Khám phá ngã ba Tuần - nơi an giấc nghìn thu của 2 vua, 9 chúa nhà Nguyễn

Cách Kinh thành Huế khoảng 12km về phía Tây, xã Hương Thọ (TP Huế) nằm ở bờ Bắc thượng nguồn sông Hương kéo dài từ thôn Cư Chánh đến thôn Định Môn. Khu vực này hội lưu của hai dòng Hữu Trạch và Tả Trạch hợp thành sông Hương gọi là ngã ba Bằng Lãng hay người dân còn có cách gọi khác là ngã ba Tuần.

Cùng với vị thế đất đặc biệt là ngã ba Bằng Lãng của dòng sông Hương nên vua Minh Mạng (1791 – 1841) đã chọn địa điểm thôn La Khê và vua Gia Long (1762 – 1820) chọn thôn Định Môn (xã Hương Thọ, TP Huế) làm nơi xây dựng lăng và an nghỉ cuối đời. Lăng vua Gia Long hay còn gọi là Thiên Thọ Lăng được xây dựng từ năm 1814 đến năm 1820 mới hoàn thành và lăng vua Minh Mạng còn gọi là Hiếu Lăng được xây dựng từ năm 1840 đến năm 1843 hoàn thành.

Xã Hương Thọ (TP Huế) ở vị thế đặc biệt nên không chỉ có 2 vị vua chọn nơi an giấc nghìn thu mà 9 chúa nhà Nguyễn cũng chọn khu vực ngã ba Bằng Lãng làm nơi an nghỉ là chúa Nguyễn Hoàng (1600 – 1613), Nguyễn Phúc Khoát (1738 – 1765), Nguyễn Phúc Thuần (1765 – 1777) nằm ở thôn La Khê, lăng xoay về hướng chính Bắc và hướng Tây Bắc. Chúa Nguyễn Phúc Nguyên (1613 – 1635), Nguyễn Phúc Tần (1648 – 1687) ở thôn Hải Cát, lăng xoay về hướng Nam và Đông Bắc. Chúa Nguyễn Phúc Lan (1635 – 1648) nằm thôn Liên Bằng, lăng xoay về hướng Bắc. Chúa Nguyễn Phúc Chu (1691 – 1725), Nguyễn Phúc Thái (1650-1691) nằm ở thôn Kim Ngọc, lăng xoay về hướng Đông Nam và Bắc, chúa Nguyễn Phúc Chú (1725 – 1738) nằm ở thôn Định Môn và xoay mặt về hướng chính Bắc.

Điều đặc biệt, các lăng của chúa Nguyễn được xây dựng về cơ bản tương tự như nhau về quy mô và cấu trúc. Các lăng đều nằm ở phía tây, tây nam Kinh thành Huế và dọc bờ sông Hương. Mỗi lăng đều có 2 lớp tường thành hình chữ nhật bao bọc vòng ngoài xây bằng đá bazan nhưng phần mũ thành xây bằng gạch vồ, vòng trong xây hoàn toàn bằng gạch.

Phần mộ của các chúa Nguyễn đều xây thấp phẳng với 2 tầng và theo lối giật cấp. Trước mộ có hương án, sau cổng có bình phong trang trí long mã và rồng. Sau lưng mộ cũng có bình phong trang trí rồng cùng kiểu và ghép nổi mành sành sứ hoặc đắp nổi vôi vữa.

Hiện nay, để thu hút du khách cũng như người dân đến 9 lăng của chúa nhà Nguyễn ở khu vực ngã ba Bằng Lãng, tỉnh Thừa Thiên Huế đã được đầu tư xây dựng đường bê tông từ lăng ra đến các đường chính để tạo thuận lợi cho du khách khám phá tham quan hay dâng hương, tìm hiểu lịch sử cũng như giáo dục di sản. Bên cạnh đó, việc đầu tư của tỉnh Thừa Thiên Huế cũng nhằm thu hút khách tham quan tại các lăng chúa Nguyễn./.