Ra mắt tác phẩm đặc sắc của nhà văn Séc Arnošt Lustig

Lấy cảm hứng từ những sự kiện có thật xảy ra vào năm 1943, tác phẩm kể lại câu chuyện của một nhóm thương nhân Do Thái giàu có bị phát xít Đức lừa gạt và giết hại, cùng hành trình phản kháng dũng cảm cuối cùng của Katerina Horovitzová - cô gái vũ công trẻ mười chín tuổi.

Toàn bộ mạch truyện xoay quanh âm mưu của viên sĩ quan phát xít Đức, kẻ dùng những lời hứa hẹn trá hình để chiếm đoạt tài sản của hai mươi người đàn ông Do Thái mang quốc tịch Mỹ, trở lại châu Âu sau cuộc đổ bộ của phe Đồng minh vào Ý năm 1943. Họ bị lính Đức bắt và đề nghị trao đổi họ để lấy các sĩ quan Đức... nhưng kết quả cuối cùng đợi họ là lò hơi ngạt, sự sỉ nhục và cái chết…

Tuy nhiên, nhân vật chính của tác phẩm lại là Katerina Horovitzová. Từ một cô gái ngây thơ, cô đã trưởng thành, ý thức sâu sắc nỗi đau của con người khi bị chà đạp nhân phẩm, bị thao túng, phản bội và bị tước đoạt mạng sống. Và chính cô là người duy nhất dám phản kháng và chống lại tội ác của những kẻ đại diện nạn diệt chủng, dù phải trả giá bằng chính sinh mạng của mình…

“Lời nguyện cầu cho Katerina” không chỉ mô tả Holocaust như một thảm họa thể xác, mà còn là thảm họa của sự thao túng và phản bội niềm tin. Katerina là chứng nhân của nạn diệt chủng về tinh thần, đồng thời là hiện thân của khát vọng sống, của sự tôn trọng quyền làm người.

Arnošt Lustig là nhà văn có trải nghiệm trực tiếp là nạn nhân của Holocaust nên trong các tác phẩm của mình, dù nhân vật “vô ngôn” hay “kiệm lời”, người đọc đều có thể cảm nhận sự trân trọng và đồng cảm sâu sắc của nhà văn. Ông từng chia sẻ: “Tôi trở lại với con người, với thời đại, bởi vì tôi quan tâm đến cách hành xử của con người bị dồn dưới áp lực, vì tôi quan tâm đến cái gì là tốt đẹp trong con người. Tôi đã gặp nhiều người tuyệt vời trong những hoàn cảnh tồi tệ nhất, và sẽ là tội lỗi, nếu để cho điều đó bị lãng quên”. Cái đẹp trong tâm hồn con người là điều Arnošt Lustig luôn trân trọng, và sự sỉ nhục làm mất phẩm giá con người là điều ông không thể chấp nhận.

Dịch giả Bình Slavická cho biết: “Có độc giả nói rằng Lời nguyện cầu cho Katerina nên là sách đọc bắt buộc cho tất cả mọi người, để không thể quên những gì con người có thể gây ra cho nhau. Giá trị đạo đức của nó còn lớn hơn cả giá trị văn học”.

Hoàn thành trong 12 ngày, “Lời nguyện cầu cho Katerina” được xuất bản lần đầu năm 1964 và nhanh chóng trở thành hiện tượng văn học tại Tiệp Khắc. Tác phẩm được chuyển thể thành phim truyền hình năm 1965, đoạt Giải Vàng Liên hoan phim Monte Carlo và Giải của giới phê bình quốc tế Prix Italia. Đến nay, cuốn sách đã được tái bản 14 lần, dịch ra 16 ngôn ngữ và là tác phẩm đọc bắt buộc trong chương trình trung học phổ thông tại Séc.

Ấn bản tiếng Việt của Lời nguyện cầu cho Katerina được xuất bản nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh Arnošt Lustig (1926-2026), như một lời tưởng nhớ đến nhà văn nhân đạo đã dành cả đời cất tiếng nói cho lòng trắc ẩn, phẩm giá và khát vọng sống của con người giữa những bóng tối tàn khốc nhất của lịch sử./.