Phố cổ và những bờ tường trông sáng - tối

Nguyễn Trần Thanh Trúc| 09/11/2022 09:21

1. Va vào đây, một chớm thu Chuyến bay đầu ngày từ TPHCM đặt bánh xuống Nội Bài lúc ngoài trời vừa hửng nắng. Trong chiếc blazer kẻ sọc, sương lạnh chợt co ro bên ngoài lớp vải dày, ướp vài ba cái hít hà đỏ mũi trong lòng kẻ mộ khách.

ha-noi-hoa-si-phong-hoang-ava.jpg
Ảnh minh hoạ: Phong Hoàng

Đón xe qua phố cổ trong cái háo hức như thể sắp gặp lại người bạn cũ, tim tôi chợt rộn ràng nhanh hơn cả tốc độ vụt qua của cảnh vật bên ngoài cửa kính. Những con đường rộng rãi nối liền trục chính, rồi từ vô vàn ngã rẽ lại vẽ ra biết bao lối nhỏ vào đời thân thương mà ai đến đây lần đầu cũng đều khắc sâu ấn tượng.

Tôi hay gọi phố cổ là nơi mà người ta gặp nhau bằng cái chạm mặt gần gũi, là nơi hiếm thấy xe hơi 7 chỗ, nhưng độ rộng con đường lại tỉ lệ nghịch với chiều sâu của văn hóa Tràng An. Phố cổ cứ ẩn u trong cái chậm rãi của dòng chảy thời đại, làm mình bất giác thay đổi cái thênh thang vốn có, tự nguyện nép lại trong những con đường nhỏ mà mỗi ô gạch là hằng hà câu chuyện kí ức.

Tôi đến đây lần đầu khi xúc cảm ngây ngô mới vừa chớm nở, tới khi quay lại cũng là lúc mối tình lâu năm đã đặt dấu chấm tròn; dạo quanh một góc phố cổ, ăn tô miến ngan, nhâm nhi ly cà phê trứng, tự nhiên thấy lòng ấm lại chút đỉnh. Tôi và phố cứ đồng điệu trong sự da diết nhớ về cái đã là quá khứ. Khi mùi hoa sữa nồng nàn góc đường, chúng tôi như tìm được người bạn tri âm lâu năm bằng loại ngôn ngữ của sự thấu hiểu.

Phố cổ trầm mặc bên nhịp đời hối hả như từ xưa vẫn thế. Những mảng tường rêu xanh đứng chắn cạnh dãy nhà lụp xụp thấp. Lắm lúc người ta thấy phiền hà bởi suốt ngày lom khom dưới những cánh cửa nhỏ. Thế nhưng, lúa chín cúi đầu, đôi khi cái còn lại từ hành động có vẻ khó khăn này chính là cách trân trọng những giá trị đã qua, để kính cẩn ngắm nhìn những gì đang được tiếp nối.

Phố cổ giao hoà tuyệt đối giữa hai mảng màu có vẻ mâu thuẫn: tĩnh tại và ồn ã. Trong sự trầm lặng, vẫn vọng lên đâu đó âm thanh của sự sống.

Hơi thở nơi đây có lẽ nhờ những quán xá tấp nập mà rộn rã hơn. Hàng quán nép trong mái hiên, lắm nơi đặt vài ba cái bàn nhựa bên ngoài để tiện cho khách. Không hiếm để tìm gặp những quán ăn vài chục năm tuổi, cứ im lìm tồn tại bên lề sự biến thiên thời đại. Trải qua bao cái đổi thay mà mùi vị, cung cách vẫn chẳng gì sai khác, có chăng, là cảnh còn sừng sững mà người ngày xưa cũ đã lạc vào thiên thu mất rồi.

Khác với nhiều người thích sự thanh tao của Hà Nội, mỗi lần đến nơi này tôi lại ghiền ngắm cái hối hả bất chợt trong lòng Thủ đô nghìn năm tuổi. Chọn một quán nhỏ núp hẻm xì xụp tô miến ngan, ghé ngang Tạ Hiện uống vài cốc bia hơi rồi nghe tiếng hô hào cụng ly bàn bên hoặc đắm chìm trong giai điệu của vài ban nhạc đường phố, là cách tôi hòa mình cùng mảnh đất này. Có lẽ, thay vì chỉ cất riêng một nét u tịch độc nhất, thì sự hoà trộn tưởng chừng trái ngược đó lại làm tôi mê đắm hơn, vòng vèo biết bao nơi cũng vẫn muốn quay lại dù chỉ trong một kì nghỉ ngắn ngủi. Hẳn rằng, phố cổ Hà Nội đang chứa điểm giao thoa của quá khứ và hiện tại, là nút chạm kí ức cho tuýp người lỡ cỡ như tôi, nửa sống ở sự xô bồ nửa nhoài lưng hoài niệm nét u trầm chậm rãi.

Dạo quanh những con đường Hà Nội, thấy lòng mình cũng thảnh thơi như cái phất nhẹ của hàng dương liễu cạnh bờ hồ. Thu Hà Nội khác với phương Nam. Nó se sẽ lạnh, trong trẻo nhưng cũng lắm mịt mờ sương. Thứ thời tiết làm người ta chợt muốn tìm ai đó kề cận, muốn sít lại gần giữa cái đất đã vốn chật hẹp. Và cũng bất chợt, muốn yêu thương và được yêu thương.

2. Đứng bên đây, ngó bên kia…

Tôi có dịp ghé phố bích họa Phùng Hưng, trong một chiều lãng đãng quên nhớ. Con phố gần chợ Đồng Xuân và phố Hàng Đậu mang trong mình hơn 20 bức họa trên nền gỗ bằng sơn và Golden Acrylics, khiến bản thân cảm tưởng đang hụt chân té vào cỗ máy thời gian, quay về Hà Nội những ngày xưa cũ với gánh hàng hoa, với tàu điện leng keng, với hằng hà món ngon ngày tết mẹ nấu,...

Những bức tường lạnh băng, khoác lên vài mảng màu kí ức, chợt có hồn đến lạ kì. Tôi đứng bên đây tường, ngó bên kia tường, nhìn từng khoảng trời sáng, tối. Nắng hắt vào đóa hoa trên đôi quang gánh của cô nàng đội nón lá, phủ tối bóng lưng nhễ nhại mồ hôi in trên bờ tường. Nắng nhuộm đỏ ràng pháo đì đùng ngày tết, rồi lại che khuất mặt mũi cậu chàng cầm cờ trong đoàn múa rồng cong cong.

Bờ tường bích họa trông sáng tối ấy cứ như những mảnh ghép đan xiết nhau giữa cái đã qua và cái hiện có, giữa đổi thay và gìn giữ, giữa hòa nhập mà không hòa tan của mảnh đất Thủ đô.

Hẳn là, Hà Nội sẽ chẳng còn là chính nó nếu thiếu đi những mảng màu xen kẽ ấy: mảng màu tối xưa của quá khứ, của những dãy nhà thấp tè lụp xụp; mảng màu sáng tươi của hiện tại, của những cao ốc chọc trời.

Tôi yêu nơi này, cũng chính từ những bờ tường trông ra sáng - tối, như thế.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Nguyễn Trần Thanh Trúc. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.

Bài liên quan
  • Lên chùa ăn giỗ
    Mới sáng, tiết giữa thu sương mù bảng lảng, đã râm ran tiếng người gọi nhau. Tôi lững thững đi, cảm giác thanh mát bao trùm, níu tay một “già” tóc trắng, áo nâu, miệng cười hỉ hả, tôi hỏi “Sớm nay các già đi đâu mà vui thế?”. “Già” dừng lại, miệng vẫn cười hỉ hả “Chúng tôi lên chùa ăn giỗ”. Hơi ngạc nhiên vì xưa nay người ta chỉ nói “Ra đình ăn cỗ hội làng” hay “Đến nhà ông B ăn cỗ giỗ họ” hoặc đơn giản là “Nhà bà C hôm nay kỵ nhật cụ cố” chứ có khi nào nghe nói “Lên chùa ăn giỗ đâu?”.
(0) Bình luận
  • Hà Nội trong mắt thế hệ mới
    Có một Hà Nội đang hiện ra trước mắt thế hệ trẻ với một diện mạo khác. Những cây cầu mới nối đôi bờ sông Hồng, những tuyến vành đai mở rộng không gian đô thị, những đại lộ kéo dài về phía ngoại thành, những khu đô thị và công trình mới đang từng ngày làm thay đổi cách người Hà Nội đi lại, làm việc, vui chơi và hình dung về tương lai. Hà Nội không còn chỉ nhìn về phía những gì đã làm nên mình mà đang bắt đầu nhìn xa hơn về phía chân trời.
  • Một buổi chiều đi qua nghìn năm
    Buổi chiều ấy, tôi đang học thì nhận được tin nhắn. Bạn đã ở chùa Trấn Quốc. Đợi tôi. Tôi nhìn đồng hồ. Buổi học vẫn chưa hết. Ngoài kia là một chiều Hà Nội tháng Tám còn lòng tôi đã chạy trước đến Hồ Tây. May sao gần bốn giờ, cô cho nghỉ sớm. Tôi thu vội sách vở. Ở tuổi ngoài bốn mươi, vẫn có những phút được tan học sớm khiến người ta vui như một cô học trò nhỏ.
  • Những người “giữ lại” Hà Nội
    Có những buổi sáng, Hà Nội thức dậy bằng những âm thanh rất khẽ. Tiếng chổi tre trên vỉa hè, tiếng rao của người bán hàng rong, tiếng xe đạp lướt qua con phố còn bảng lảng sương. Và đâu đó, giữa 36 phố phường, vẫn có những âm thanh mà tưởng như đã thuộc về một Hà Nội xa xưa: Tiếng búa gõ vào đe, tiếng giấy sột soạt dưới bàn tay người viết chữ, tiếng gọi nhau mua gói cốm, tiếng người bán hoa báo mùa đang tới.
  • Dịu dàng thu qua phố
    Hà Nội vào thu với những con đường đẹp như mơ, sắc vàng rực rỡ nhuộm cả khung trời. Những chiếc lá nhẹ rơi, bay bay trong gió, xào xạc theo bước chân như níu giữ người đi. Con đường Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu với những hàng cây cổ thụ rợp bóng, là nơi mà giới trẻ hay thích chụp ảnh, check in. Nơi đây cũng là nơi mà có rất nhiều những chiếc xe đạp của các mẹ, các chị chở đầy các loài hoa đến bán. Với bó hoa cúc Hoạ Mi trên tay, các cô gái trẻ hay cả những phụ nữ trong tà áo dài duyên dáng đang thả sức tạo kiểu để có bộ ảnh kỷ niệm. Một khung cảnh nên thơ, để ai đó đi ngang qua cũng không khỏi thốt lên: "Ôi sao thu dịu dàng, yên bình đến thế!".
  • Đi qua Hà Nội
    Trưa ấy, một người bạn xứ Bắc hẹn tôi ra Hàm Cá Mập. Bạn chỉ bảo muốn tôi có thêm một trải nghiệm riêng có của Hà Nội khi thành phố vừa chớm thu. Khi tôi đến, bạn đã nhẫn nại đợi ở đó, bên mình là chiếc máy ảnh cơ to và nặng. Bạn đã đi nhiều nơi, biết nhiều miền đất nước, lại khá tường tận Hà Nội. Nhưng hôm ấy, bạn không đưa tôi vào một di tích nào. Chỉ cùng tôi bước lên tầng hai của một chiếc xe buýt.
  • Có người gọi tên tôi giữa Hà Nội
    Không phải tiếng rao khuya, tiếng chuông tàu hay một câu hát cũ. Chỉ là giữa một buổi sáng ở Cát Linh, khi tôi đang lủi thủi theo dòng người, phía sau bỗng vang lên: - Chị Tâm ơi, lên xe nào!
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Phố cổ và những bờ tường trông sáng - tối
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO