Vietnam Art Space - 10 năm kiến tạo cộng đồng mỹ thuật Việt trên không gian mạng

Từ khoảng lặng của hội họa trên không gian mạng

Ý tưởng hình thành Vietnam Art Space bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị mà họa sĩ Trần Thảo Hiền - người sáng tập Vietnam Art Space đau đáu: “Nếu nghệ thuật không được nhìn thấy, liệu nó có đang sống?”. Từ câu hỏi ấy, một ý niệm nhen nhóm trong họa sĩ Trần Thảo Hiền, đó là việc tạo một không gian “nơi nghệ sĩ có thể treo tranh mình lên, nơi người xem có thể đi ngang và dừng lại, nơi những ai yêu cái đẹp tìm thấy nhau mà không cần phải gõ cửa”.

Ở thời điểm ấy, việc họa sĩ tự đăng tác phẩm lên mạng vẫn là điều xa lạ, thậm chí gây e ngại. Người sáng lập VAS đã phải thuyết phục nhiều nghệ sĩ mạnh dạn công khai tranh với niềm tin rằng chỉ khi được nhìn thấy và đối thoại, nghệ thuật mới thực sự sống động, chân thật và có cơ hội lan tỏa.

"Vietnam Art Space ra đời như một chiếc cầu nối đưa các họa sĩ và những người yêu nghệ thuật đến gần hơn với hội hoạ mang bản sắc Việt do chính người Việt sáng tạo; là nơi các họa sĩ có thể giao lưu, chia sẻ, học hỏi, kết nối và kết bạn với cộng đồng yêu hội hoạ Việt trên khắp thế giới. Đây cũng là không gian để công chúng thưởng lãm những tác phẩm đẹp, rung động xúc cảm và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo nghệ thuật", họa sĩ Trần Thảo Hiền chia sẻ.

Và rồi, từ một “khoảng trời” nhỏ trên mạng xã hội, Vietnam Art Space dần trở thành điểm hẹn quen thuộc của hội họa Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Nguyên tắc nhỏ tạo nên một cộng đồng lớn

Không phát triển bằng chiến lược quảng bá ồn ào, Vietnam Art Space được vận hành từ những nguyên tắc nhất quán. Nguyên tắc đầu tiên là minh bạch hóa hình ảnh tác phẩm, để nghệ sĩ được bảo vệ bằng chính cộng đồng. Việc đăng tranh đều đặn với hình ảnh rõ ràng và thông tin đầy đủ, giúp tác phẩm được nhận diện rộng rãi, từ đó giảm thiểu nguy cơ sao chép và củng cố quyền tác giả bằng chính sự nhận diện của cộng đồng. Những e ngại ban đầu của họa sĩ khi đưa tranh lên không gian mạng dần được hóa giải khi họ nhận ra rằng sự cởi mở chính là “lá chắn” mạnh mẽ nhất, biến mỗi bức tranh thành một dấu ấn khó có thể xóa nhòa.

Nguyên tắc thứ hai là sự bình đẳng, để mọi tiếng nói đều có cơ hội xuất hiện. Vietnam Art Space lựa chọn mô hình “phi-gallery”, mở cửa cho mọi khu vực địa lý. Khác với các gallery truyền thống vốn chọn lọc theo thị hiếu riêng, thiên về những đề tài quen thuộc hay họa sĩ hợp gu, VAS tạo điều kiện để nghệ sĩ từ mọi vùng miền, độ tuổi, chất liệu xuất hiện bình đẳng. Nhờ đó, hàng nghìn nghệ sĩ vượt qua rào cản địa lý, tiếp cận trực tiếp với nhà sưu tầm, giám tuyển và người yêu nghệ thuật trong và ngoài nước.

Nguyên tắc thứ ba là kết nối cảm xúc, để nghệ thuật trở thành một cuộc trò chuyện. Trong không gian ấy, tranh không chỉ được xem mà còn được bàn luận, phản biện nhẹ nhàng, chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp và động viên sáng tác, lan tỏa cảm hứng. Đội ngũ quản trị lựa chọn tác phẩm theo những tiêu chí rõ ràng: hình ảnh chụp chất lượng, thông tin đầy đủ, phiên bản duy nhất, mang giá trị mỹ thuật chân chính và không sao chép. Chính sự chọn lọc thận trọng này đã giúp VAS duy trì chất lượng nội dung, đồng thời giữ được sự tin cậy của cộng đồng.

Từ những nguyên tắc tưởng như rất nhỏ, Vietnam Art Space đã dần tạo dựng nên một cộng đồng lớn, nơi nghệ thuật Việt Nam được nhìn thấy, được lắng nghe và được lan tỏa bằng chính sức sống của nó.

Đối thoại nghệ thuật và gắn kết cộng đồng từ không gian số

Tròn một thập kỷ từ khi ra đời, Vietnam Art Space đã quy tụ được gần 80.000 thành viên, giới thiệu hàng nghìn tác phẩm và khơi nguồn hàng trăm cuộc trò chuyện, trưng bày, triển lãm từ những chia sẻ giản dị nhưng chân thành.

Những thành viên đầu tiên của Vietnam Art Space vẫn nhớ như in trại sáng tác đầu tiên, quy tụ 25 họa sĩ từ 3 miền Bắc - Trung - Nam. Từ trại sáng tác ấy, triển lãm Saigon Art Show 2016 ra đời, giới thiệu những tác phẩm vừa hoàn thành, kéo dài 10 ngày và kết hợp trưng bày trực tiếp với triển lãm trực tuyến. Mô hình kết nối “vật lý - kỹ thuật số” này đã giúp hàng chục nghìn người tiếp cận tác phẩm, đánh dấu thời điểm Vietnam Art Space thực sự bước ra đời sống.

Không chỉ là nơi “xem tranh”, VAS trở thành không gian đối thoại - nơi nghệ sĩ học hỏi lẫn nhau, người xem tiếp cận nghệ thuật một cách gần gũi, còn hội họa dần hòa vào nhịp sống đương đại. Ở đó, nghệ sĩ trẻ tìm thấy sự khích lệ đầu tiên, người sáng tác lâu năm tìm lại đam mê, và người yêu nghệ thuật tìm được niềm an ủi giữa nhịp sống nhiều xáo động.

Họa sĩ Minh Phố - admin trẻ nhất của Vietnam Art Space chia sẻ, trong kỷ nguyên số khi thế giới ngày càng “phẳng” và nhiều nền tảng nghệ thuật dần bão hòa, điều giữ chân công chúng và chạm đến trái tim họ lâu nhất không nằm ở hình thức hay tốc độ lan truyền mà ở chất lượng tác phẩm và cách định vị nghệ sĩ. Theo anh, chính sự kiên định với những giá trị cốt lõi này đã giúp Vietnam Art Space duy trì sức sống bền bỉ suốt mười năm qua và tạo nền tảng cho hành trình vươn xa.

Song hành với hoạt động nghệ thuật, Vietnam Art Space còn lan tỏa tinh thần nhân ái thông qua nghệ thuật. Trong suốt mười năm qua, VAS đã tổ chức nhiều hoạt động đấu giá tranh gây quỹ giúp trẻ em nghèo và bệnh nhân khó khăn; chung tay ủng hộ cộng đồng trong đại dịch Covid-19; xây dựng các lớp học tại vùng cao Sin Suối Hồ (Lai Châu) mang lại mái trường mới cho trẻ em dân tộc.

Bên cạnh đó, mỗi năm VAS trao học bổng cho 50 học sinh nghèo của tỉnh Lai Châu, giúp các em tiếp tục đến trường. Nhiều chuyến đi vẽ trực họa, các cuộc triển lãm và hoạt động giao lưu cũng được tổ chức, kết nối hàng trăm họa sĩ trên khắp mọi miền đất nước. Những hoạt động ấy cho thấy nghệ thuật, khi được kết nối đúng cách, có thể trở thành một sức mạnh mềm gắn kết con người vượt qua khoảng cách địa lý và khác biệt.

10 năm - một chặng đường không dài nhưng đủ để VAS khẳng định dấu ấn của mình. Ở tuổi lên 10, VAS đã trở thành nhịp cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa nghệ thuật và đời sống, giữa sáng tạo cá nhân và cộng đồng. Trong bối cảnh nghệ thuật Việt Nam đang tìm kiếm tiếng nói riêng trong dòng chảy toàn cầu, VAS góp phần tạo dựng một không gian đáng tin cậy để hội họa Việt hòa nhịp với đời sống đương đại./.