Hoạt động hội

Tọa đàm về văn chương truyền miệng của người Việt

Thụy Phương • 21/08/2023 17:41

Sáng 21/8, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội đã tổ chức tọa đàm “Văn chương truyền miệng của người Việt” với sự tham gia của đông đảo các hội viên trong hội.

Tại buổi tọa đàm nhà nghiên cứu Yên Giang với phần trình bày công phu, tâm huyết đã giới thiệu từ bao quát đến cụ thể những đặc điểm cơ bản về văn chương truyền miệng của người Việt. 

z4623229328730_a1e3d3b55b82c30f748993902cc35373.jpg
Nhà nghiên cứu Yên Giang chia sẻ tại buổi tọa đàm.

Theo nhà nghiên cứu Yên Giang, văn học dân gian truyền miệng là một thành tố của văn hóa dân gian Việt Nam, là tổng hòa những giá trị vật chất và tinh thần được loài người sáng tạo ra do nhu cầu và mục đích của cuộc sống của mình đã tích lũy được từ xưa đến nay. 

Gọi thể loại là văn chương truyền miệng vì đặc điểm của dòng văn chương này là người sáng tạo không thuộc về một cá nhân mà thuộc về một cộng đồng dân cư. Cách lưu truyền cũng không thông qua ghi chép (vì thời xưa, người Việt cũng như nhiều dân tộc khác chưa có chữ viết) mà chỉ truyền khẩu từ người này qua người khác, từ đời này qua đời khác, do vậy mà thường có ít nhiều dị bản.

z4623251545806_b14b1faae0606ed469a0b398a079ccb6.jpg
Toàn cảnh buổi tọa đàm.

Bên cạnh việc đề cập đến tên gọi, cách sáng tạo và lưu truyền của văn học dân gian, nhà nghiên cứu Yên Giang còn phác thảo các giai đoạn phát triển của văn chương truyền miệng trên cơ sở quá trình hình thành và phát triển của lịch sử và truyền thống văn hóa Việt Nam từ sơ sử đến nay; đồng thời điểm qua một số tác phẩm sưu tầm dịch thuật văn chương truyền miệng đã xuất bản trước đây. 

Từ việc khảo sát cách nói tài tình của người Việt trong kho tàng văn chương truyền miệng, tại buổi tọa đàm nhà nghiên cứu Yên Giang cũng đã dẫn ra những minh chứng về các thủ pháp đặc biệt được khai thác trong quá trình truyền khẩu như: nói vần, nói lái, nói ngược, nói ngoa, nói đối, nói bóng nói gió, nói ví von (so sánh)… Ngoài ra, ông còn đề cập tới nội dung cũng như các loại hình của văn chương truyền miệng (thành ngữ, tục ngữ, ca dao, diễn ca, câu đối, câu đố, truyện cười, truyện trạng, truyện thơ nôm khuyết danh, giai thoại…).

Theo nhà nghiên cứu Yên Giang, đề tài của buổi tọa đàm này là một trong nhiều việc, nhiều hướng nghiên cứu sưu tập và xuất bản kho tàng văn chương truyền miệng không chỉ của người Việt mà còn của cộng đồng 54 dân tộc anh em trong cùng một mái nhà Việt Nam.

“Kể từ sau thời điểm Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội đã sưu tầm được một số bộ sách rất đáng quý như Lễ hội cổ truyền Thăng Long – Hà Nội (3 quyển), Sự tích các Thành hoàng Thăng Long – Hà Nội, Tục hay lệ lạ Thăng Long – Hà Nội, Dấu xưa chuyện cũ Thăng Long – Hà Nội, Ẩm thực Thăng Long – Hà Nội, Chợ Thăng Long – Hà Nội”. Thời gian tới Hội cũng nên tiếp tục dự án sưu tầm văn hóa dân gian Hà Nội cổ truyền và hiện đại. Nếu dự án này được tiếp tục, hi vọng Hội sẽ có thêm bộ sách sưu tầm văn chương truyền miệng Hà Nội đồ sộ và rất giá trị trên cơ sở tư liệu các tác phẩm văn chương truyền miệng của Hà Tây và Hà Nội đã xuất bản trước đây”, nhà nghiên cứu Yên Giang bày tỏ.

z4623234338261_6ac36596381f212089dfc1603aba51bf.jpg
Nhà giáo Đặng Thiêm chia sẻ thêm về vấn đề đã được đề cập trong tọa đàm.

Góp thêm những ý kiến về văn chương truyền miệng, tại tọa đàm còn có chia sẻ của nhà giáo Đặng Thiêm, nhà nghiên cứu Dương Đình Minh Sơn, nhà nghiên cứu dân gian Trần Văn Mỹ, nhà lý luận phê bình Nguyễn Đỗ Bảo, nhà báo Vũ Thị Tuyết Nhung. Các ý kiến đều đánh giá cao phần trình bày công phu của nhà nghiên cứu Yên Giang, đồng thời gợi mở những hướng mới trong việc sưu tầm nghiên cứu văn chương truyền miệng ở Thủ đô.

z4623241600143_047a81169f46ad86a405d645504dbfc7.jpg
PGS. TS Trần Thị An phát biểu kết luận tọa đàm.

Phát biểu kết luận tọa đàm, PGS. TS Trần Thị An, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội cho biết thời gian qua Hội đã tổ chức nhiều tọa đàm khoa học với các chuyên đề thuộc nhiều lĩnh vực liên ngành của văn hóa dân gian góp phần lan tỏa giá trị của văn hóa dân gian. Đối với đề xuất của nhà nghiên cứu Yên Giang về việc phát động dự án sưu tầm những tác phẩm văn chương truyền miệng mang thi pháp đặc biệt như đã đề cập trong phần trình bày, Hội hoan nghênh, khuyến khích và mong muốn sau buổi tọa đàm sẽ nhận được thêm những sưu tầm, nghiên cứu của các hội viên về chủ đề này./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Khởi động Giải thưởng văn học nghệ thuật Thủ đô 2026
    Giải thưởng nhằm tôn vinh, quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, thiết thực hướng tới kỷ niệm 1020 năm Thăng Long - Hà Nội. Các tác phẩm được xét giải thuộc mọi thể loại của 9 hội chuyên ngành, tập trung phản ánh truyền thống văn hiến và khát vọng cống hiến của con người Thủ đô. Điểm nhấn của sự kiện là liên hoan biểu diễn, trưng bày tác phẩm đạt giải dự kiến diễn ra vào cuối tháng 12/2026 tại Trung tâm nghệ thuật Âu Cơ.
  • Lan tỏa giá trị múa cổ truyền Hà Nội
    Tối 31/10, tại Không gian Biểu diễn Nghệ thuật, Ẩm thực đường phố phường Tây Hồ (thuộc Không gian Văn hóa sáng tạo Tây Hồ - phố đi bộ Trịnh Công Sơn, Hà Nội), Hội Nghệ sĩ múa Hà Nội tổ chức chương trình biểu diễn “Bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội năm 2026”. Đây là năm thứ 3 Hội triển khai Đề án “Sưu tầm, bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội” do UBND thành phố Hà Nội phê duyệt năm 2024.
  • Tiếp tục đổi mới, khơi dậy tinh thần sáng tạo của văn nghệ sĩ Thủ đô
    Sáu mươi năm xây dựng và phát triển, Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội đã trở thành mái nhà chung của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa Thủ đô và nền văn học, nghệ thuật nước nhà. Tại tọa đàm “Văn học, nghệ thuật Thủ đô - 60 năm xây dựng và phát triển” do Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội tổ chức tại Hà Nội sáng 29/10, các ý kiến, tham luận đã làm rõ những dấu ấn sáng tạo, hành trình phát triển cùng những yêu cầu đặt ra trong thời gian tới của văn học nghệ thuật Thủ đô.
  • 60 năm Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội: Dấu ấn sau một chặng đường
    Cách đây 60 năm, Chi hội Văn nghệ Hà Nội - tiền thân của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội được thành lập với khoảng 200 hội viên. Từ một tổ chức Chi hội hoạt động trong những lĩnh vực văn học nghệ thuật, Hội đã phát triển thành tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp quy tụ hơn 4.500 văn nghệ sĩ, thuộc 9 hội chuyên ngành. Chặng đường ấy cũng phản ánh quá trình hình thành, trưởng thành của đội ngũ sáng tạo và đời sống văn học nghệ thuật Thủ đô.
  • 18 tác phẩm được trao giải thưởng Triển lãm Mỹ thuật Thủ đô năm 2026
    Sáng 9/10/2026, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Hội Mỹ thuật Hà Nội tổ chức khai mạc Triển lãm Mỹ thuật Thủ đô 2026. Đây là một hoạt động ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026).
  • Gặp gỡ và giới thiệu thơ - văn Phạm Thị Hồng Thu
    Sáng 5/10, tại số 19 Hàng Buồm, Hoàn Kiếm, Hà Nội, Ban Công tác Nhà văn nữ Hội Nhà văn Hà Nội phối hợp với Chi hội 1 tổ chức sinh hoạt chuyên đề tháng 10 với chủ đề “Giới thiệu thơ - văn Phạm Thị Hồng Thu”.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
Tọa đàm về văn chương truyền miệng của người Việt
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO