Lý luận - phê bình

Thơ hiện nay với hôm nay: Cần sự kỷ luật từ tác giả

Yến Ly 11:00 16/03/2023

Trong lịch sử thơ ca Việt Nam, các thế hệ đã để lại cho chúng ta một kho tàng đầy rung cảm. Song nói về thơ hiện nay, có lẽ trong số chúng ta cũng từng nghe đến, hoặc đọc cho nhau nghe rằng: “Gặp nhau tay bắt mặt mừng/ Tặng gì thì tặng xin đừng tặng thơ”. Thơ là gì, đang như thế nào mà dường như khiến cho mọi người bị bội thực thơ và vì sao lại thế? Hay là thơ đã bị mất giá đến mức nào?

Chạm được vào cõi sâu của tâm hồn

Trong buổi tọa đàm “Thơ hiện nay với hôm nay” thuộc chuỗi sự kiện Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 21 tại Hoàng thành Thăng Long, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Bình Phương đã khẳng định thơ là một sinh thể, nó cũng bí ẩn như con người. “Xét cho cùng, mỗi bài thơ là một tiểu định nghĩa về thơ và chức phận của thơ. Mỗi nhà thơ với toàn bộ sự nghiệp của mình bao gồm phong cách, bút pháp, hệ thẩm mỹ, quan điểm, tư tưởng được coi là một trung định nghĩa về thơ. Và mỗi giai đoạn thơ ca, mỗi thời đại thơ ca có thể coi như là một đại định nghĩa về thơ…”- nhà thơ Nguyễn Bình Phương nhận định. Với ông, thơ là để duy trì thế đứng của con người trong thế giới này: Một thế giới rất đẹp, rất lộng lẫy nhưng cũng đầy chông gai.

1(1).jpg
Đọc thơ và trình diễn của hai nhà thơ Lữ Mai và Nguyễn Minh Cường tại Đêm thơ Nguyên tiêu, 2023.

Nhìn nhận về thơ hiện nay, nhà phê bình Văn Giá cho rằng các tác giả trẻ thông minh hơn, hiện đại hơn trong sáng tác. Còn nhà thơ Nguyễn Việt Chiến đánh giá các tác giả đã mang lại những phát hiện mới và có giá trị khắc họa bằng ngôn ngữ của thơ - họ đã chạm được vào cõi sâu của tâm hồn, không chỉ bằng sự phá vỡ sắc cạnh của lý trí mà còn bằng cả cảm xúc của trái tim, nỗi đau của những phận người hay những vấn đề mà trước đây người làm thơ còn né tránh thì nay đã được đối diện và bộc lộ qua thơ. Ông đánh giá cao những cây bút chủ động, tìm tòi vươn tới khai thác bề sâu của đời sống con người và hướng tới những hiệu quả nghệ thuật mới.

Trăn trở từ “nghịch lý” của thơ

Trả lời cho câu hỏi “thơ ca đang ở đâu trong một đời sống phong phú và phức tạp như bây giờ, sau bao biến động về bệnh dịch, chiến tranh và sự phát triển của công nghệ điện tử, trí tuệ nhân tạo” mà nhà thơ Nguyễn Bình Phương đã đề cập trong đề dẫn của tọa đàm, nhiều nhà thơ cũng đã có những chia sẻ đầy trăn trở.

Theo nhà thơ Trần Anh Thái, Chủ tịch Hội đồng thơ của Hội Nhà văn Việt Nam, những năm gần đây, thơ ca trong nước đã có một đời sống mới, một diện mạo mới với đa diện, đa thanh, phong phú và sinh động với các quan niệm, khuynh hướng, phong cách sáng tác khác nhau. Tuy nhiên vẫn còn thực trạng nhiều tập thơ được in ấn một cách “dễ dàng”, nhiều tác phẩm đoạt giải thưởng nhưng chất lượng thơ thực sự chưa cao, nhiều tác giả “dễ dàng” và “nhanh chóng” trở thành nhà thơ chỉ sau một vài ấn phẩm, thậm chí là nhiều người còn “quay lưng với thơ”. Đây thực sự là điều đáng suy ngẫm và đáng buồn.

3(1).jpg
Người yêu thơ tới dự Ngày Thơ lần thứ 21 tại Hoàng thành Thăng Long.

Nhà thơ Vũ Quần Phương cũng không khỏi ngậm ngùi trước “nghịch lý của thơ hiện nay”: Đó là “những người làm thơ, số lượng thơ cũng như các câu lạc bộ thơ xuất hiện ngày càng nhiều (có thể tính đến hàng ngàn, hàng vạn), và con số này có ảnh hưởng tới năng lực tiêu thụ thơ của xã hội. Thơ trở thành mặt hàng bị ế ở các hiệu sách”. Theo ông, nguyên nhân chính là từ khâu biên tập trước khi xuất bản đã quá “dễ dãi”.

Bàn về thực trạng thơ hiện đại mỗi ngày càng ít độc giả, nhà thơ Nguyễn Việt Chiến đặt ra câu hỏi, phải chăng tiếng nói của nhà thơ không phải là tiếng nói của số đông trí thức (chưa nói đến quảng đại nhân dân)? Hay là tiếng nói này chưa đủ rung động, lôi cuốn mọi người? Phải chăng các nhà thơ đã khép chặt cõi thơ riêng của mình, không để cho những âm vang nhọc nhằn, bức bối của đời thường có cơ hội lên tiếng? Hay là các bài thơ hôm nay đã xa rời đời sống cần lao nhân dân nên đã không có được sự cộng hưởng tri âm trong lòng người đọc?...

Cần sự kỷ luật từ tác giả

Nhà nghiên cứu văn học, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Tâm cho rằng: Thơ là sự hiện ra của tâm tính con người với nhu cầu được vỗ về, an ủi, nâng đỡ một cách nhịp nhàng, hài hòa; và thơ đem đến cơ hội thưởng thức những khoái cảm/ mỹ cảm thuộc về tinh thần cho người đọc. Thơ thực sự hữu ích và cần thiết trong cuộc sống này, song thực trạng thơ bị quay lưng liệu có phải là thơ hiện nay đang vô ích hay không? Anh cho rằng có bốn nguyên nhân khiến cho thơ đang trở nên vô ích, đó là: Thơ bị suy tư tưởng (sự thiếu vắng tư tưởng nghệ thuật trong sáng tác dù tỏ ra cầu kỳ bí ẩn trong hình thức); Thơ bị suy về văn hóa (văn hóa thơ đang bị suy thoái: các nhà thơ bị xem thường - thậm chí là họ không đọc nhau, trong khi triết gia và thi gia vốn là người được xem là ngang hàng nhau và là người canh giữ ngôn từ); Sự suy thoái về giá trị phổ quát (thế giới mọi người bị đóng kín, không gặp nhau nên các mối bận tâm bị thu hẹp, thiếu trăn trở lớn); Thơ ca đang bị giá trị đại chúng giết chết (thơ dễ dãi xuất hiện nhiều, các tác giả chạy theo những giá trị “ăn nhanh”, vỗ về, ve vuốt mà không dừng lại để trăn trở về chữ nghĩa và hình tượng).

Để văn chương nói chung cũng như thơ nói riêng chuyển mình tích cực hơn, có giá trị hơn, nhà phê bình Văn Giá đề cập đến mô hình văn nghệ sĩ – trí thức. Theo ông, để đạt được mô hình đó, văn nghệ sĩ nói chung và người làm thơ nói riêng, cần hội tụ đủ ba yếu tố: Phải có một vốn liếng tri thức sâu rộng, đặc biệt là nền tảng triết - mỹ học; Cần có tiếng nói truy vấn, phản tư về đời sống và về chính mình theo cách của văn học, nghệ thuật; Có ý thức làm khác/ mới, cách tân. Nhà phê bình Văn Giá cũng cho rằng, thơ đương đại hiện nay vô cùng đa dạng và rất phân hóa về thế hệ sáng tác hay phong cách thơ… và cả từ phía độc giả. Bản thân người làm thơ hay các câu lạc bộ thơ xuất hiện nhiều không có lỗi gì cả và rất đáng trân trọng. Điều quan trọng tiên quyết để có được các tác phẩm chất lượng chính là ở tính kỷ luật trong khâu kiểm duyệt xuất bản và công bố tác phẩm.

Bài liên quan
  • Hình tượng mùa xuân trong âm nhạc cổ điển
    Thiên nhiên có ảnh hưởng đến đời sống con người về cả thể chất và tinh thần, là nguồn cảm hứng vô tận cho sáng tạo văn học nghệ thuật. Trời Đất có âm - dương, âm nhạc có trưởng - thứ. Từ góc nhìn theo triết lý phương Đông quán chiếu vào tư duy sáng tạo nghệ thuật đỉnh cao trong âm nhạc kinh điển phương Tây, đã trở thành duyên khởi cho ý tưởng chủ đề “Hình tượng mùa xuân trong âm nhạc cổ điển”. Bài viết này xin giới thiệu sơ lược một số tác phẩm tiêu biểu của các nhà soạn nhạc kinh điển phương Tây.
(0) Bình luận
  • Mở cánh cửa trong kỷ nguyên số
    Trong tình hình ảm đạm của sân khấu hiện nay, lý luận phê bình (LLPB) cũng thưa thớt theo. Vẫn còn đó những nhà lý luận sắc sảo và có đầy đủ kiến thức chuyên sâu trong nghề, nhưng họ gần như không còn đất để dụng võ.
  • “Phê” cho hợp tình, “bình” cho thấu đáo
    ghệ thuật biểu diễn gồm các loại hình nghệ thuật phong phú như: kịch hát, kịch nói, trình diễn ca múa nhạc, sân khấu, xiếc, ảo thuật…
  • Vừa tỉnh vừa mê với “Thuốc mê” của Thâm Tâm
    Câu chuyện mỏng mảnh, ngắn gọn, mà nhà thơ Thâm Tâm gợi ra được những sắc thái ly kỳ, hồi hộp. Nhưng vừa ngả theo hướng truyện phiêu lưu, điều tra, lại vừa gài được chất tình của chuyện yêu đương quyến luyến nam nữ, mà không ngả ngớn, “sến sẩm” ướt át. Liên tưởng trong đời sống hiện đại hôm nay, tiểu thuyết “Thuốc mê” vẫn nhắc hỏi ta về việc sống như thế nào cho ra con người, giữa biết bao nhiêu áp lực và ràng buộc.
  • Độc đáo thơ đố của Phạm Đình Ân
    Nhà thơ Phạm Đình Ân là tác giả thơ trữ tình, phê bình văn học, thơ văn dành cho thiếu nhi... lĩnh vực nào ông cũng có đóng góp. Riêng viết cho thiếu nhi, ông là một tác giả nổi trội, bền bỉ sáng tác suốt gần 50 năm qua, đạt nhiều thành tựu. “Vui cùng thơ đố” (NXB Phụ nữ, 2023) là tập thơ thứ hai của Phạm Đình Ân về thơ đố, cũng là đầu sách thứ hai mươi của tác giả này dành cho thiếu nhi - không kể 20 tập sách hợp thành ba đầu sách biên soạn.
  • Nhà văn Bùi Tiểu Quyên: “Viết cho thiếu nhi thật ra không dễ chút nào”
    Nhà văn Bùi Tiểu Quyên “khởi nghiệp văn chương” từ năm 2008 và những năm gần đây đặc biệt gây tiếng vang với những tác phẩm viết cho thiếu nhi. Ngòi bút tinh tế, trong trẻo, dí dỏm thấm đượm tình yêu, lòng ham học hỏi đã chinh phục hàng ngàn trái tim độc giả, đặc biệt là độc giả thiếu nhi - thiếu niên. Không chỉ vậy, các tác phẩm của chị cũng được giới chuyên môn đánh giá cao và gặt hái nhiều giải thưởng. Cùng phóng viên Người Hà Nội lắng nghe chia sẻ của chị xung quanh những “đứa con tinh thần” mà chị đã dày công ấp ủ…
  • Làm báo nơi vùng giải phóng
    Tôi học và bắt đầu viết báo từ năm 1974, tại một vùng đất mới giải phóng - đó là Quảng Trị. Nơi ấy lúc bấy giờ là miền đất đói nghèo, đau thương nhưng cũng biết mấy can trường, biết bao thương nhớ… Nói như nhà thơ Chế Lan Viên, ấy là vùng quê: “Những đồi tranh ăn độc gió Lào/ Những ruộng đói mùa, những đồng đói cỏ/ Những đồi sim không đủ quả nuôi người/ Cuộc sống gian lao, ít tiếng nói cười/ Chỉ tiếng gió mù trời chen tiếng súng…”.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tưởng nhớ Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, nhiều công sở, di tích tại Hà Nội treo cờ rủ
    Tại Thủ đô Hà Nội, nhiều cơ quan, công sở, di tích lịch sử, trung tâm thương mại... đã treo cờ rủ tưởng nhớ Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trước khi Quốc tang diễn ra vào ngày 25/7 và 26/7/2024.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và những định hướng, kỳ vọng trong phát triển Thủ đô
    Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng luôn dành cho mảnh đất Hà thành những tình cảm sâu đậm. Không chỉ riêng quãng thời gian ông giữ trọng trách Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội (1996 – 1998) rồi Bí thư Thành ủy Hà Nội (2000 – 2006) mà sau này ở cương vị Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Tổng Bí thư, đồng chí Nguyễn Phú Trọng vẫn luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho Hà Nội, cho sự phát triển văn hóa, con người của mảnh đất Thăng Long.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và sự quan tâm sâu sắc tới văn học nghệ thuật
    Ngày 19/7/2024, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ra đi để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với đồng bào cả nước. Trong suốt cuộc đời 80 năm của mình, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã có cống hiến vô cùng ý nghĩa. Ông là nhà lãnh đạo xuất sắc; nhà lý luận, nhà văn hóa, và là một nhân cách lớn luôn hết lòng vì Đảng, vì dân... Với văn học nghệ thuật, đồng chí Nguyễn Phú Trọng luôn dành sự quan tâm sâu sắc và đặt nhiều kỳ vọng vào sự phát triển của nền văn học nghệ thuật nước nhà.
  • Tiểu sử Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng
    Tóm tắt tiểu sử đồng chí Nguyễn Phú Trọng - Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
  • Thủ tướng ra Công điện về việc tập trung ứng phó bão số 2 và mưa lũ
    Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang vừa ký Công điện số 70/CĐ-TTg ngày 21/7/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung ứng phó bão số 2 và mưa lũ.
Đừng bỏ lỡ
  • 120.230 tác phẩm tham dự Cuộc thi Chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng năm 2024 trên địa bàn Thành phố Hà Nội
    Sau hơn 3 tháng phát động Cuộc thi (từ tháng 03/2024 đến hết tháng 5/2024), toàn thành phố đã phát động được tổng số 120.230 tác phẩm dự thi của các cơ quan, đơn vị, địa phương, gấp đôi số lượng bài thi toàn thành phố phát động so với Cuộc thi chính luận năm 2023.
  • Hà Nội: Ngừng các hoạt động vui chơi, giải trí trong những ngày Lễ Quốc tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng
    UBND Thành phố Hà Nội vừa ra Công điện số 07/CĐ-UBND Hà Nội, ngày 22 tháng 7 năm 2024 về việc ngừng các hoạt động vui chơi, giải trí trong những ngày Lễ Quốc tang đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng dành tình cảm, nặng lòng với công cuộc bảo tồn di sản Cố đô Huế
    Trên cương vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đến thăm và làm việc tại tỉnh Thừa Thiên Huế và quan tâm, nặng lòng với công cuộc bảo tồn di sản văn hóa ở Cố đô Huế.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với tư cách là một nhà báo
    Những ngày qua, Bộ Chính trị, Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam thông báo về tình hình sức khỏe của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Nhân dân cả nước và bè bạn quốc tế lo lắng, cầu mong mọi điều bình an đối với người lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam. Thật buồn, khi tôi đang viết bài này thì phép màu nhiệm đã không đến... Vào lúc 13 giờ 38 phút ngày 19 tháng 7 năm 2024, trái tim người con ưu tú của nước Việt đã ngừng đập…
  • Lào tuyên bố quốc tang tưởng niệm Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng
    Trưa 22/7, Chính phủ Lào ra thông cáo về việc Lào tuyên bố Quốc tang tưởng niệm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, đồng thời thông báo về việc Đoàn đại biểu cấp cao của Đảng, Nhà nước Lào do đồng chí Tổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith dẫn đầu sẽ sang Việt Nam dự lễ tang đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Thủ đô Hà Nội.
  • Tàu xuôi ra Bắc
    Ba năm trước, tôi gặp Trang trên chuyến tàu mang số hiệu SE đang di chuyển từ miền Nam ra miền Bắc. Lúc đó, tôi ngồi đối diện với Trang ở toa ghế ngồi - toa thường dành cho người đi chặng ngắn. Trong toa xộc lên mùi thuốc lá, mùi dầu gió xanh, mùi bồ kết phảng phất từ mái tóc của mấy người đàn bà và mùi của vô số thứ hàng hóa trên sàn toa.
  • Hà Nội sẽ xây dựng Hội đồng tư vấn về ứng dụng AI
    Sáng 22/7, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội đã tổ chức Hội thảo "Trao đổi về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của các cơ quan nhà nước thành phố và giải quyết các vấn đề bức thiết của xã hội trên địa bàn thành phố".
  • Tạo động lực xây dựng và phát triển Thủ đô ngày càng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”
    Sáng 19/7, thực hiện chương trình công tác năm 2024, Ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội tổ chức Hội nghị Giao ban Công tác tuyên giáo Thành phố 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm công tác 6 tháng cuối năm 2024 tại huyện Ứng Hoà.
  • Hà Nội vinh danh 8 nữ nghệ nhân, thợ giỏi
    Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa ký ban hành Quyết định số 3717/QĐ-UBND ngày 17/7/2024 về việc khen thưởng các cá nhân là nữ nghệ nhân, thợ giỏi có thành tích tiêu biểu trong việc giữ gìn, phát triển nghề truyền thống của làng nghề, phố nghề Thành phố Hà Nội năm 2024.
  • Triển lãm “Búp bê Nhật Bản” và “Đối thoại với dòng tranh Ukiyo-e” tại Hội An
    Trong khuôn khổ các hoạt động giao lưu văn hóa chào mừng kỷ niệm lần thứ 20 sự kiện Giao lưu văn hóa Hội An - Nhật Bản, từ ngày 26/07 đến hết ngày 4/8/2024, UBND thành phố Hội An phối hợp với Trung tâm giao lưu văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức triển lãm “Búp bê Nhật Bản” và triển lãm “Đối thoại với dòng tranh Ukiyo-e”.
Thơ hiện nay với hôm nay: Cần sự kỷ luật từ tác giả
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO