Tác giả - tác phẩm

Những hoài niệm chất chứa niềm thương nhớ

Thụy Phương 06:48 14/07/2024

Khi nhận tập sách “Bóng người trên vách thời gian” (NXB Hội Nhà văn, 2024) mà nhà thơ Đinh Tiến Hải gửi tặng, tôi không quá bất ngờ bởi trước đó anh đã từng “trình làng” nhiều tản văn trên các ấn phẩm báo chí trung ương và địa phương bên cạnh sáng tác thơ vốn là sở trường của mình.

anh-bai-sach.jpg

29 tản văn được tập hợp trong cuốn sách, mỗi tản văn là một câu chuyện kể, với mạch nối từ quá khứ đến hiện tại mà ở đó hồn làng, hồn quê đan xen cùng những chiêm nghiệm, trở trăn trước sự đổi thay của không gian văn hóa làng cùng những biến chuyển của cuộc sống.

Quê Đinh Tiến Hải ở Mỹ Đức, (Hà Nội). Dẫu xa quê nhiều năm nhưng bóng dáng của quê hương luôn hiện hữu trong anh. Bức tranh quê trong “Bóng người trên vách thời gian” được tác giả phác họa từ nỗi nhớ, niềm yêu, từ sự trân trọng, tự hào và cả những luyến tiếc, ngậm ngùi.

Xuyên suốt tập sách, độc giả bắt gặp những không gian xưa cũ của làng. Nào ngõ quê với hàng rào hoa dâm bụt, lũy tre rì rào gió hát bên chiếc cổng làng thân thương, chợ Điếm bên dòng sông Đáy, rồi cỏ mật, khói chiều, đồng thơm hương lúa… Anh viết về ngõ quê với bao kỷ niệm: “Tôi xa quê đã hơn hai mươi năm có lẻ, nhưng lần nào trở về con ngõ nhỏ lòng cũng run lên bùi ngùi thương nhớ, tôi thường đứng lặng một mình trước con ngõ mà tuổi thơ tôi đã bao lần ngang qua đó. Con ngõ nhà tôi chứa đựng cả một trời thương nhớ. Con ngõ với những bước đi chập chững đầu đời, với hàng rào dâm bụt ông trồng, hàng hoa tóc tiên bà dặm thường nở hoa đỏ thắm vào những buổi trưa hè. Con ngõ mà sáng nào mẹ cũng dậy sớm quét những chiếc lá vàng rơi từ đêm hôm trước” (Ngõ quê thương nhớ). Anh viết về cỏ mật với bao thương nhớ: “Cỏ mật quê tôi mọc quanh năm, mọc rải rác trên những bãi bồi cao và những thửa ruộng chạy quanh thân đê. Cỏ mật thơm nhất là khi tiết trời lành lạnh chuyển từ thu sang đông, khi những ngọn gió heo may bay về, nắng vàng qua kẽ lá. Đi dọc triền đê ta dễ dàng cảm nhận một mùi hương thuần khiết, thơm thoảng trong gió đến nao lòng” (Cỏ mật thương nhớ hồn quê).

Trong số những tản văn Đinh Tiến Hải viết về quê hương, tôi đặc biệt ấn tượng với “Xuân về chợt nhớ rừng mơ” - một tản văn đã được tạp chí Người Hà Nội giới thiệu cách đây vài năm. Rừng mơ trong ký ức của Đinh Tiến Hải gắn với thung lũng Tuyết Sơn nơi có quần thể núi non, sông suối, chùa chiền, hang động đẹp như cổ tích; gắn với những kỷ niệm tuổi thơ theo chân bà vào thung lũng, lẻn ra sau chùa ngắm hoa mơ nở. Đan xen trong ký ức quê làng, gia đình; đan xen trong câu chuyện về loài hoa thanh tao thoát tục nơi rừng sâu núi thẳm là những ngẫm ngợi về cuộc đời, là những trở trăn về môi trường sinh thái...

Nét mộc mạc, dung dị của quê hương còn được tác giả gợi nhắc qua những phận đời, phận người. Đó là hình ảnh người bà quê mùa, đức hạnh “lặng lẽ dần sàng cám bã, hái dâu, chăn tằm dệt vải”; là người mẹ tảo tần mà thời gian đã gội tóc “trắng hoa lau”; là người cha với đôi bàn tay gầy guộc lần giở những kỷ vật của chiến trường sau ngày giải phóng miền Nam... Ký ức luôn là điều đã cũ, nhưng với Đinh Tiên Hải ký ức bà, về mẹ, về cha, về những năm tháng tuổi thơ vất vả lam lũ, về tình yêu thương, nỗi buồn, sự tiếc nuối, luôn hiện hữu trong tâm trí. Nó như một thước phim, một cuốn nhật ký mà anh luôn mang theo bên mình. Những con người ấy đã là một phần của kỉ niệm, nhưng mỗi lần nhắc nhớ, trong anh lại chộn rộn bao thương nhớ. Có lẽ vì thế mà những trang viết về họ cũng là những trang viết xúc động nhất của tập tản văn này.

Bên cạnh một không gian đậm đặc làng quê, Đinh Tiến Hải còn có nhiều trang viết về nét văn hóa truyền thống như chợ Tết, dâng hương mùa xuân, thưởng trà...; về sông Thương - dòng sông của thi ca; về khu tập thể Nhà máy phân đạm Hà Bắc - nhân chứng lịch sử một thời vàng son mà tuổi thơ anh từng gắn bó; về thảo nguyên Đông Cao với vẻ đẹp hoang sơ, kì vĩ và cũng rất nên thơ; về mùa thu ở xứ Tuyên; về những mùa hoa trên phố; và cả thanh âm tiếng còi tầm, tiếng xe goòng vọng về từ ký ức của một thời huy hoàng và gian khó.

Với một giọng văn trữ tình thấm đậm chất thơ, Đinh Tiến Hải dẫn dắt người đọc từ quá khứ đến hiện tại, từ làng đến phố, từ thơ ấu đến trưởng thành... Mỗi kỷ niệm, mỗi không gian, thời gian được nhắc nhớ đều khơi gợi những suy nghĩ về cuộc sống, thăng trầm của cuộc đời. Trở về quê hương, nhìn những rừng mơ cổ năm xưa ngày càng thu hẹp, anh đau đáu “loài mơ cổ như thế nếu không bảo tồn rồi sẽ mai một và rơi vào quên lãng... sẽ là một tổn thất lớn cho môi trường sinh thái”. Về lại làng xưa ven sông Đáy, anh tiếc nuối “khi ngọn gió đô thị hóa thổi về, khu công nghiệp vừa và nhỏ mọc lên, dòng sông xưa đã có dấu hiệu ô nhiễm bởi khói bụi và rác thải”. Và anh cũng không khỏi ngậm ngùi tiếc nuối khi những cổng làng cũ bị phá bỏ, cây đa cổ thu bị chặt đi: “Làng đã khoác lên mình tấm áo mới mang tên làng văn hóa, nhưng giá trị kiến trúc của làng đã bị đô thị hóa. Chợ Sêu vẫn còn đấy mà sao trống trải, tan hoang...”. Phía sau trang viết là cả niềm đau đáu của người cầm bút.

Cũng sẽ thật chưa trọn khi không nhắc tới cách đặt tựa rất thơ của Đinh Tiến Hải trong tập sách này. Nhiều tản văn trong tập sách, chỉ mới đọc tựa thôi đã thấy đầy sức gợi, ví như: “Bóng người trên vách thời gian”, “Cỏ mật thương nhớ đồng quê” “Nắng từ quê ngoại”, “Mây trắng về trời”, “Mưa qua miền ký ức”, “Xa xăm vọng về”, “Đường xa áo mỏng đồng cao”, “Đồng thơm hương lúa trổ đòng”, “Thưởng trà trong nắng chiều buông”... Tất cả cùng kết nối, giao hòa theo cung bậc cảm xúc của tác giả, để rồi gieo trong lòng bạn đọc những yêu thương về cội nguồn, văn hóa, con người...

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Ra mắt tập thơ "Bốn mùa cờ bay" của tác giả Huỳnh Mai Liên
    “Bốn mùa cờ bay” của tác giả Huỳnh Mai Liên ra mắt đúng dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, là một hải trình đến Trường Sa bằng thơ đầy rung cảm, như một con sóng nhỏ, hòa vào tình yêu lớn của dân tộc trong dấu mốc thiêng liêng của Tổ quốc.
  • “Công cuộc đổi mới, tư duy mới, thực tiễn mới”: Kiến giải sâu sắc nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn
    Trước khi trở thành chính khách, tác giả Phạm Quang Nghị từng là chiến sĩ trực tiếp chiến đấu nơi chiến trường Nam Bộ, đồng thời ông còn là nhà báo, nhà văn, nhà nghiên cứu có tâm có tầm dành cả cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những trải nghiệm thực tế sâu sắc cùng vốn sống phong phú đã hun đúc trong ông một tầm nhìn rộng mở và cả những trăn trở với thời cuộc.
  • Hiểu thêm những trang sử hào hùng của dân tộc qua ấn phẩm của NXB Kim Đồng
    Nhân dịp kỉ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 – 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 – 02/9/2025), NXB Kim Đồng ra mắt nhiều ấn phẩm tôn vinh những người con ưu tú của dân tộc, ngợi ca vẻ đẹp quê hương đất nước, tình đoàn kết các dân tộc anh em; qua đó giúp bạn đọc hiểu thêm về những trang sử hào hùng và hành trình giành độc lập dưới ngọn cờ của Đảng và Bác Hồ kính yêu.
  • Tái bản cuốn sách “Cách mạng Tháng Tám 1945: Thắng lợi vĩ đại đầu tiên của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX”
    Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2025), Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, vừa tái bản cuốn sách “Cách mạng Tháng Tám 1945: Thắng lợi vĩ đại đầu tiên của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX” của GS.TS.NGND Trịnh Nhu và PGS.TS Trần Trọng Thơ.
  • Khám phá 54 sắc màu văn hóa trong "Chung một ngôi nhà"
    Nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2/9/1945 – 2/9/2025), Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu ấn phẩm đặc biệt “Chung một ngôi nhà – Atlas 54 dân tộc Việt Nam” do tác giả Võ Thị Mai Chi biên soạn, họa sĩ Hồ Quốc Cường minh họa. Cuốn sách mang đến cho độc giả cái nhìn sinh động về văn hóa và đời sống tinh thần phong phú của 54 dân tộc, đồng thời là hành trang tinh thần giúp thế hệ trẻ gìn giữ bản sắc, nuôi dưỡng tình yêu quê hương và tự tin hội nhập quốc tế.
  • Ân Kiện Linh kể chuyện chiến tranh, tình yêu và đức tin trong "Môi Cầu Vồng"
    “Môi Cầu Vồng” của nhà văn Ân Kiện Linh, do Bùi Thị Thiên Thai dịch, vừa được NXB Phụ nữ Việt Nam phát hành trên toàn quốc. Cuốn sách kể câu chuyện gia đình Do Thái lưu vong ở Thượng Hải những năm 1939–1946, vừa tái hiện lịch sử chiến tranh, vừa gửi gắm thông điệp về lòng dũng cảm, tình bạn và hy vọng vượt lên nghịch cảnh.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Vang mãi bản hùng ca Hà Nội...
    Hà Nội đã trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, nhưng bản hùng ca của Thủ đô ngàn năm văn hiến mãi ngân vang cùng thời cuộc. Điều đó được chứng minh từ không gian “Vang mãi bản hùng ca” thuộc chủ đề “Thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng – 80 năm hành trình cùng đất nước” được giới thiệu tại triển lãm “80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” diễn ra từ 28/8 đến 5/9 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia, Hà Nội.
  • Không gian Truyền thống và Sáng tạo Hà Nội 2025: K hát vọng vươn tầm của Thủ đô
    Không gian nằm trong khuôn khổ sự kiện Triển lãm thành tựu kinh tế - xã hội nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc khánh (02/9/1945 - 02/9/2025) với chủ đề "80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc".
  • Sơ duyệt diễu binh, diễu hành Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh: Vang vọng bản anh hùng ca, lòng tự hào dân tộc
    Tối 27/8, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), chương trình sơ duyệt cấp Nhà nước diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025) đã diễn ra hoành tráng, thành công tốt đẹp.
  • Tây Hồ sẵn sàng cho năm học mới 2025-2026
    Những ngày cuối tháng Tám, trên khắp các tuyến phố phường Tây Hồ, không khí chuẩn bị cho năm học mới 2025-2026 đang lan tỏa rộn ràng. Từ hệ thống cờ hoa, khẩu hiệu tuyên truyền đến các hoạt động trang trí, tập luyện của thầy và trò, tất cả đều hướng về ngày khai giảng 5/9 – một ngày hội toàn dân đưa trẻ đến trường. Đặc biệt, năm học mới cũng trùng dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, vì vậy, không khí càng trở nên thiêng liêng, tràn đầy khí thế.
  • [Inforgraphic] Những hoạt động nổi bật tại Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”
    Sáng 28/8, tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia, Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” đã khai mạc và sẽ diễn ra trong 9 ngày từ 28/8 đến hết ngày 5/9/2025 với nhiều hoạt động nổi bật. Triển lãm là sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng chào mừng 80 năm Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam.
Đừng bỏ lỡ
  • Tiến tới Lễ diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Quốc khánh: Hà Nội đẹp hơn
    Phố phường Thủ đô Hà Nội đã sạch đẹp hơn, không còn tình trạng chen lấn trước, trong và sau buổi sơ duyệt cấp Nhà nước diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (tối 27/8), cho thấy sự khác biệt với hai buổi tổng hợp luyện trước đó. Điều này có sự góp sức không nhỏ của lực lượng an ninh, thanh niên tình nguyện, công nhân vệ sinh môi trường – những người làm nhiệm vụ để Thành phố hoàn thành tốt công tác tổ chức các hoạt động dịp Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh.
  • Lực lượng vũ trang Thủ đô – Dấu ấn từ mùa thu lịch sử
    Sáng 28/8, tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật – 22 Hàng Buồm, UBND phường Hoàn Kiếm, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp với Bảo tàng Chiến thắng B52, Cục Chính trị Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tổ chức khai mạc triển lãm chuyên đề “Lực lượng vũ trang Thủ đô - Dấu ấn từ mùa thu lịch sử”.
  • Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung sắp ra mắt trường ca âm nhạc “Đất nước hôm nay” mừng Đại lễ
    Hòa chung không khí cả nước kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9 và các ngày lễ lớn trong năm, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cùng ê kíp công bố dự án âm nhạc “Đất nước hôm nay”. Đây là một trường ca được xây dựng công phu, nhằm tôn vinh những giá trị hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do và hạnh phúc của các thế hệ người dân Việt Nam. Tác phẩm cũng gửi gắm khát vọng về một Tổ quốc giàu mạnh, hòa bình, thịnh vượng và không ngừng vươn lên trong tương lai.
  • 50 bộ phim Việt Nam được chiếu miễn phí tại Triển lãm Thành tựu kinh tế - xã hội
    Những bộ phim mang dấu ấn sâu đậm như: Đào, Phở và Piano; Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối; Mắt biếc; Em chưa 18; Mùi cỏ cháy; Lật mặt 7, 8… sẽ được giới thiệu tới công chúng.
  • Phường Sơn Tây trao tặng, truy tặng 123 Huy hiệu Đảng dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh
    Chào mừng kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025), chiều 27/8, Đảng ủy phường Sơn Tây (TP. Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ trao tặng, truy tặng Huy hiệu Đảng cho 123 Đảng viên. Đồng chí Nguyễn Lan Hương - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội dự buổi lễ.
  • 8.800 thanh niên tình nguyện Thủ đô sẵn sàng phục vụ A80
    Trong khí thế rộn ràng chờ đến giờ diễn ra sơ duyệt diễu binh diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, các tuyến phố trung tâm rực rỡ màu cờ Tổ quốc trên áo, khuôn mặt của người dân, cùng màu xanh thanh niên tình nguyện.
  • 9 Bảo vật quốc gia hòa quyện cùng giai điệu thiêng liêng trong MV Tiến quân ca
    Vào 8h sáng ngày 28/8/2025, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam sẽ công bố MV Tiến quân ca trên các nền tảng số của mình. Tác phẩm là lời tri ân lịch sử đấu tranh dựng nước, giữ nước của dân tộc, đồng thời mở ra cách tiếp cận mới, đưa mỹ thuật đến gần hơn với công chúng.
  • “Vui Tết độc lập” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
    Từ ngày 30/8 đến 30/9/2025, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, TP. Hà Nội) diễn ra chuỗi hoạt động với chủ đề “Vui Tết độc lập”. Sự kiện được tổ chức nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2025) nhằm quảng bá, lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống của các cộng đồng dân tộc, tăng cường giao lưu văn hóa...
  • Xã Hồng Vân rực rỡ sắc màu làng quê mừng 80 năm Quốc khánh 2/9
    Những ngày cuối tháng Tám lịch sử, trên khắp các tuyến đường của xã Hồng Vân (TP Hà Nội), không khí rộn ràng, tươi mới hiện hữu qua hình ảnh cờ Đảng, quốc kỳ rực rỡ sắc đỏ. Người dân đi qua ai nấy đều ngỡ ngàng, xúc động và mừng vui khi thấy làng quê thân thuộc được khoác lên tấm áo mới giàu sức sống.
  • Ứng dụng “A80 - Tự hào Việt Nam”: Hỗ trợ tra cứu chuỗi hoạt động dịp Quốc khánh 2/9
    Ứng dụng “A80 - Tự hào Việt Nam” cập nhật chi tiết thông tin về chương trình triển lãm, nghệ thuật, diễu binh kèm theo hướng dẫn tham gia và các lưu ý cần thiết.
Những hoài niệm chất chứa niềm thương nhớ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO