Nắng vẫn lên bên ô cửa

Hà An| 25/01/2023 14:06

Một ngày trong cái nắng chớm đông rải đầy nét hoa trên những vỉa hè, tôi đi qua con ngõ rộng rãi, xen lẫn hàng quán dẫn tới ngôi nhà của gia đình kiến trúc sư Tạ Mỹ Dương ở số 10 Nguyễn Chế Nghĩa, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Những bậc cầu thang gỗ vẹn nguyên, lên màu thời gian. Những bước chân vang động ký ức và tháng năm như vẫn in dấu đâu đây bóng dáng chủ nhân của ngôi nhà.

tbgdrtbghrtd.png
Hoa nắng trên mái ngói nếp nhà mới trong khoảng sân thuở xưa

Nắng chiếu qua những phiến lá bên những ô cửa làm căn phòng sinh hoạt chung của ngôi nhà thêm sinh động ấm áp. Bức tường chính được Tạ Mỹ Dương ghim giữ lại hình ảnh về cuộc đời và những chặng đường làm nghề của cha anh - kiến trúc sư Tạ Mỹ Duật (1910 - 1989). Tạ Mỹ Duật là thế hệ kiến trúc sư được đào tạo tại Trường Mỹ thuật Đông Dương, khóa VII (1932 - 1937). Ông cũng là một trong 8 kiến trúc sư sáng lập Hội Kiến trúc sư Việt Nam, và từng đảm nhiệm vị trí Cục phó Cục xây dựng Hà Nội, Viện trưởng Viện Quy hoạch Hà Nội, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội.
Bước qua những căn phòng ngôi nhà năm xưa, thấy như thể hàng chục năm qua vẫn vậy, nắng chiếu qua những khuôn cửa, làm ấm không gian với một sức sống mà thiên nhiên mang đến cho con người. Nhìn những sách vở, tài liệu, bản viết tay… mà màu tháng năm đã nhuộm lên thật không khỏi nao lòng. Những bản vẽ, bài viết lưu giữ tâm huyết người xưa qua mấy lần chạy mưa, chạy ngập vẫn còn hiện diện. Nào bài báo “Làm đẹp Hồ Gươm” của Tạ Mỹ Duật đăng báo Nhân dân ngày 1/2/1986, rồi 7 kiến nghị của ông về khu vực bờ hồ Hoàn Kiếm, trong đó có nội dung thứ 6 “Không tập trung đầu mối giao thông cơ giới về đây: đây là nơi dành để dạo bộ” - giờ đã thành hiện thực với một không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận vào mỗi dịp cuối tuần.

fymyum.png
Ô cửa quen thuộc nơi gia đình KTS Tạ Mỹ Duật từng sống

2. Trên ban công của ngôi nhà, kiến trúc sư Tạ Mỹ Dương thong thả kể về những công trình mang kiến trúc Đông Dương còn lại quanh đó. Lại vẫn là những tên tuổi người xưa, những cuộc trao đổi, chuyển dời…
Nắng vẫn đi một vệt nghiêng làm sáng những tán lá bàng. Từ ban công căn nhà lại “nhìn” thấy biết bao điều tháng năm đã chồng lên một không gian địa lý cụ thể. Chiếc cổng sắt hai cánh rộng tuy đầy những vết tróc sơn, lách cách xích sắt làm móc khóa, chắc chắn cũng là cánh cổng mới thay sau này. Góc tường có cây khế mỏng manh, với những trái khế vàng ươm, một mái ngói đỏ của gia đình khác đến ở từ sau năm 1954, và cả những mái bằng nhiều tầng khang trang nằm ngay trong không gian xưa vốn là khoảng sân của gia đình… Lên đến sân thượng thì nắng đã tràn khắp nẻo. Kiến trúc sư Tạ Mỹ Dương rủ rỉ, thuở thiếu thời anh vẫn theo chân các anh chị lớn lên ở nơi đây trong những buổi hẹn hò. Và sau bao gặp gỡ, hẹn hò ấy là những đổi thay, lớn lên, đi xa... gắn liền với biến động của thành phố, của đất nước…

Tôi ngắm mãi bức ảnh cả gia đình kiến trúc sư Tạ Mỹ Duật chụp ở sân ngôi nhà số 10 Nguyễn Chế Nghĩa trên chiếc ghế xi măng cốt sắt. Người mẹ với khuôn mặt rạng rỡ một vẻ đẹp vừa đài các, vừa bình dị bế trên tay cậu con trai út Tạ Mỹ Dương. Phía sau là người cha - kiến trúc sư Tạ Mỹ Duật. Cùng hàng ghế là những đứa trẻ với áo, mũ giày gợi một thời Hà Nội trong trẻo.

Bà Nguyễn Thị Hải, mẹ của kiến trúc sư Tạ Mỹ Dương vốn là tiểu thư con một gia đình công chức “nhà dây thép”, có cửa hàng bán lụa Hà Đông ở phố Sinh Từ (phố Nguyễn Khuyến ngày nay). Cô “tiểu thư con nhà” ấy từng là nữ sinh Đồng Khánh, và là một trong những tiểu thư đầu tiên biết đi xe đạp của Hà Nội. Nét đài các của bà từng được nhiều người hâm mộ liên tưởng tới vẻ đẹp của những minh tinh màn bạc. Nhưng có lẽ, vẻ đẹp còn lại với thời gian của người con gái Hà Nội chính là sự can đảm cùng chồng rời xa đời sống đô thành quen thuộc, hòa vào nếp sống kháng chiến đầy khó khăn; rồi sau giải phóng Thủ đô, bà lại từ chối cơ hội ở lại Pháp để mang hai con trở về Hà Nội với chồng.

Hơi ấm người xưa thoảng đâu đây, nhắc lại cách người Hà Nội yêu nhau, chiến đấu, vượt qua cái mơ mộng riêng tư, cái hồn nhiên nghệ sĩ của người bạn đời để cùng nhau đi tới chặng cuối.

3. Nắng cứ chạy quanh các ô cửa, xiên qua những khoảng sân, nương theo những mái nhà cũ mới để chơi trò dệt hoa, sưởi ấm của mình. Tôi hình dung ra cậu bé Tạ Mỹ Dương năm nào cùng anh chị em của mình đã chạy nhảy vòng quanh ngôi nhà này, bên khoảng sân đầy nắng. Và giờ là người đàn ông trưởng thành đã đi qua bao thăng trầm của cuộc đời, bước từng bậc cầu thang về lại ngôi nhà xưa. Thế hệ sau nữa đã trưởng thành sống ở những thành phố, thậm chí là những đất nước khác, trở về có khi chỉ là những cuộc thăm nom, vì ngủ lại trong ngôi nhà cũ thân thuộc với cha ông, có khi không dễ vì một lý do rất đời: “Chuột chạy loạch xoạch và kêu chít chít đến khó ngủ”…

Nhưng dẫu năm tháng đi qua, cuộc sống có đổi thay bao nhiêu, những nếp nhà có thể phải dỡ đi, thay mới; những không gian có chật chội đi nhường chỗ cho sự đông đúc, mưu sinh của đời thường, thì nắng vẫn cứ lên trên những ô cửa và khoảng sân. Và, ký ức sẽ không mất đi mà theo cách này hay cách khác vẫn được lưu giữ, chuyển động về phía mà chúng ta ghi nhớ đến quá khứ của gia đình, của thành phố, của đất nước.

Bài liên quan
  • Khát vọng người lính trẻ
    Tôi tìm gặp Nho bên bờ sông. Nho đang ngồi xếp bằng, cúi mặt, tay xé mấy cọng lục bình. Nho buồn rười rượi.
(0) Bình luận
  • Tìm về nét thanh tao trong văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa
    Hai hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa trà Việt sẽ diễn ra ngày 14/11/2026 tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội đưa công chúng đến gần hơn với nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội xưa, từ cách chọn trà, sao chè đến sử dụng trà cụ và thực hành pha trà.
  • Trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị”: Cơ hội khám phá thú chơi tao nhã đất Kinh kỳ
    Từ ngày 10 đến ngày 30/11/2026, tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, quận Hoàn Kiếm, không gian trưng bày chuyên đề “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” sẽ chính thức mở cửa đón công chúng và du khách thập phương. Sự kiện hứa hẹn mang đến một điểm hẹn văn hóa độc đáo, giúp những người yêu Hà Nội tìm lại khoảng lặng yên bình và cảm nhận trọn vẹn chiều sâu nghệ thuật sống của đất Kinh kỳ xưa.
  • Lớp học thời chiến và ký ức từ những vùng sơ tán
    Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), sáng 8/10, Bảo tàng Hà Nội tổ chức tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức từ những vùng sơ tán”. Những ký ức của những giáo viên, học sinh từng học tập, giảng dạy tại các vùng sơ tán trong những năm chiến tranh được chia sẻ trong tọa đàm đã tái hiện một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô.
  • Thể lệ cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng"
    Tiếp nối thành công của cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" lần thứ I và II, Tạp chí Người Hà Nội phát động cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng".
  • Nhớ đình xưa nơi phố cũ
    Một buổi chiều cuối năm 2025, tôi trở về bên Hồ Gươm, nơi lưu giữ miền cổ tích của tuổi thơ mình. Rảo bước trên vỉa hè phố Cầu Gỗ để vào chợ Hàng Bè, nơi tôi đã đi qua không biết bao lần trong suốt 25 năm đầu đời của mình (1954-1979), tôi bỗng ngỡ ngàng như lạc vào một miền xa lạ.
  • Bến xe Hà Nội: Nơi những hành trình bắt đầu từ ký ức
    Trong nhịp sống hối hả của Thủ đô, bến xe không chỉ là nơi đi và đến. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức của biết bao thế hệ — nơi những người con xa quê lần đầu đặt chân tới Hà Nội, nơi những chuyến xe chở theo ước mơ, hy vọng và cả những nỗi niềm rất đời thường.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến đa dạng của chị cho nền văn học đương đại nước nhà. Đặc biệt, ở mảng sáng tác dành cho thiếu nhi, chị đã trở thành người bạn đồng hành bền bỉ của tuổi thơ qua nhiều thế hệ.
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Các thủ khoa xuất sắc của Thủ đô là nguồn lực quý báu góp phần đưa đất nước phát triển
    Đó là phát biểu của đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội tại "Lễ tuyên dương thủ khoa xuất sắc tốt nghiệp các trường Đại học, Học viện trên địa bàn Thành phố năm 2026" do Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tối ngày 18/11.
  • Phường Tây Hồ tuyên dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu năm 2026
    Ngày 19/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Lễ tuyên dương, khen thưởng các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026). Đây là dịp tri ân những đóng góp của đội ngũ nhà giáo, đồng thời ghi nhận những thành tích nổi bật của ngành Giáo dục và Đào tạo phường trong thời gian qua.
Đừng bỏ lỡ
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nắng vẫn lên bên ô cửa
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO