Tản văn

Mùa xuân trở về

Tản văn của Nguyễn Thị Minh Hoa • 12:07 09/03/2023

Đời kế đời, vạn lần và hơn thế nữa con người ta vẫn thường chờ đón mùa xuân. Ta đón xuân. Xuân đón ta cùng trở về nhà.

ta-ve-tim-lai-xuan-xua.-anh-nguyen-tuan-anh.jpg

Nhà của ta. Có ông bà, mẹ cha, có tháng ngày tuổi thơ được cất giấu trên mái nhà. Chỗ bố để cái roi tre, chỗ có viên ngói vênh, nên thường bị dột khi mưa. Có tuổi thơ ta ăm ắp trong căn buồng nhỏ, ánh sáng hắt từ ô vuông bố bỏ viên ngói ra để vào đó tấm kính, hoặc là bất cứ nơi đâu trong mái nhà này.

Ngày ta chào đời, bà lau nước mắt đón tay cháu. Bà kể mãi rằng bố đứng ngây, mẹ còn lóng ngóng không biết cho con bú. Rồi ta biết cười khanh khách, răng mọc cái một đến buồn cười, lại còn cái tay ngoáy tít chỉ... đi chợ. Ta lớn khôn, với dấu mốc mái nhà thấp xuống cùng lưng bà và vai áo mẹ bạc sau mỗi vụ.

Ta về nhà ta với bà, thơm nồng mùi trầu vỏ, nắp cơi trầu dính vôi đã bao năm. Bà một tay cắp cháu, một tay cời bếp cho lửa ấm, khi mà cái nẻ má hồng lại khiến bà xuýt xoa. Cái má hây hây có lớn mà chưa có khôn thì bà về trời. Bà vấn khăn, mặc áo the nâu, cổ áo có cái cúc hình giọt nước như ngọc khuất dần trong đám mây. Cây hồng xiêm bà trồng thắt một dải khăn xô nhỏ cũng còn nhớ bà đến nỗi mùa ấy hoa không đậu quả nữa là đứa “con đầu cháu sớm” của bà.

Nhà của ta có mẹ tảo tần, luôn dặn con cái rằng phải thắp hương dâng cúng các cụ hoa trái đầu mùa, rồi mới được nhận lộc. Mái nhà ta, bố vẫn soạn sửa, thắp hương trầm sau khi mẹ bày lễ. Anh chị em cứ tranh luận nhau mãi rằng “ban thờ” hay “giường thờ” thì đúng hơn nhỉ? Bố bảo:

- Gọi thế nào cũng đúng cả, âm dương xa là thế phải có nơi thờ tự, tưởng nhớ các cụ và người thân đã khuất trở về khi lễ tết. Cháu con có thành kính tiền nhân mới nên nếp nhà, mới biết lề lối việc họ, việc làng.

Ta còn bé, chưa thực hiểu, chỉ thấy mùi cỗ bàn, hương thắp, mùi thơm từ ngũ quả... Nhà ta đây, chỉ sau những soạn sửa mà sao khác? Không gian xuân ngan ngát tự lòng ta, hay tự xuân ùa vào trong ta. Những tưởng đằng đẵng thời gian, khốn khó, mưu sinh, thất bại hay bị phản bội khiến ta phải nhớ, phải quên mà làm rơi mất những điều nho nhỏ xưa cũ kia. Nhưng không, còn cả đây, trong một nếp nhà. Một nếp nhà vẹn nguyên trong tâm hồn, nó không quá lệ thuộc vào ngôi nhà thực sự che chở nắng mưa thuở nào.

Ta trở về, trở về để ngấu những trải nghiệm. Những sàng khôn làm tóc ta bạc, đường đời không thôi những bất ngờ. Ta hiểu, nơi ấy bình yên, ngày ấy bình yên, nếp nhà cho suy nghĩ của ta trọn vẹn trước sau. Những hôm nay và ngày mai đều bắt nguồn từ đây.

Nơi bà chăm nom ta, nơi mẹ vui buồn thường vẫn khóc. Nơi mà cái roi của bố vung lên nhưng không đau như ta tưởng, hoặc đau đến khóc thét. Nơi ta lẽo đẽo theo bà đội lễ lên chùa, ta sợ ông hộ pháp. Bà bảo, “Mình ăn ngay, nói thẳng là Phật độ, không phải sợ”. Tất cả nhắc ta về lòng trung thực. Ta có thể nghe và cũng có thể để đó, đôi khi cần đến để trang trí, mưu sinh là một cuộc cạnh tranh khốc liệt “khôn sống, mống chết”. Ai người muốn dại, muốn chết? Tự nếp nhà, những dòng chảy của ký ức ùa về nói với ta rằng: Mẹ ta sẽ khóc, bố ta sẽ đánh thật đau, hoặc bẻ roi im lặng. Bà cũng không chìa tay ra với ta.

Thế nên ta chọn, chọn cách để mẹ yên lòng, đợi ngày cùng ta vẫn lối của bà sắm lễ lên chùa, để việc làng, mẹ bận áo mới khoe con nhà mình tươi tắn như người ta.

Con đường nhỏ vắt qua cánh đồng làng, dẫn ra đường liên huyện rồi mới gặp đường cái quan. Lối ấy đưa ta mưu sinh chặng xa, để rồi những hấp dẫn lung linh lôi cuốn ta trong suốt hành trình. Mẹ hiểu tính ta, mong ngóng để trong lòng, không gọi. Ai mà gọi được ta ngoài những da diết từ mùa xuân.

Ta phải về, về với mẹ, về trải lòng ta ra cái sân nhỏ, tay mẹ già quét không xuể, cỏ mọc đầy chân tường hoa. Ta phải về bày lên cái bàn gỗ những quà dành dụm sắm sửa suốt cả tháng. Bàn tay mẹ khô gầy run run cầm lên những món hàng có phong gói màu đỏ. Mẹ lại khóc, vì vui. Mùi hương ngan ngát, mẹ đã thắp hương xin tiên tổ để đường ta về bớt xa, bình an vô sự. Chắc ta về đến ngõ là bà đã biết, cành hồng xiêm đung đưa. Cây vẫn tặng trái cành thấp để mẹ vít được xuống hái cúng bà. Cả khóm cúc vạn thọ nữa, cứ cho hoa suốt nửa năm cùng với hồng và mẫu đơn hái đôi bông là đủ đĩa hoa cúng.

Ta về vịn tay vào cái cột gỗ bạc thếch bước lên thềm, cái chõng tre không còn mà vẫn như thấy bà ngồi khâu áo, khăn vấn gọn gàng, bà cài cái kim có chỉ xâu dài lên khăn, hai bàn tay nhăn nheo vuốt miếng mụn vá thật phẳng phiu. Ta nằm ở đó, đón nắng mới, đợi bà nhờ xâu kim. Bọn chim ríu rít trên cành hồng xiêm, có con nào đó thật khôn ngoan tìm được quả chín ăn, còn một chút rụng độp xuống sân. Bà không tiếc mà vui lắm và bảo, “Chia cho bầy chim, lộc giời, lộc nhà mà”.
Ta về nhà với mẹ, trở về để tìm lại, tìm thấy xuân xưa. Ta tựa vào để được bình an và sưởi ấm. Mắt mẹ nhắc ta tìm đúng lối, đúng nếp nhà mình, để mẹ con lại an nhiên đội lễ lên chùa...
Ta trở về, thêm một lần chạm vào mùa xuân hạnh phúc.

Bài liên quan
  • Câu chuyện đầu năm
    Thấy Cửu đến, tôi mừng quá, reo lên câu thơ của cụ Nguyễn Khuyến: Oài! Đã bấy lâu nay bác tới nhà…
(0) Bình luận
  • Mẹ tôi
    Năm ấy, anh trai tôi vừa tròn mười tám tuổi thì lên đường nhập ngũ. Anh mặc quân phục khoác ba lô lên đường vào Nam với nụ cười hồn nhiên của tuổi trẻ và lời hẹn sẽ trở về trong ngày chiến thắng. Không ai ngờ buổi tiễn đưa hôm ấy lại là lần cuối cùng mẹ tôi được nhìn thấy anh. Chỉ một năm sau, anh hy sinh tại Quảng Trị. Từ đó, trong lòng mẹ có một khoảng trống không gì khỏa lấp nổi.
  • Một làn hương khẽ chạm miền thương nhớ…
    Có những mùa chẳng cần lời hẹn ước vẫn khiến lòng người mong ngóng, có những mùa đi qua bằng lăng kính màu sắc, có những mùa ở lại bằng tiếng gió và cũng có những mùa chỉ cần một làn hương khẽ chạm đã đủ đánh thức cả miền thương nhớ. Với Hà Nội, mùa thu là một mùa như thế. Thu không gõ cửa bằng những thanh âm rộn rã, cũng chẳng đến bằng bước chân vội vã, mà lặng lẽ len vào phố phường trong làn gió heo may, trong sắc nắng vàng dịu nhẹ và trong hương hoa sữa nồng nàn, da diết.
  • Hương ổi mùa thu
    Tháng Tám, khi sương mỏng còn giăng giăng như một dải lụa mềm, xô lệch qua vòm cây trước hiên, ngoài vườn chợt bâng khuâng một thứ mùi hương rất đỗi dịu dàng. Tôi thả bước tìm quanh, chợt nhận ra hương ổi chín mọng nương theo làn gió heo may tìm về chái bếp. Và trong khoảnh khắc cánh mũi khẽ phập phồng đón lấy thứ hương vị mộc mạc ấy, lòng tôi bỗng chao nghiêng, nhói lên một niềm nhớ quay quắt về những ngày xa xưa.
  • Khát vọng mùa hè
    Mùa hè, cũng đến từ một nơi xa, nhưng chẳng bao giờ chung đường với mùa xuân, mùa thu hay đông giá rét. Mùa hè đến từ những k ức thanh xuân nồng nàn, hồ hởi của mỗi con người chúng ta. Lạ thế chứ, sao ta đón bao mùa hè mà dường như vẫn chưa hề quen…
  • Mưa mùa hạ
    Khác với mưa phùn gió bấc hay những ngày “mưa thối đất thối cát” lê thê, mưa mùa hè luôn đem đến cảm giác hứng khởi. Nó đến bất ngờ, ào ạt rồi đi rất nhanh, trả lại bầu không khí dịu mát và bầu trời trong veo. Tôi vẫn nghĩ mưa mùa hè là cơn mưa đẹp nhất, trẻ trung và hào phóng như tuổi thanh xuân. Đang nắng như úp chảo lửa, bỗng mây đen ùn ùn kéo đến.
  • Dưới gốc cây thanh trà
    Tháng sáu về mang nắng gió rải đều trên khắp con đường, ngõ xóm, tôi mon men chân trần đi trên đám cỏ non dẫn vào khu vườn kí ức, ở đó, đám cây thanh trà đang rộ, quả vàng chín mọng, căng mình dưới lớp lá xanh đậm. Mùa này là mùa của những dư vị thanh thanh nơi đầu lưỡi, tôi có thể thả mình vào nơi mát mẻ của khu vườn, nghe tiếng ve thao thiết gọi hè. Những quả thanh trà được tưới đẫm nước, lấp lánh vàng, căng mọng, chỉ chờ tay người hái.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
Mùa xuân trở về
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO