Cuộc thi viết Hà Nội & Tôi

Lấp lánh gốm sứ Bát Tràng

Trần Văn Thụ 13:36 18/05/2024

“Trước khi về, nhớ sang Bát Tràng mua cho mẹ bộ bát đĩa nhé!”. Nghe lời dặn của mẹ, ký ức một thuở hiện về và nỗi nhớ căn nhà kỷ niệm cứ xốn xang trong tôi. Nơi đó có mẹ đang móm mém mỉm cười chờ tôi. Thấy con về, nhất định mẹ sẽ hỏi “Có sang Bát Tràng không?”. Tôi sẽ đùa “Nhà thiếu gì bát đĩa mà mẹ cứ phải Bát Tràng!”. Mẹ sẽ mắng yêu “Đấy là tôi dặn mua sắm cho anh em anh đấy chứ. Thi thoảng các con về đây ăn uống đầy nhà đầy cửa không vui sao!”... Càng nghĩ, ký ức càng cuộn lên khôn nguôi, trong đó có những hình ảnh rất quen thuộc trong nhà tôi – một gia đình miền núi nhưng đậm đặc hơi hướng một miền đất đồng bằng nổi tiếng - Bát Tràng.

phu_nu_bat_trang.jpg
Hóa ra Hà Nội và tôi đã như thân quen nhau lắm qua những chiếc bát sứ Bát Tràng từ thập niên 1970 của thế kỷ trước… (ảnh minh hoạ, nguồn: TCCT).

Năm xưa, khoảng thập niên 1970, anh em tôi lốc nhốc trứng gà trứng vịt trên dưới mười tuổi. Bố mẹ làm ở một xí nghiệp cơ khí của tỉnh. Nhà tôi là nhà gỗ trát vách đất cũ kỹ đơn sơ. Gian bếp nhà khói ám với cái chạn gỗ cũ rích và những cái bát xỉn màu, sứt mẻ. Buổi chiều ấy, đi làm về, mẹ nâng niu nhấc trong túi ra từng chiếc bát trắng tinh vẽ hoa hồng “Đây là phần thưởng cuối năm của cơ quan cho mẹ. Bát Bát Tràng đẹp thật. Nghe tiếng mãi rồi mà bây giờ mới được dùng. Tết năm nay nhà mình có bát đẹp ăn tết!”.

Lần đầu tiên tôi biết đến khái niệm Bát Tràng là vậy. Hóa ra đó là tên một làng gốm sứ tận mãi thủ đô xa tít tắp mà chúng tôi chỉ được nhìn phong cảnh qua sách báo. Bát Tràng là nơi chuyên sản xuất đồ gốm sứ và gạch ngói. Mẹ giải thích rồi ngâm nga “…Ước gì anh lấy được nàng, để anh mua gạch Bát Tràng về xây…”

Màu men của những cái bát Bát Tràng đó lúc nào cũng bóng loáng. Thi thoảng khi rửa bát, tôi tuột tay đánh rơi xuống nền giếng. Sau tiếng “cạch”, tôi điếng người. Nhưng lạ quá chiếc bát vẫn còn nguyên. Tôi phát hiện loại bát này rất khó vỡ. Chả bù trước đây, đôi khi tôi phải len lén đem mảnh bát đĩa vụn ra một nơi vắng người để vứt…

Nhưng nào có thường xuyên được rửa bát đẹp đâu, bởi chục chiếc bát xinh xắn ấy được mẹ cất kỹ, chỉ khi nào có khách hoặc lễ, tết mới được mang ra dùng nên lúc nào cũng như mới “Có bộ bát ăn cơm như thế này cảm giác ăn cơm độn ngô, mì cũng ngon”.

Cái tên Bát Tràng và tình yêu Bát Tràng cứ lớn dần cùng chúng tôi qua bao năm tháng, nhất là cứ vài năm lại một lần mẹ được thưởng tết bằng những những bộ bát đĩa Bát Tràng. Mãi sau này tôi mới hiểu sao mẹ nâng niu từng món bát đĩa Bát Tràng là vậy. Chả là dạo đó giao thông đi lại khó khăn lắm lại đang là thời kỳ bao cấp, trăm món đồ dùng đều phải mua phân phối. Xí nghiệp mẹ có bác quê ở Bát Tràng, hàng năm bác về quê một lần kết hợp mua hộ luôn sản phẩm ở đấy để xí nghiệp làm phần thưởng cho công nhân tiên tiến.

12.jpg
Bộ ấm chén và thác nước Bát Tràng trang trí bàn nước làm dịu mắt những ngày hè.

Thời gian qua đi mải mốt, anh em chúng tôi trưởng thành, dần vỗ cánh bay đi… Ngày vợ chồng tôi ra ở riêng, mẹ tặng một hòm toàn đồ Bát Tràng mẹ gửi người mua hộ. Nào là bát đĩa, ấm chén, lọ hoa đến bộ đồ thờ. Nhìn dãy bát đĩa nằm gọn gàng trên chiếc chạn gỗ mới tinh, tôi có cảm giác ấm áp, gần gũi như trong chính ngôi nhà của cha mẹ mình.

…Dần dà, các con tôi lớn lên, đi học ở Hà Nội, rồi ở hẳn dưới đó. Con đón tôi về chơi và dẫn tôi đi Bát Tràng. Mẹ muốn đi lắm nhưng mẹ đã yếu không đi xa được, mẹ tiếc ngẩn ngơ. Còn tôi lần đầu tiên về nơi mà mình đã dùng sản phẩm của nó từ mấy mươi năm trước, cứ như lạc vào miền cổ tích. Những cửa hàng ăm ắp đồ gốm sứ muôn hình muôn vẻ. Kẻ mua người bán tấp nập. Những chiếc xe đến “ăn hàng” xếp thành dãy. Người vận chuyển hàng hóa lên xe hối hả như những chiếc bàn xoay đang làm việc cần mẫn kia.

Tôi mải mê đi giữa chợ Gốm sứ Bát Tràng, lòng rộn lên bao cảm xúc. Đã từ hàng vạn, hàng triệu năm phong hóa trong thiên nhiên mà hình thành nguồn đất sét trắng quý giá ở một số vùng đất này. Để từ chất liệu ấy, qua bàn tay những nghệ nhân tài hoa mà làm nên những đồ gốm sứ đẹp đẽ tinh xảo nhường kia, hấp dẫn nhường kia. Đủ biết trí sáng tạo của những người thợ gốm Bạch Thổ Phường – Bát Tràng tuyệt biết chừng nào.

11.jpg
Tác giả dạo chợ Gốm sứ Bát Tràng

Tôi lâng lâng nghĩ về mẹ, về mái nhà ấm cúng suốt tuổi hoa niên, những bữa gõ bát lanh canh chờ cơm mẹ nấu. Nhớ mái chùa Hòa Bảo cổ kính ngay gần trường cấp hai của tôi lợp ngói vẩy cá và lát gạch đỏ Bát Tràng. Sau mỗi cơn mưa, khoảnh sân mướt lên màu đỏ au của gạch. Rồi tôi lại miên man nghĩ về gia đình mình. Các con tôi lần lượt ra đời và trưởng thành đến những bến đỗ mới cũng như tôi của mấy mươi năm trước cũng vỗ cánh bay đi từ mái ấm có cha mẹ. Trong những mái ấm ấy, bao nhiêu đồ gốm sứ gắn bó với đại gia đình tôi từ tuổi ấu thơ. Đây mâm ăn với bát đĩa Bát Tràng trắng bóc. Đây bộ ấm chén Bát Tràng ánh lên màu xanh ngọc quyến rũ, bóng bảy đến mức cặn chè không dễ bám. Đây thác nước xinh xắn, duyên dáng trang trí trên bàn tiếp khách. Nước chảy róc rách từ khe núi xuống có bóng bác tiều phu và thấp thoáng mái chùa cổ kính…

Tôi lại nghĩ đến một thương hiệu Việt có xuất xứ từ những đồ gốm giản đơn của Bạch Thổ Phường xửa xưa, có lịch sử ra đời gắn liền với sự dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long của Đức Lý Thái Tổ hàng chục thế kỷ trước. Thương hiệu ấy lấp lánh trong thi ca và ngày một lớn lên, gắn bó trong rất nhiều gia đình Việt. Đến ngày nay, nó đã trở thành một thương hiệu vững bền trong nước và tung cánh bay ra năm châu bốn biển. Tự hào lắm thay hai chữ Bát Tràng – Thủ đô Hà Nội – Một địa điểm đáng đến của bất cứ du khách nào. Hóa ra Hà Nội và tôi đã như thân quen nhau lắm qua những chiếc bát sứ Bát Tràng từ thập niên 1970 của thế kỷ trước…

Tôi chọn một bộ bát đĩa viền vàng sang trọng, lại mua tặng mẹ một bình tài lộc vẽ sen hạc. Ngày Gia đình Việt Nam năm nay là sinh nhật tuổi chín mươi của mẹ, anh em tôi sẽ làm lễ thượng thượng thọ cho mẹ. Chiếc bình sen hạc ý nghĩa này sẽ đặt trên bàn thượng thượng thọ.

Chắc mẹ vui lắm./.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Trần Văn Thụ. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.
Bài liên quan
  • Hà Nội trong trái tim tôi
    Từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường tôi đã vô cùng yêu thích và thuộc nằm lòng bài hát: “Hà Nội - Một trái tim hồng” của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn. Khi những ca từ trong trẻo cất lên: “Tôi hát bài ca ngợi ca Hà Nội/ Ơi Thủ đô xao xuyến trong trái tim tôi/ Hàng cây xanh bao mùa lá đỏ/ Gió sông Hồng rì rào sóng vỗ…”.
(0) Bình luận
  • Thanh lịch chiều quán gió
    Quán Gió Hồ Tây ngày xưa ở vị trí đắc địa giữa hai hồ nước đẹp nhất Hà Nội. Nhưng, chiều và tối, quán mới trở nên sống động, với số đông người đến quán để thưởng lãm không khí cuối ngày, đang hoe hoe nét vàng phai rất riêng Hà Nội.
  • Lần đầu ăn phở xếp hàng
    Dù đã nhiều lần đến Hà Nội nhưng do công tác, tôi không có thời gian dành cho thăm thú. Về quê lại lăn xả vào công việc, đến một sáng tháng Mười năm 2022, từ Quảng Bình tôi có công chuyện trở lại Thủ đô. Lúc này, ông bạn đồng hương sốt sắng dùng xe máy chở tôi dạo quanh một vòng, chiêm ngưỡng các danh thắng. Chừng thấm mệt và thấm cả sự cồn cào của dạ dày, bạn gây cho tôi sự tò mò, bảo “Tôi đưa ông đi ăn phở xếp hàng!”. Con AirBlade tiếp tục lao đi giữa phố phường tấp nập, bạn đưa tôi đến một quán phở, không lấy gì làm to tát ở phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm. Quán phở gia truyền số 49 Bát Đàn!
  • Lời ru từ hồn thiêng xứ sở
    Một buổi sáng nắng dịu dàng ôm ấp những hàng cây, tôi lang thang từ chùa Trấn Quốc dọc theo bờ Hồ Tây chừng quãng ngắn rồi ghé vào thăm ngôi đền Quán Thánh trầm mặc, nơi lưu giữ cả ngàn năm lịch sử của Thủ đô.
  • Nỗi niềm vào thu
    Vào mùa thu này, Hạ đã bước vào tuổi 39. Ba mươi chín tuổi với một người đàn bà mà chưa có chồng, ta thường gọi là gái ế, gái lỡ thì, là kịch khung của nhỡ nhàng.
  • Cái ngày tôi chia xa Hà Nội
    Tôi dừng xe chống chân đợi trong dòng người hối hả giờ tan tầm. Đường tắc. Tháng sáu, hơn năm giờ chiều, trời vẫn còn nóng hầm hập. Mồ hôi chảy thành dòng và bụi bám dính lấy da người. Mồ hồi ướt đẫm manh áo sơ mi mỏng và hơi nóng từ mặt đường nhựa bốc lên bỏng rát mặt. Khói từ những ống bô xả xám xịt, khét mùi, đậm đặc. Còi xe inh ỏi, ngột ngạt quá, tôi thấy như mình đang khó thở.
  • Một thời gác trọ Thủ đô
    Trời về sáng, mưa lộp độp trên mái tôn. Mưa rộn ràng như tiếng trống khai hội. Khoan thai rồi dồn dập liên hồi như pháo trận. Ngủ thế nào được bây giờ.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Quy hoạch bảo quản, phục hồi Di tích lịch sử và kiến trúc - nghệ thuật quốc gia đặc biệt đình Thổ Tang
    Phó Thủ tướng Lê Thành Long ký Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 24/6/2024 phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử và kiến trúc - nghệ thuật quốc gia đặc biệt đình Thổ Tang (thị trấn Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc).
  • Tiếp thêm làn gió mới cho điện ảnh Thủ đô
    Trong bối cảnh hoạt động văn hóa, văn học nghệ thuật sôi động và đều khắp của Thủ đô thì “bức tranh gam trầm” của điện ảnh Hà Nội thời gian qua khiến cho những người trong cuộc không khỏi băn khoăn, trăn trở. Cũng bởi thế Đề án Liên hoan phim ngắn Hà Nội được Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội phê duyệt mới đây như một làn gió mới tiếp thêm sinh lực mới, khơi dậy sáng tạo cho các thế hệ nghệ sĩ điện ảnh Thủ đô.
  • Ghi chép của Lê Quý Đôn về một số di tích ở kinh thành Thăng Long - Hà Nội
    Nhà bác học Lê Quý Đôn sinh thành đến nay đã gần tròn 300 năm. Kể từ khi ông còn thơ ấu cho đến hiện tại, người đời vẫn thường dùng nhiều mỹ từ để ca tụng ông như: thần đồng đất Việt, nhà bác học kiệt xuất, “tập đại thành” lớn của dân tộc Việt Nam… Các nghiên cứu về Lê Quý Đôn cũng luôn ghi nhận công lao đóng góp của ông trên nhiều lĩnh vực. Đặc biệt là Lê Quý Đôn đã để lại cho đời cả một lâu đài văn hóa và khoa học vô cùng quý báu.
  • Công bố và vinh danh Top 50 doanh nghiệp sáng tạo và kinh doanh hiệu quả Việt Nam 2024
    Vừa qua, tại Hà Nội, Báo Đầu tư phối hợp cùng Công ty cổ phần Nghiên cứu Kinh doanh Việt Nam (Viet Research) tổ chức Lễ công bố Danh sách Top 50 doanh nghiệp sáng tạo và kinh doanh hiệu quả Việt Nam 2024 (VIE50), Top 10 doanh nghiệp sáng tạo và kinh doanh hiệu quả Việt Nam 2024 trong các ngành kinh tế trọng điểm (VIE10) và Top 100 sản phẩm, dịch vụ đổi mới, sáng tạo hiệu quả của năm 2024.
  • Cử tri phường Yên Phụ đề xuất đảm bảo vệ sinh môi trường, trật tự đô thị trên địa bàn
    Sáng 25/6, tổ đại biểu HĐND quận Tây Hồ (Hà Nội) đã có buổi tiếp xúc cử tri tại phường Yên Phụ trước kỳ họp thứ 15 HĐND quận khoá VI nhiệm kỳ 2021-2026.
Đừng bỏ lỡ
  • Huyện Sóc Sơn phấn đấu hoàn thành xây dựng nông thôn mới
    Ngày 25/6, HĐND huyện Sóc Sơn khóa XX, nhiệm kỳ 2021 – 2026 khai mạc kỳ họp thứ 18. Kỳ họp diễn ra trong 2 ngày (25 – 26/6/2024. Đây là nội dung thường lệ nhằm đánh giá kết quả thực hiện chỉ tiêu phát triển và thảo luận để xem xét, quyết định một số nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền.
  • [Infographic] Hà Nội công bố các nền tảng ứng dụng của Đề án 06/Chính phủ
    Thủ đô Hà Nội là địa phương được Chính Phủ, Tổ công tác triển khai Đề án 06/CP giao thực hiện thí điểm một số nội dung nhiệm vụ của Đề án 06 làm cơ sở đánh giá trước khi nhân rộng. Sau thời gian nghiên cứu thí điểm, UBND thành phố Hà Nội sẽ công bố một số nền tảng ứng dụng của Đề án 06/Chính phủ gồm: Công dân Thủ đô số iHanoi, Hồ sơ sức khỏe điện tử trên VNeID, Hệ thống thông tin phục vụ họp và xử lý công việc I-Cabinet.
  • Hiệu quả từ mô hình “30 phút vì dân”
    Đều đặn, cứ 7h mỗi thứ 2 và thứ 6 hằng tuần, tại Bộ phận Một cửa phường Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội đã có cán bộ công chức đến làm việc. “30 phút vì dân” là một trong rất nhiều hoạt động của Quận ủy Tây Hồ trong việc triển khai thực hiện Chỉ thị số 30 “Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng về xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh”.
  • Thủ đô Hà Nội sẽ có Cơ quan phục vụ hành chính công
    Văn phòng UBND thành phố Hà Nội vừa có thông báo về ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND Thành phố về việc xây dựng Đề án thành lập Cơ quan phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội là tổ chức hành chính chuyên trách một cấp về cung cấp dịch vụ công.
  • Làm sống lại di sản điện ảnh, văn hoá qua "Phim của một thời"
    Nhằm giúp thế hệ khán giả của thời kỳ những năm 80 - 90 trở về trước hoài niệm về một miền ký ức đẹp cũng như giúp cho thế hệ trẻ hiện nay hiểu được những giá trị của một thời khó khăn thiếu thốn trong chiến tranh và những năm bao cấp, cuối tháng 6 này, Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội sẽ phát sóng lại các bộ phim kinh điển trong nước và thế giới.
  • Chùm 2 bài thơ: Những chiếc lá và Trôi trong trưa của tác giả Bình Nguyên Trang
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ hai bài của tác giả Bình Nguyên Trang.
  • Tuyến buýt “Du lịch Bát Tràng”: Góp sức đưa du lịch Hà Nội thành ngành kinh tế mũi nhọn
    UBND Thành phố Hà Nội cho biết, Thành phố sẽ triển khai tuyến xe buýt City tour 04 với tên gọi “Du lịch Bát Tràng” (CITR 04) trong năm 2024. Điểm xuất phát tuyến buýt này từ trung tâm Hà Nội đến điểm cuối Bảo tàng Gốm sứ Bát Tràng – vùng đất ngoại thành Thủ đô.
  • Cấp Phiếu Lý lịch tư pháp trên VneID tại Hà Nội - mũi tên trúng nhiều đích
    Thành phố Hà Nội là một trong hai địa phương đầu tiên trên cả nước thí điểm cấp phiếu lý lịch tư pháp trên ứng dụng định danh và xác thực điện tử (VNeID). Từ lúc triển khai thí điểm (22/4) đến nay, việc cấp phiếu lý lịch tư pháp qua VNeID tại Thủ đô đã có những chuyển biến, đem lại nhiều lợi ích rõ rệt.
  • Chiêm ngưỡng 147 cổ vật quý hiếm từng được sử dụng trong cung đình lẫn dân gian
    Hai khẩu súng thần công “Vũ công Tướng Quân” dưới thời Nguyễn được các ngư dân trục vớt ở vùng biển Thuận An (TP Huế) đang trưng bày tại triển lãm “Cổ vật hội tụ” ở Điện Kiến Trung (Đại nội Huế).
  • Lan tỏa “Những người thầy trong sử Việt” tại Thư viện Hà Nội
    Tại Phòng đọc Thiếu nhi, Thư viện Hà Nội đang phục vụ bạn đọc bộ sách “Những người thầy trong sử Việt” (NXB Kim Đồng) do nhóm tác giả Nguyễn Quốc Tín, Nguyễn Như Mai, Nguyễn Huy Thắng biên soạn.
Lấp lánh gốm sứ Bát Tràng
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO