time-to-travel-1-.png

Trong bối cảnh phát triển và hội nhập hiện nay, việc bảo tồn và phát huy những giá trị của lễ hội truyền thống chính là cách để gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Khi mà Thủ đô đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa thì lễ hội truyền thống cũng chính là nguồn lực, tiềm năng để xây dựng và phát triển văn hóa, là cơ sở để quảng bá và phát triển văn hóa du lịch…

tit-1(1).jpg

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, từ xa xưa ông cha ta sống chủ yếu bằng nghề nông, sau một năm trồng cấy gặt hái vất vả, người nông dân ước ao được nghỉ ngơi, thư giãn, gặp gỡ làng xóm cộng đồng... Lễ hội là dịp để đáp ứng và thỏa mãn nhu cầu đó. Thường thì lễ hội diễn ra vào hai mùa quan trọng nhất của một chu kỳ sản xuất nông nghiệp. Đó là đầu mùa sản xuất (khi gieo trồng) - mùa xuân mùa sinh sôi nảy nở của muôn loài, và cuối mùa sản xuất (khi thu hoạch) - mùa thu. Cứ “xuân thu nhị kỳ” tất cả các làng, xã lại tưng bừng mở hội để cầu thánh thần phù hộ cho mùa vụ tốt tươi, cuộc sống sung túc an vui...

pgs.ts-le-trung-vu(1).png

Với vị thế trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của cả nước, lễ hội truyền thống Thăng Long - Hà Nội gắn bó chặt chẽ với lịch sử dựng nước và giữ nước, lịch sử chống giặc ngoại xâm, mở mang lãnh thổ... Chất tinh tế, thanh lịch của người Tràng An cũng thể hiện rõ trong lễ hội dân gian qua cách ứng xử của người tham gia lễ hội, không gian lễ hội, lễ vật dâng cúng, các trò chơi, trò diễn và cả tín ngưỡng...

Dựa trên đặc điểm về nội dung thờ phụng và các sinh hoạt văn hóa... các nhà nghiên cứu dân gian đã phân chia lễ hội Thăng Long - Hà Nội thành nhiều nhóm. Trước hết là lễ hội tưởng niệm anh hùng chống giặc ngoại xâm như Hai Bà Trưng, Phạm Tu, Lý Phục Man, Phùng Hưng, Ỷ Lan, Trần Khát Chân, Trần Hưng Đạo, Quang Trung… Trong số đó, một số lễ hội có quy mô lớn và tầm ảnh hưởng rộng như hội Gióng, hội đền Đồng Nhân, hội gò Đống Đa...

le-hoi-tuong-niem-anh-hung-chong-giac-ngoai-xam-nhu-hai-ba-trung-pham-tu-ly-phuc-man-phung-hung-y-lan-tran-khat-chan-tran-hung-dao-quang-trung-1-(1).png

Một loại lễ hội mang đặc trưng của Thăng Long - Hà Nội đó là lễ hội tứ trấn thần tức 4 vị thần trấn giữ bốn phương của Thăng Long (đền Bạch Mã thờ thần Long Đỗ - trấn phương Đông, đền Voi Phục thờ thần Linh Lang - trấn phương Tây, đền Kim Liên thờ thần Cao Sơn - trấn phương Nam, quán Trấn Vũ thờ thần Huyền Thiên Trấn Vũ - trấn phương Bắc). Lễ hội tứ trấn khẳng định một phương thức sáng tạo không gian thiêng bao trùm lên bốn phương của Kinh thành để rồi từ đó sinh ra sức mạnh huyền diệu, giúp cho đất nước ngày càng yên vui.

Ngoài ra, còn có lễ hội thập tam trại (lễ hội của 13 trại dân nhằm biểu dương tinh thần kết chạ, kết nghĩa vốn là một mỹ tục của hội làng cổ truyền Việt Nam cũng như của Hà Nội), lễ hội “tứ bất tử” (tưởng niệm các vị thánh tứ bất tử trên địa bàn Thăng Long - Hà Nội gồm có Tản Viên Sơn Thần, Chử Đồng Tử, Thánh Gióng và Liễu Hạnh Thánh mẫu) và lễ hội phường nghề thủ công.

pgs.ts-le-trung-vu-1-.png

Cũng như lễ hội truyền thống của vùng đồng bằng Bắc bộ, lễ hội Thăng Long - Hà Nội được chia làm phần lễ và phần hội. Phần lễ chủ yếu diễn ra tại di tích với những trình thức được quy định chặt chẽ, nghiêm cẩn tạo nên một không gian thiêng giúp con người có cơ hội “giao tiếp” với thần linh, trở về với cội nguồn. Trong khi đó phần hội trải rộng bên ngoài di tích với những trò chơi, diễn xướng dân gian đầy tùy hứng, bất ngờ. Có thể kể đến diễn xướng tiêu biểu của hội Gióng (huyện Sóc Sơn) với “tục hèm” là màn diễn chém đầu giặc Ân; hội làng Triều Khúc (huyện Thanh Trì) với màn múa chạy cờ nhằm tái hiện lại sự tích Phùng Hưng luyện quân chuẩn bị đánh vào thành Đại La; hay màn múa giảo long (hội làng Lệ Mật, huyện Gia Lâm); thi nấu cơm, mổ gà, lấy nước, kéo lửa, xay thóc giã gạo (hội làng Lương Quy, huyện Đông Anh); tục cướp cầu (hội làng Xuân Dục, huyện Sóc Sơn)...

doc-dao-le-hoi-den-tran-vu-tai-phuong-thach-ban-quan-long-bien.png
tit-2.jpg

Là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, do vị trí địa lý và đặc điểm lịch sử, Thủ đô Hà Nội là địa phương có số lượng lễ hội nhiều nhất với 1.050/7.966 lễ hội của cả nước, trong đó lễ hội truyền thống chiếm số lượng lớn.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Yên Giang, lễ hội cổ truyền là sinh hoạt văn hóa tập trung nhất, tại không gian thiêng nhất, vào thời điểm mạnh nhất (chữ dùng của GS. Đinh Gia Khánh) của một cộng đồng dân cư. Ở đấy các thành tố cơ bản tạo nên bản sắc văn hóa của cộng đồng như phong tục, tập quán, tín ngưỡng, diễn xướng văn nghệ dân gian... đều được huy động cao. “Có thể nói di sản lễ hội cổ truyền Hà Nội như một bảo tàng lớn, vô cùng phong phú về truyền thống văn hóa”, nhà nghiên cứu Yên Giang khẳng định.

Sự đa dạng, phong phú và cả tính phức hợp của lễ hội truyền thống Thăng Long - Hà Nội phản chiếu quá trình dựng nước và giữ nước, quá trình sáng tạo, bồi đắp nên bản sắc văn hóa không chỉ riêng có của đất Kinh kỳ mà còn của cả dân tộc trong suốt lịch sử mấy nghìn năm.

doc-dao-le-hoi-den-tran-vu-tai-phuong-thach-ban-quan-long-bien-2-(1).png

PGS.TS Lê Trung Vũ nhấn mạnh: “Nội dung của hội làng phong phú như vậy, cho nên mở hội chính là gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp của đất nước nói chung, Thủ đô nói riêng. Mở hội, người dân có dịp ôn lại quá khứ của làng, của nước thông qua những anh hùng lịch sử hay anh hùng văn hóa, từ đó giáo dục và nâng cao lòng yêu nước, yêu quê hương cho mỗi người dân. Mở hội, cũng là cơ hội nhắc lại thuần phong mỹ tục mà ngày nay con cháu cần phát huy. Mở hội, người dân gặp gỡ, giao lưu, là dịp củng cố sức mạnh cộng đồng làng xã, cộng đồng dân tộc”.

Để bảo tồn và phát huy các giá trị, tiềm năng của lễ hội, đưa lễ hội trở thành một trong những sản phẩm văn hóa, đóng góp hiệu quả vào sự phát triển của Thủ đô cũng như cả nước, theo các nhà nghiên cứu nhất thiết phải hiểu rõ bản chất của lễ hội, từ đó sẽ có hành vi ứng xử đúng với lễ hội. Hiểu về lễ hội truyền thống Hà Nội để khai thác những cái hay cái đẹp, cái tinh túy, loại bỏ những cái không phù hợp lỗi thời là một việc làm thiết thực và vô cùng có ý nghĩa, nhất là đối với một Thủ đô có bề dày ngàn năm văn hiến như Hà Nội.

le-hoi-truyen-thong-den-kim-lien.png

Bên cạnh đó, nghiên cứu, sưu tầm, bổ sung, khai thác và phổ biến giá trị của lễ hội truyền thống, của văn hóa lễ hội trong đời sống, trong sự phát triển kinh tế, xã hội của Thủ đô là hết sức cần thiết. Đối với các cơ quan quản lý, việc tổ chức và quản lý lễ hội phải được thực hiện một cách chuyên nghiệp hơn, cần chú ý nhiều hơn đến vai trò của cộng đồng địa phương bởi họ chính là chủ nhân, đồng thời là người quyết định tính bền vững của lễ hội truyền thống.

Các lễ hội truyền thống của Thăng Long - Hà Nội thể hiện phong tục tập quán truyền thống người Hà Nội làm cho con người càng thêm yêu mến và gắn bó với mảnh đất Thăng Long lịch sử ngàn năm văn hiến. Việc nhận diện nét đặc trưng, những biến đổi và văn hóa ứng xử trong lễ hội truyền thống, phục dựng nghi lễ, nghi thức và các trò chơi dân gian tại lễ hội, định hướng công tác bảo vệ và phát huy giá trị lễ hội truyền thống trên địa bàn thành phố Hà Nội sẽ góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô./.

le-hoi-go-dong-da-topbanner-1-1.jpg

Nội dung: Thụy Phương/ Thiết kế: Bùi Hải

24/08/2024 06:10

Bài liên quan
  • Văn hóa Hà Nội trong sáng tác của Vũ Bằng
    Trong cuộc đời mỗi người ai cũng có một miền quê để sinh ra, một miền quê để lớn lên và một miền quê để thương nhớ. Vũ Bằng cũng vậy! Là nhà văn, lại là một chiến sĩ hoạt động tình báo. Do đặc thù của công việc ông phải đi và sống ở nhiều nơi trên mọi miền Tổ quốc.
(0) Bình luận
  • Kỳ cuối: Đập tan luận điệu xuyên tạc chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, con người
    Nghị quyết của Đảng xác định, đầu tư cho văn hoá là đầu tư tổng hợp. Trong đó, nguồn lực Nhà nước là dẫn dắt, nguồn lực xã hội (kinh tế tư nhân) rất quan trọng. Từ thấu hiểu các quy luật, Đảng ta đã vận dụng sáng tạo phương pháp luận triết học Mác- Lênin để nắm bắt thời cơ đề ra đường lối đúng đắn đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.
  • Kỳ 2: Âm mưu đánh tráo khái niệm, phủ định tinh thần yêu nước là giá trị cốt lõi của văn hoá dân tộc Việt Nam
    Đại hội XIV của Đảng đã đưa văn hoá thành nguồn lực nội sinh quan trọng và khơi dậy tinh thần trách nhiệm; làm sáng rõ vai trò của văn nghệ sĩ với việc phát triển văn hoá trong thời đại mới. Đồng thời, Đảng ta cũng có những chính sách ưu việt chăm lo đời sống văn nghệ sĩ. Ấy vậy mà, với mục đích ích kỷ nhằm làm suy yếu “sức mạnh mềm” của dân tộc ta, các thế lực thù địch vẫn ngoan cố ra sức chống phá bằng những luận điệu vô cùng xảo trá.
  • Điện ảnh Hà Nội: Từ di sản ký ức đến chiến lược công nghiệp văn hóa
    Hà Nội không chỉ là trung tâm trong dòng chảy văn hóa và nghệ thuật Việt Nam hiện đại, mà còn là nơi khai sinh và nuôi dưỡng những bước đi đầu tiên của nền điện ảnh dân tộc. Từ những thước phim đầu tiên như Kim Vân Kiều (1923) – được quay tại Hà Nội đến các tác phẩm mang tính biểu tượng của Điện ảnh Cách mạng như Sao tháng Tám, Em bé Hà Nội hay Hà Nội mùa đông năm 1946, điện ảnh Thủ đô luôn gánh vác sức nặng của ký ức lịch sử, của bản sắc văn hóa và tinh thần Tràng An thanh lịch, hào hoa, anh hùng. Trong b
  • Kỳ 1: Vai trò của văn nghệ sĩ trong phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
    Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Đại hội XIV của Đảng) là dấu mốc thể hiện bước trưởng thành trong nhận thức của Đảng, chuyển tư duy quản lý sang kiến tạo, định hướng thành hành động. Đảng đã có những tổng kết 40 năm đổi mới và rút ra lý luận sắc bén để soi đường đưa đất nước bứt phá. Đảng đã chủ động tạo động lực mới hoàn thiện thể chế, phát huy tối đa nguồn lực đặt văn hoá vào vị trí trung tâm, trụ cột phát triển.
  • Kỳ cuối: Xây dựng “bộ lọc tư tưởng” và chiếm lĩnh trận địa cơ sở
    Đấu tranh phản bác dư luận tiêu cực tại cơ sở tuyệt đối không thể dừng lại ở các biện pháp cấm đoán thụ động, mà phải bằng chiến lược định hướng và thuyết phục chủ động. Giải pháp căn cơ mang tính quyết định là thiết lập “bộ lọc tư tưởng” kiên cố cho mỗi công dân, phát huy vai trò “người gác cổng” của đội ngũ đảng viên tại nơi cư trú, đồng thời nâng cao năng lực chủ động chiếm lĩnh không gian thông tin của chính quyền - biến từng góc quán vỉa hè thành pháo đài văn hóa vững chắc.
  • Hà Nội từ mùa thu giải phóng đến tầm nhìn trăm năm
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026) là dịp chúng ta tri ân các thế hệ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng và bảo vệ Hà Nội, để từ đó nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với tương lai Thủ đô và đất nước. Trong kỷ nguyên mới, Hà Nội phải không ngừng nâng cao năng lực xây dựng và phát triển, để giá trị của Ngày Giải phóng tiếp tục được bồi đắp, giúp cho cuộc sống của Nhân dân ngày càng tốt đẹp và đóng góp xứng đáng cho đất nước.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Vinschool: Từ chọn học sinh giỏi đến phát triển tài năng
    Giáo dục tài năng không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có thành tích xuất sắc, mà còn hướng tới phát triển tiềm năng riêng của mỗi em. Làm thế nào để nhận diện đúng tiềm năng của từng cá nhân, tạo điều kiện để năng lực nổi trội được phát triển chuyên sâu và chuyển hóa thành những đóng góp có giá trị?
  • Tháp căn hộ Sun Saphia Residence: Sự thăng hoa của 5 "vũ điệu" giữa biển trời Đà Nẵng
    Sun Group kiến tạo Sun Saphia Residence tựa một bản hòa vũ, lấy cảm hứng từ vẻ đẹp bất tận của ánh dương và đại dương, tinh hoa văn hóa Chăm Pa, nghệ thuật kiến trúc đương đại và phong cách sống nghỉ dưỡng, xứng tầm biểu tượng sống mới bên biển Đà thành.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Đặc sắc lễ hội truyền thống Thăng Long - Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO