Danh thắng & Di tích Hà Nội

Đình Thanh Sam (huyện Ứng Hòa)

Sơn Dương (t/h) • 20/05/2023 16:46

Đình Thanh Sam thuộc xã Trường Thịnh, huyện Ứng Hòa, Hà Nội.

dinh-thanh-sam-huyen-ung-hoa-.jpg
Đình Thanh Sam

Làng Thanh Sam còn có tên dân gian là Kẻ Ngẩy.

Căn cứ vào Ngọc phả do Quản giám bách thần tri điện, Hùng lĩnh thiếu khanh phụng sao và những tư liệu Hán văn điền dã và khảo sát được, đình Thanh Sam thờ hai vị Thượng đẳng thần. Đầu thời Lý, ở làng Quả, phủ Quốc Oai, huyện Từ Liêm có một nhà họ Trần, tên là Minh Thiện. Ông Minh Thiện kết hôn với bà Nguyễn Thị Xương, người cùng huyện. Hai ông bà có hai người con: Con trai là Quảng Oai, con gái là Liễu Nương. Đến tuổi trưởng thành, Quảng Oai có công đánh thắng quân Chiêm Thành xâm phạm phía nam nước ta. Còn Liễu Nương được nhà Vua phong là công chúa. Có tấm lòng nhân ái, bà giúp đỡ nhiều người nghèo khổ.

Sau khi hai vị qua đời, dân làng đã thờ làm Thành hoàng.

Ngôi đình quay hướng tây nam, kết cấu kiến trúc chữ “đinh”, ngoài các hạng mục công trình chính Đại bái, Hậu cung còn có các công trình phụ trợ khác như nghi môn, dãy tả hữu vu và sân vườn rộng rãi.

Hai bên là dãy tả hữu vu với sáu gian. Phía trước để thông thoáng, phía sau xây kín với kiến trúc “vì kèo quá giang” đơn giản. Đây chính là nơi các quan viên sửa soạn xiêm y trước khi vào tế, và cũng là nơi dân làng chuẩn bị sửa soạn lễ vật dâng cúng thành hoàng. Đại bái là nơi hành lễ, nơi tiến hành các sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng... Đây là ngôi đình được làm 3 gian 2 chái, kiểu tường xây hồi bít đốc, với bốn mái chảy lợp ngói ri. Đại đình này có diện tích và không gian khá rộng lớn, gian giữa rộng 3m70, phía sau gắn với Hậu cung với hương án và các đồ tế khí phía trước tạo không khí thiêng liêng, các gian bên rộng 3m30 tạo sự bề thế trang trọng. Mặt khác, Đại đình là một kiến trúc mở, nối toả ra không gian rộng thoáng là sân đình bên ngoài. Các bộ vì đỡ mái gian giữa được làm theo kiểu “thượng giá chiêng rường nách, hạ cốn mê xà nách với bẩy hiên và bẩy hậu”. Trên các bộ vì, câu đầu, xà nách, bẩy đều được bào trơn xoi gờ chỉ, chạm lá lật, triện tàu lá giắt, tứ quý hoá tứ linh. Các đầu dư ở vì gian giữa Đại bái chạm hình một đầu rồng trên một súc gỗ nguyên. Rồng có mũi hếch, răng nhe, râu tóc bay ngược về phía sau, miệng rộng và ngậm một hạt ngọc tròn. Đặc biệt các bức cốn ở các vì giữa đều được chạm khắc hết sức công phu tỉ mỉ. Đó là hình ảnh nổi bật “long cuốn thuỷ”. Các con rồng này trông rất sinh động, thân rồng uốn lượn mềm mại, miệng cuốn một cột nước lớn có cua cá bơi theo. Cũng hẳn là điều đặc biệt hiếm có, tại các bẩy hiện của Đại bái ngoài các tích độc long trang trí, thì phần nối mộng rường nách từ thân cột cái ra thân cột quân phía ngoài còn thừa đã được các nghệ nhân chạm hình một áng mây cụm cách điệu và một bông cúc mãn khai che phần thô giáp của mộng.

Đình Thanh Sam còn bảo lưu được nhiều di vật quý hiếm bằng nhiều chất liệu khác nhau mà qua nghiên cứu các di vật này, cùng với ngôi đình làng, chúng ta có thêm hiểu biết về nghệ thuật điêu khắc cổ và truyền thống văn hoá lâu đời của dân làng Thanh Sam.

Đình Thanh Sam đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1997./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 01

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đình Nam Đồng
    Đình Nam Đồng hiện ở số 73 phố Nguyễn Lương Bằng, phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đình cổ của làng Nam Đồng xưa, thờ Thành hoàng là Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt (1019 - 1105) - vị danh tướng kiệt xuất dưới triều Lý, người có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập của quốc gia Đại Việt ở thế kỷ XI.
  • Đình làng Văn Uyên - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa và dấu ấn Đức Thánh Nguyễn Siêu
    Nằm bên dòng sông Hồng, đình làng Văn Uyên (nay thuộc xã Nam Phù, TP. Hà Nội) là nơi nhân dân địa phương thờ Đức Thánh Nguyễn Siêu làm Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa.
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • Phường Cửa Nam phát huy sức mạnh đại đoàn kết, khơi dậy nguồn lực văn hóa trong kỷ nguyên mới
    Sáng 15/11, tại Trường THCS Ngô Sĩ Liên (số 27-29 phố Hàm Long), UBND và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam phường Cửa Nam long trọng tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Sự kiện không chỉ là dịp ôn lại truyền thống vẻ vang của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam mà còn khẳng định vai trò nền tảng tinh thần của văn hóa trong tiến trình xây dựng cộng đồng đô thị văn minh, hiện đại và nghĩa tình.
  • Xã Thanh Oai tổ chức Ngày hội văn hóa - thể thao hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), xã Thanh Oai (TP Hà Nội) tổ chức tổ chức “Ngày hội không gian văn hóa – thể thao xã Thanh Oai năm 2026” với chuỗi hoạt động phong phú, hấp dẫn, tạo không gian giao lưu, trải nghiệm, kết nối cộng đồng và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp trong đời sống Nhân dân.
Đừng bỏ lỡ
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
Đình Thanh Sam (huyện Ứng Hòa)
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO