đất đai 2003, Luật Đất đai 2013, Quyết định số 40/2010/QĐ-TTg ngày 12/5/2010 của Thủ tướng Chính phủ và các chỉ đạo của Thành phố, phát huy hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính để ứng vốn phục vụ công tác GPMB, đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn; phục vụ cho các nhiệm vụ phát triển quỹ đất.

Luật Đất đai năm 2024 và các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai năm 2024 tiếp tục cho phép Quỹ phát triển đất được ứng vốn phục vụ các nhiệm vụ thuộc chức năng của tổ chức phát triển quỹ đất, thực hiện chính sách hỗ trợ đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số và các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật. Quỹ phát triển đất sau khi kiện toàn theo Nghị định số 104/2024/NĐ- CP ngày 31/7/2024 của Chính phủ là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động độc lập với ngân sách, không vì mục đích lợi nhuận. Nguồn vốn Quỹ ứng ra được thu hồi để bảo toàn, quay vòng thực hiện cho các nhiệm vụ phát triển quỹ đất. Theo quy định tại khoản 3 Điều 114 Luật Đất đai 2024: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định phân bổ ngân sách địa phương để cấp vốn điều lệ và hoàn ứng cho Quỹ phát triển đất đối với các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của ngân sách địa phương.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô năm 2024 (tại khoản 6 Điều 18) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025 cho phép việc thu hồi đất trong vùng phụ cận đường bộ, đường sắt đô thị để thực hiện cải tạo, chỉnh trang đô thị, tái định cư tại chỗ, phát triển nhà ở, thương mại, dịch vụ và việc thu hồi đất trong trường hợp này được áp dụng như trường hợp thu hồi đất trong cùng dự án phát triển đường bộ, đường sắt đô thị. Trong khi quy định tại Luật Đất đai 2024, các nghị định thi hành Luật Đất đai năm 2024, Quỹ phát triển đất được phép ứng vốn phục vụ các nhiệm vụ thuộc chức năng nhiệm vụ của tổ chức phát triển quỹ đất (là đơn vị có chức năng thực hiện tạo lập quỹ đất để tổ chức đấu giá).

Theo quy định tại Nghị định số 104/2024/NĐ-CP ngày 31/7/2024 của Chính phủ, Quỹ phát triển đất có nhiệm vụ: Ứng vốn cho chủ đầu tư dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, đơn vị, tổ chức của Nhà nước thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật về nhà ở (trừ các dự án đầu tư bằng nguồn vốn không phải nguồn ngân sách nhà nước; Ứng vốn cho tổ chức phát triển quỹ đất để tạo lập, phát triển quỹ đất tái định cư, tạo quỹ đất để tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất nộp ngân sách nhà nước; Ứng vốn cho tổ chức được giao thực hiện chính sách hỗ trợ về đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số và các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật; Quỹ có chức năng ứng vốn và thu hồi vốn ứng để bảo toàn và phát triển.

Thực tế thời gian qua trên địa bàn Thành phố Hà Nội cho thấy bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tạo quỹ đất sạch là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, cần thiết có một nguồn lực sẵn sàng để chi trả thực hiện các công tác này đảm bảo dự án được triển khai đúng tiến độ phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Bên cạnh đó, việc giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất góp phần hiện thực chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong việc đẩy mạnh việc giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử đụng đất.

Trong năm 2024 và 2025, UBND Thành phố đã có các báo cáo, đề xuất Thành ủy các đề án khai thác tổng thể nguồn lực đất đai để tạo vốn phát triển kinh tế xã hội thành phố Hà Nội giai đoạn 2025-2030 và giai đoạn tiếp theo đối với các quỹ đất: quỹ đất dự kiến đối ứng cho các dự án BT nay không đủ điều kiện triển khai theo quy định của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư; quỹ đất vùng phụ cận tuyến đường Vành đai 3,5 và Vành đai 4 vùng Thủ đô Hà Nội; quỹ đất UBND Thành phố đã thu hồi/ tiếp nhận, giao Trung tâm phát triển quỹ đất Hà Nội quản lý; quỹ đất 20%, 25% tại các dự án phát triển nhà ở, khu đô thị trên địa bàn Thành phố; quỹ đất được xác định trong quy hoạch sử dụng đất thời kì 2021- 2030 để khai thác đầu tư phát triển kinh tế - xã hội; quỹ đất di dời do ô nhiễm môi trường hoặc không phù hợp với quy hoạch; quỹ đất bãi bồi ven sông....

Do đó việc tiếp tục duy trì hoạt động và kiện toàn cơ cấu tổ chức; sửa đổi, bổ sung Quyết định thành lập, Điều lệ tổ chức và hoạt động, điều chỉnh hoạt động ủy thác, nhận ủy thác của Quỹ phát triển đất hiện có theo Luật Đất đai năm 2024, Nghị định 104/2024/NĐ-CP ngày 31/7/2024 của Chính phủ và các quy định pháp luật liên quan là cần thiết, có ý nghĩa trực tiếp trong việc tập trung nguồn lực tài chính kịp thời đáp ứng nhu cầu ứng vốn phục vụ giải phóng mặt bằng, tái định cư; tạo quỹ đất để giao đất thực hiện chính sách đất đai; tạo lập, phát triển quỹ đất tái định cư và tạo quỹ đất theo quy hoạch, kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Nghị quyết của HĐND Thành phố về Đề án kiện toàn Quỹ Phát triển đất thành phố Hà Nội được thông qua chiều 9/7, quy định UBND thành phố Hà Nội có trách nhiệm tổ chức thực hiện và ban hành các quyết định phê duyệt Đề án kiện toàn Quỹ Phát triển đất thành phố Hà Nội, quyết định kiện toàn Quỹ Phát triển đất thành phố Hà Nội; ban hành Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ và thực hiện các nhiệm vụ khác có liên quan đảm bảo đúng quy định pháp luật./.