Cuộc thi viết Hà Nội & Tôi

Ngọn nguồn của một bài thơ

Trương Quang Vân • 10:29 23/08/2024

Ngọn nguồn ấy bắt đầu từ một buổi sáng đi khám bệnh. Sau khi xong việc trở ra, tôi ngồi uống cốc nước chè trước cổng bệnh viện Hòe Nhai.

2022072416563944094.jpg
Ảnh minh hoạ

Chủ quán nước là một bác đã cao tuổi, tóc đầu gần ngả bạc hết. Đã gần trưa, quán vắng, chỉ có mình tôi là khách. Nhưng rồi có một người nữa đi tới. Đó là một cụ ông râu tóc bạc phơ nhưng bước đi vẫn còn nhanh nhẹn. Cụ phe phẩy, chiếc quạt giấy trên tay, dáng điệu khoan thai, nét mặt phúc hậu. Chừng như người quen, bác chủ quán vồn vã:

- Cụ ạ ! Mời cụ ngồi uống nước! Cụ đã xơi cơm chưa?

- Đã - cụ già mỉm cười trả lời rồi nhẹ nhàng ngồi xuống. Tôi chợt giật mình khi nghe tiếng “đã” của cụ già. Có lẽ hơn 20 năm tôi mới lại được nghe tiếng “đã” ấy. Lần đầu, khi đến chơi nhà bạn ở phố Cầu Gỗ, tôi đã chào và hỏi như vậy với bố của người bạn. Cũng một câu “đã”, gọn lời, nhưng không hề khiếm nhã. Đó là cốt cách ăn nói rất riêng của lớp người Hà Nội mà tuổi tác có chút “xưa”.

Sau khi nhấp một ngụm trà nóng, cụ già hỏi bác chủ quán:

- Thế chiều nay các cụ vẫn chương trình ấy chứ?

- Dạ vâng. Vẫn là ba giờ ra dốc bến Đông. Riêng cụ giáo có ý sẽ dẫn thêm các cháu trong lớp học kèm cặp miễn phí của mình. Cụ ấy bảo rằng mấy khi có nhà sử học về nói chuyện ngay tại địa danh trên phố cổ nhà mình, vậy cần cho các cháu có dịp được hiểu thêm về lịch sử mảnh đất này.

Nghe tới đây tôi chợt đưa mắt nhìn suốt dọc con phố cổ đầy nắng chói chang. Phải rồi, Đường Hoè, con đường dẫn thẳng ra bến Đông Bộ Đầu. Tự nhiên những trang sách của nhà văn Hà Ân như mở ra trước mắt tôi. Đó là cuốn tiểu thuyết lịch sử Người Thăng Long mà tôi đã say mê nghiền ngẫm từ những năm 80 của thế kỷ trước.

Đêm hôm ấy tôi ngồi viết bài thơ Đường Hòe bằng một mạch cảm xúc cứ tự nhiên dâng trào, tưởng chừng không phải suy tư gì cả.

Đường Hòe ra thẳng bến Đông

Có phải ngày trước chỉ trồng hòe thôi

Bao năm vật đổi, sao dời

Vẫn kêu tên cũ để ai đi về.

Đường xưa, bến cũ nay đã đổi thay nhiều. Đường đã thành phố cổ nhưng không còn một cây hòe nào. Khúc sông xưa cũng đổi dòng, bến cũ chỉ còn trong dĩ vãng. Nhưng vẫn còn cái gì cứ vương mãi trong lòng tôi.

Dẫu nay gạch kín vỉa hè

Dẫu nay không một tán che xanh rờn

Bến xưa vắng những cánh buồm

Mà đường xưa tưởng còn thơm hương hòe

Và cùng với đó, một thời kỳ hào hùng của lịch sử chợt ùa về. Mắt tôi như đang nhìn thấy, tai tôi như đang nghe thấy những hình ảnh và âm vang trên bến Đông Bộ Đầu từ cách đây gần tám trăm năm.

Còn đâu đây dấu ngựa xe

Trống đồng dồn nhịp, quân về chật sông

Lọng xanh che ngựa Đức Ông

Lọng vàng rủ bóng kiệu rồng hai vua

Lời hô “giết giặc” vang xa

Ầm ầm rẽ nước thuyền ra chiến trường

Tôi kết bài thơ bằng mấy dòng hoài niệm, đan xen chút ước muốn của lòng mình:

Tháng năm lưu lại phố phường

Mái mờ, ngói mốc, thoảng sương Tây Hồ

Đôi lần thoáng nghĩ vẩn vơ

“Bóng hòe xưa… đến bao giờ lại xanh?”

Thật vui khi bài thơ Đường Hòe được đăng trên báo Văn Nghệ nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Từ đó tôi cảm nhận được rõ nét những ấn tượng về mảnh đất địa linh, nơi mà mỗi con đường, mỗi góc phố đi qua đều ẩn chứa một địa tầng văn hóa có bề dày lịch sử. Có thể nói rằng Thăng Long - Hà Nội luôn là nơi bắt đầu và hoàn tất những sự kiện trọng đại của dân tộc cùng đất nước. Phải chăng những người cầm bút như chúng ta (có nhiều người đã làm nhưng chưa đủ) hãy còn nhiều mối duyên nợ khi làm cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, khi thể hiện những cốt cách rất riêng của chốn kinh kỳ này.

Mười mấy năm đã trôi qua, Hà Nội có biết bao nhiêu thay đổi. Con phố cổ Hòe Nhai có vẻ như không thay đổi gì ngoài sự nhộn nhịp và đông đúc hơn. Tôi vẫn thường lui tới đây, thong thả đi bộ dọc theo vỉa hè giãi nắng đến chân dốc Đông Bộ Đầu, trong lòng tưởng tượng được ngắm nhìn một bức phù điêu hoành tráng mà người ta sẽ dựng tại đây (vì địa danh này xứng đáng được như vậy), mô tả lại trận chiến lịch sử năm ấy.

Và tôi cũng luôn thầm mơ được đi dưới tán lá xanh mát, thoang thoảng mùi hương thơm dịu của hàng cây Hòe đã từng có trên con đường xưa./.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Trương Quang Vân. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.
Bài liên quan
  • Nem Phùng ăn với lá sung nức tiếng Hà thành
    Tôi quê Kẻ Phùng. Hồi nhỏ tôi được bà ru ngủ bằng câu ca dao bóng bảy mượt mà gợi cho mọi người biết một thắng cảnh đẹp và món ăn nổi tiếng ngon. Nghe mãi tôi thuộc đến tận giờ… Ai lên xứ Lạng cùng anh/ Bõ công bác mẹ sinh thành ra em/ Tay cầm bầu rượu nắm nem/ Mải vui quên hết lời em dặn dò….
(0) Bình luận
  • Hà Nội trong mắt thế hệ mới
    Có một Hà Nội đang hiện ra trước mắt thế hệ trẻ với một diện mạo khác. Những cây cầu mới nối đôi bờ sông Hồng, những tuyến vành đai mở rộng không gian đô thị, những đại lộ kéo dài về phía ngoại thành, những khu đô thị và công trình mới đang từng ngày làm thay đổi cách người Hà Nội đi lại, làm việc, vui chơi và hình dung về tương lai. Hà Nội không còn chỉ nhìn về phía những gì đã làm nên mình mà đang bắt đầu nhìn xa hơn về phía chân trời.
  • Một buổi chiều đi qua nghìn năm
    Buổi chiều ấy, tôi đang học thì nhận được tin nhắn. Bạn đã ở chùa Trấn Quốc. Đợi tôi. Tôi nhìn đồng hồ. Buổi học vẫn chưa hết. Ngoài kia là một chiều Hà Nội tháng Tám còn lòng tôi đã chạy trước đến Hồ Tây. May sao gần bốn giờ, cô cho nghỉ sớm. Tôi thu vội sách vở. Ở tuổi ngoài bốn mươi, vẫn có những phút được tan học sớm khiến người ta vui như một cô học trò nhỏ.
  • Những người “giữ lại” Hà Nội
    Có những buổi sáng, Hà Nội thức dậy bằng những âm thanh rất khẽ. Tiếng chổi tre trên vỉa hè, tiếng rao của người bán hàng rong, tiếng xe đạp lướt qua con phố còn bảng lảng sương. Và đâu đó, giữa 36 phố phường, vẫn có những âm thanh mà tưởng như đã thuộc về một Hà Nội xa xưa: Tiếng búa gõ vào đe, tiếng giấy sột soạt dưới bàn tay người viết chữ, tiếng gọi nhau mua gói cốm, tiếng người bán hoa báo mùa đang tới.
  • Dịu dàng thu qua phố
    Hà Nội vào thu với những con đường đẹp như mơ, sắc vàng rực rỡ nhuộm cả khung trời. Những chiếc lá nhẹ rơi, bay bay trong gió, xào xạc theo bước chân như níu giữ người đi. Con đường Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu với những hàng cây cổ thụ rợp bóng, là nơi mà giới trẻ hay thích chụp ảnh, check in. Nơi đây cũng là nơi mà có rất nhiều những chiếc xe đạp của các mẹ, các chị chở đầy các loài hoa đến bán. Với bó hoa cúc Hoạ Mi trên tay, các cô gái trẻ hay cả những phụ nữ trong tà áo dài duyên dáng đang thả sức tạo kiểu để có bộ ảnh kỷ niệm. Một khung cảnh nên thơ, để ai đó đi ngang qua cũng không khỏi thốt lên: "Ôi sao thu dịu dàng, yên bình đến thế!".
  • Đi qua Hà Nội
    Trưa ấy, một người bạn xứ Bắc hẹn tôi ra Hàm Cá Mập. Bạn chỉ bảo muốn tôi có thêm một trải nghiệm riêng có của Hà Nội khi thành phố vừa chớm thu. Khi tôi đến, bạn đã nhẫn nại đợi ở đó, bên mình là chiếc máy ảnh cơ to và nặng. Bạn đã đi nhiều nơi, biết nhiều miền đất nước, lại khá tường tận Hà Nội. Nhưng hôm ấy, bạn không đưa tôi vào một di tích nào. Chỉ cùng tôi bước lên tầng hai của một chiếc xe buýt.
  • Có người gọi tên tôi giữa Hà Nội
    Không phải tiếng rao khuya, tiếng chuông tàu hay một câu hát cũ. Chỉ là giữa một buổi sáng ở Cát Linh, khi tôi đang lủi thủi theo dòng người, phía sau bỗng vang lên: - Chị Tâm ơi, lên xe nào!
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Phú Nghĩa quảng bá tinh hoa làng nghề truyền thống mừng Ngày Văn hoá Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026, chính quyền địa phương sẽ tổ chức Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa” với nhiều hoạt động trọng tâm từ ngày 20 – 23/11 tại khu sinh thái ở thôn Thanh Sơn.
  • Phường Cửa Nam tổ chức tọa đàm sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”
    Ngày 18/11, tại Thư viện Trường Tiểu học Quang Trung, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Xuất bản Khoa học và Giáo dục Thời Đại (TIMES) tổ chức chương trình tọa đàm về cuốn sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”. Đây là một trong những hoạt động thiết thực trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026).
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Ngọn nguồn của một bài thơ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO