Thành cổ Sơn Tây - Tòa thành đá ong duy nhất của Việt Nam

Phương Anh (T/h)| 02/12/2022 15:11

Với lối kiến trúc độc đáo, Thành cổ Sơn Tây là một trong những điểm đến không thể bỏ qua mỗi khi đến thăm thủ đô. Cho đến thời điểm hiện tại, đây là thành trì lớn nhất còn tồn tại ở Hà Nội. Đó cũng chính là lý do vì sao hàng năm, nơi đây thu hút hàng nghìn lượt khách đến tham quan và khám phá vẻ đẹp mang tính lịch sử lâu đời tại đây.

Thành cổ Sơn Tây là một chứng tích hào hùng về một thời anh dũng chống giặc ngoại xâm của người xưa. Thành xây năm 1822. Bờ hào được xây năm 1849 đời vua Minh Mệnh. Theo sách Văn khắc Hán Nôm Việt Nam, thì trong thành trước đây có tấm bia dựng năm Ất Sửu, niên hiệu Khải Định thứ 10 (năm 1925). Có 13 vị quan thời đó đã đóng góp công của tu sửa hành cung thành Sơn Tây như Tuần phủ Sơn Tây Hoàng Thụy Chi, Tri phủ Nguyễn Đình Hoè...

thanh-co-son-tay-toa-thanh-da-ong-duy-nhat-tai-viet-nam-1.jpg
Cột cờ Thành cổ Sơn Tây.

Trải qua những bước thăng trầm của lịch sử, thành cổ Sơn Tây không còn nguyên vẹn như xưa. Trong thành, các công trình quan trọng đều được xây dựng đối xứng nhau trên trục trung tâm bắc - nam. Sách Sơn Tây dư địa chỉ của Phạm Xuân Độ viết năm 1941 đã ghi chép khá chi tiết. Phần viết về thành trì chỉ thành Sơn Tây có đoạn: “Thành Sơn Tây xây hình tứ giác, cao 5 thước tây, chu vi dài 1.304 thước. Mỗi mặt vào khoảng giữa, nơi có cổng ra vào, tường lại vùng ra theo hình bán nguyệt. Cửa Đông và cửa Tây đã lấp kín, chỉ còn cửa tiền (hướng nam) trông ra phố Ba Vì, cửa hậu trông ra phố Courbet, tức là phố Hậu An. Quanh thành có hào sâu 3 thước, rộng 20 thước dài 1.795 thước. Về mạn trái cửa hậu - nơi dinh quan Chánh trông sang - có thả sen, về mùa hạ, lá nở đầy mặt nước, trông như một chiếc bè xanh, điểm hoa mẫu đỏ lạt. Lúc gió thoảng hương sen đưa lên thơm mát như dư hương của một dĩ vãng xa xưa... Ngày xưa, trong thành có dinh các đường quan và kho lương. Bây giờ (1941) về phía tây là Giám thành, giữa là Vọng cung, Võ miếu và Thuỷ tháp. Phía đông là ngục thất, dinh quan Dự thần(?) và trường học. Phía trên cửa Tiền trông vào là chiếc Vọng lâu cao 18 thước, làm năm 1822. Ngày 1/7/1940 hàng tỉnh cho đặt trên Vọng lâu một chiếc còi điện, có 6 loa toả đi các phía. Ngày nào còi cũng báo ngọ cho nhân dân. Hai bên vọng lâu có 2 chiếc giếng to, xung quanh xây gạch, mẫu nước trong xanh, hiện nay (1941) để làm cảnh. Trước kia vốn có 4 giếng của 4 quan: Tổng đốc, Án sát, Đốc học và Đề đốc. Sau vì không dùng đến nữa nên huỷ đi hai. Hàng tỉnh đã mấy lần định lấp hào, phá tường thành, một là để khỏi cho nước tù hãm, hai là để mở rộng thành phố. Mãi đến năm 1902, các Đại tướng Bichot và Cornat ngỏ lời thỉnh cầu bảo tồn nơi này làm một cổ tích kỷ niệm tỉnh Đoài xưa, chính phủ mới nhất định để lại”.

4(1).jpg
Toàn cảnh Thành cổ Sơn Tây từ trên cao.

Ngay từ những năm 70 của thế kỷ XX, nhiều tấm ảnh do người Pháp và Viện Viễn Đông Bác cổ chụp thành cổ Sơn Tây đã được sưu tầm. Vào những năm cuối thập kỷ 80 của thế kỷ XX, tư liệu đã có 3 bản vẽ: mặt bằng, chính điện và đầu đốc toà Vọng cung.

Các công trình kiến trúc trong thành cổ Sơn Tây là những công trình kiến trúc thời Nguyễn với kiểu thức kiến trúc quen thuộc, phảng phất bóng dáng các toà Đại bái của các ngôi đình làng thời Nguyễn. Về kết cấu kiến trúc toà Vọng cung: “Trong điện có 2 hàng cột (mỗi bên 6 cột) đường kính 0,50m bằng gỗ lim, sơn mầu cánh gián, ngăn làm 5 gian, phía ngoài xây gạch kín 3 phía, còn phía trước điện có hàng hiên rộng 1,50m chạy xung quanh, ở hai cạnh có hai cửa sổ tròn, trổ thủng hình chữ “thợ”. Ba gian giữa điện là hệ thống cửa gỗ bức bàn cũng sơn mầu cánh gián làm lối ra vào, ở gian chính giữa có bày một bộ bát bửu bằng đồng bạch, có cán dài bằng gỗ quý cắm trên một giá gỗ có chân. Phía trước là một nhang án và một sập gỗ kiểu “chân quỳ dạ cá”, chạm nổi hổ phù, sơn son thếp vàng.

tu-bo-ton-tao-di-tich-thanh-co-son-tay.jpg
Một góc Thành cổ Sơn Tây.

Hai bên là hai giá gỗ tàn và lọng màu vàng, là nơi vua ngồi ngự (mỗi khi vi hành), trông thật là nghiêm trang lộng lẫy.

Thành Sơn Tây là một toà thành to đẹp. Theo sách Đại Nam hội điển sự lệ, trong thành có dinh Tổng đốc, Bố chính, Án sát và Đề đốc, mỗi dinh 3 gian 2 chái. Chỉ có toà Vọng cung được xây 5 gian 2 chái. Toà Vọng cung trong thành cổ Sơn Tây mới bị tiêu thổ kháng chiến năm 1947, nên một số người cao tuổi hiện còn sống ở quanh vùng thị xã Sơn Tây còn nhớ rõ vị trí xây dựng và dáng dấp công trình. Với những tư liệu trên là tài liệu tham khảo quan trọng phục hồi lại Vọng cung và các công trình kiến trúc trong thành.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 01

Bài liên quan
  • Khu du lịch sinh thái Suối Ngọc - Vua Bà
    Những áng mây bồng bềnh trong bình minh yên tĩnh, rặng núi mờ ảo với những dòng suối trong vắt nơi chân thác khi chiều về, động thủy cung trong lòng đất với hàng nghìn nhũ đá... tất cả như biến Suối Ngọc - Vua Bà thành một miền tiên cảnh.
(0) Bình luận
  • Bảo tàng Mỹ thuật ở giữa làng quê (huyện Ba Vì)
    Xứ Đoài là một vùng đất tối cổ - vùng địa văn hoá, địa thi hoạ - nơi mà con người có thể trải nghiệm đời mình trong hệ sinh thái tự nhiên của vùng đất, đi qua những truyền thuyết, cổ tích, để từ đó tạo nên tâm tính, giọng nói đặc trưng của con người xứ Đoài. Nắng và gió, núi và sông xứ Đoài đã gợi cảm hứng sáng tác cho một Tản Đà, một Quang Dũng và nhiều thi nhân, hoạ sĩ: từ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí đến Sĩ Tốt, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng... và những thế hệ văn nghệ sĩ sau này, ở họ đều có những sáng tác xuất sắc về xứ Đoài.
  • Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (huyện Phú Xuyên)
    Đi khắp các vùng miền của Tổ quốc, những cựu tù binh Phú Quốc đã sưu tầm kỷ vật, di vật, tranh ảnh có liên quan đến các nhà tù trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà đồng đội và các ông đã trải qua. Hơn 20 năm kiếm tìm và góp nhặt, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, do chính những người cựu tù năm xưa thành lập là những minh chứng chân thực về một thời oanh liệt và hào hùng của dân tộc.
  • Bảo tàng Quê hương phong trào chiếc gậy Trường Sơn (huyệnỨng Hoà)
    Hoà Xá là một làng quê nằm sát bờ tả sông Đáy, thuộc vùng ven chiêm trũng Khu Cháy. Nơi đây sớm có phong trào cách mạng ngay từ những năm 1930, là hậu phương trung thành của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hòa Xá được xem là quê hương của phong trào động viên thanh niên lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” và câu chuyện huyền thoại “chiếc gậy Trường Sơn”.
  • Khu Cháy, Bảo tàng Khu Cháy - một địa chỉ đỏ về truyền thống đấu tranh cách mạng ở Ứng Hoà, Phú Xuyên
    “Khu Cháy” là thuật ngữ để nói về một khu du kích trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gồm 22 xã ở phía nam huyện Ứng Hoà và tây huyện Phú Xuyên, Hà Nội.
  • Bảo tàng Tổng cục II (quận Hoàng Mai)
    Toạ lạc tại số 322 đường Lê Trọng Tấn, quận Hoàng Mai, Hà Nội trên khuôn viên rộng 3.500m2, gồm 2 tầng nhà và phần trưng bày ngoài trời, Bảo tàng Tổng cục II hiện lưu giữ 5.830 hiện vật, trong đó có nhiều hiện vật quý hiếm gắn liền với cuộc đời hoạt động của nhiều chiến sĩ tình báo xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam. Với chức năng phục vụ công tác nghiên cứu, tham quan học tập, giáo dục truyền thống, Bảo tàng Tổng cục II chính thức được Bộ Văn hoá - Thông tin công nhận nằm trong hệ thống các bảo tàng cấp 2 toàn quân.
  • Bảo tàng Binh chủng Thông tin (quận Ba Đình)
    Bảo tàng Binh chủng Thông tin thuộc loại hình bảo tàng lịch sử chuyên ngành quân sự, là thể chế văn hoá, có chức năng bảo quản và trưng bày các sưu tập về lịch sử Binh chủng Thông tin liên lạc nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giáo dục, tham quan và hưởng thụ văn hoá của cán bộ, chiến sĩ trong Binh chủng và nhân dân, bạn bè quốc tế.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Lãnh đạo Thành phố Hà Nội và người dân viếng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại quê nhà
    Sáng 25/7, Đoàn Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hà Nội do Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong dẫn đầu kính viếng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại thôn Lại Đà, xã Đông Hội, huyện Đông Anh.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Những cuốn “cẩm nang” theo cùng đất nước
    Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (1944 - 2024) là một nhà văn hóa, nhà tư tưởng lý luận kiệt xuất của Đảng ta trong thời đại Hồ Chí Minh. Trong đó, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã để lại các cuốn “cẩm nang” đặc biệt có giá trị để xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc...
  • Chùm thơ tưởng nhớ Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng
    Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Ông tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Chính học vấn chuyên sâu về văn học cùng vốn hiểu biết sâu rộng về văn hóa nên ông vô cùng trân quý các văn nghệ sĩ. Trong các bài viết, bài phát biểu, gặp mặt trò chuyện… Tổng Bí thư đã có những đánh giá vô cùng sâu sắc, đồng thời có những chỉ đạo quan trọng, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với văn học nghệ thuật và lực lượng văn nghệ sĩ. Sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ngày
  • Người dân xếp hàng dài vào viếng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại quê nhà
    Bày tỏ sự tiếc thương, hàng trăm người dân đã có mặt tại Nhà văn hóa thôn Lại Đà (xã Đông Hội, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội) để xếp hàng vào viếng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Những câu nói ấn tượng về văn hóa, văn học nghệ thuật
    Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (1944 - 2024) vẫn luôn đặc biệt quan tâm và dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam. Nhiều câu nói ấn tượng của Tổng Bí thư về văn hóa, văn học nghệ thuật được nhân dân ghi nhớ, tiêu biểu có: “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn…”
Đừng bỏ lỡ
Thành cổ Sơn Tây - Tòa thành đá ong duy nhất của Việt Nam
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO