Mùa xoài

Năm ngoái cũng tầm này xoài bắt đầu đậu trái. Mỗi tuần bà chỉ cần xịt thuốc một lần, đủ để bông đơm trái rồi thôi, không thuê thêm công. Mà xoài được mùa, quả nào quá nấy to như cái chén ăn cơm, cân lên mỗi quả cũng được gần một ký. Giống xoài Đài Loan tím này kể cũng hay, chỉ cần đậu quả, lấy bao bọc ở ngoài, đến độ già thì hái, lúc bóc bao ra một màu tím rịm mát mắt. Giống này đã đậu quả thì không rụng như xoài “ba mùa mưa”. Số lượng quả ít nhưng chất lượng. Đầu tư 4 năm, tính đến năm ngoái bà đã thu về được gần ba trăm triệu. Trả tiền giống, phân bón, thuốc xịt cũng còn dư hơn trăm triệu. Tự nhiên năm nay vào vụ, chưa gì ông trời đã hành rồi, cứ sấm đì đùng mấy cái rồi làm mưa lớn luôn, trở tay không kịp. Xung quanh mấy rẫy hàng xóm, xoài Thái, xoài cát Hòa Lộc trơ ra những cọng dài, bông nụ đi đâu hết. Từ vườn bên cạnh, ông Toan ới sang:

- Mùa màng gì chán quá chị Mai nhỉ? Kiểu này chắc gán đất cho mấy ông bà bán thuốc quá!

Bà Mai nói vọng sang:

- Ờ, tui buồn qua nay rồi chú. Tưởng đi đầu chọn giống cho bà con học tập mô hình mà coi bộ khó dữ?

- Chị quay về trồng giống “ba mùa mưa” đi. Không được giá lắm nhưng quả đều, nhiều quả. Mình cứ đi trước thời đại, đứng mũi chịu sào thế này, mấy nữa hết tiền chịu sao nổi.

- Mang tiếng là nông dân sản xuất giỏi, tới nữa đưa giống na không hạt vào thử nghiệm mô hình VietGap, chú nói giỡn chơi à, không bỏ được đâu!

Tiếng bà Mai bỏ dở giữa chừng khi từ đâu một cơn gió mạnh thổi qua, lật tung mấy bao thuốc xịt xoài lên. Con chó nghe tiếng ầm ầm ào ào sủa lên ầm ĩ.

***

Bà Mai là dân gốc ở đất này. Vùng chuyên làm xoài cung cấp ra thị trường trong nước và xuất khẩu đi nước ngoài. Bà là người đầu tiên áp dụng các giống cây mới vào rẫy của mình. Từ mô hình xoài Thái, xoài cát Hòa Lộc, tới nay là giống xoài Đài Loan tím. Một loại xoài có chất lượng quả tốt, hình thức đẹp. Ngay từ đầu bà đã chịu khó học hỏi các kỹ sư nông nghiệp trên địa bàn, tự bắt xe qua các tỉnh lân cận để tham khảo thêm kinh nghiệm trồng xoài. Đất này vốn dĩ hợp với cây xoài và điều nên bà chủ động trong việc đầu tư cây trồng. Nhưng thời tiết ngày một khắc nghiệt, làm mùa năm được, năm mất. Có năm được mùa lại rớt giá, thương lái thu mua rẻ mạt. Năm mất mùa, giá được đẩy lên chút chút. Bù qua sớt lại, bà cũng xoay xỏa được để truyền kinh nghiệm cho bà con ở đây. Bữa nay đang tính nhân giống xoài cho bà con thì mưa tới, mưa ào ào như muốn xóa sạch công lao của người nông dân.

Hôm rồi tổng kết công tác Mặt trận của huyện, bà vinh dự được khen thưởng thành tích nông dân sản xuất giỏi. Ông Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện mời bà phát biểu, chia sẻ kinh nghiệm làm nông trong hội nghị. Bà bước lên, ngập ngừng chia sẻ bởi xưa nay bà chỉ là một nông dân chân lấm tay bùn, suốt ngày quần quật với rẫy ruộng, ít khi ra ngoài trừ lúc đi qua các tỉnh khác tìm hiểu mô hình mới, cách làm hay. Năm nay vinh dự nằm trong thành viên của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện, dĩ nhiên bà cũng góp tiếng nói chung cho sự phát triển nông nghiệp của huyện nhà. Ban đầu bối rối là thế nhưng khi đã vào chủ đề, đúng chuyên môn của mình, bà nói say sưa như chưa bao giờ được nói. Bao nhiêu kinh nghiệm trồng trọt cây trái bấy lâu nay bà chia sẻ hết. Chốt lại bài phát biểu, bà nói:

- À là tui nói thế, nhưng các anh chị ngồi đây áp dụng như thế nào cho nó hiệu quả mới là điều đáng bàn tới.

Cả hội trường vỗ tay rần rần. Bà kết thúc rồi chào ra về luôn bởi hôm đó nhà đang cho mấy ông bà nông dân các tỉnh khác về xem giống cây. Bà vội về nhà chỉ bảo cho mấy vị khách tỉnh xa cách nhân giống, làm cây.

***

Tính bà Mai là thế, không nề hà, câu nệ. Bà luôn vui vẻ mỗi khi chia sẻ được kinh nghiệm trồng cây của mình cho người dân. Ngoài việc cung cấp giống cây trồng chất lượng tốt, bà còn tận tình chỉ bảo cách làm thế nào để có một mùa bội thu, trái cây sạch và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Nhưng ở vùng này, không phải ai cũng học hỏi được vốn kiến thức nông nghiệp đồ sộ của bà Mai. Có người mua giống về, làm có năng suất thì cảm ơn bà nhiệt tình lắm, nhưng cũng có người làm ăn đổ bể quay ra nhiếc móc không thương tiếc. Thế nên, mỗi lần đưa giống cây cho người ta bà đều căn dặn: “Làm cho đúng lời tui chỉ nghe. Chỉ sai một bước thôi là mất mùa rồi. Lúc đó không đổ lỗi tại ai à nha”.

Là nói thế, áp dụng thế cho những năm thời tiết ổn định, giá cả đầu ra cũng tốt. Chứ như năm nay, biết nói sao được. Một vùng đất chỉ có hai mùa nắng mưa. Mùa mưa năm nay thêm gió quật, sấm sét. Người ta cứ nghĩ nó luôn êm đềm như vậy cho tới một ngày mẹ thiên nhiên nổi giận. Bằng chứng là đám xoài của bà Mai coi như đổ sông đổ bể, không thể đậu trái được. Những đám rẫy lân cận đều bị tình trạng y chang vậy. Buổi sáng ngóc đầu dậy đã thấy một đống bông xoài đen ngòm rụng dưới gốc. Mấy cây na không hạt cũng ủ rũ, lác đác một ít bông còn sót lại sau trận mưa hôm qua. Bà Mai lụi cụi kéo dây ra, lấy thùng phuy đổ thuốc ra xịt tiếp. Còn nước còn tát, bà không thể để vườn cây của mình mất trắng như vậy được. Tiếng thằng con ở trong nhà vọng ra:

- Thôi đi má ơi, đằng nào nó cũng rụng hết rồi, má xịt chi cho tốn thêm tiền thuốc.

Bà sẵng giọng:

- Thằng này nói tầm bậy! Cả mẫu rẫy của người ta, nói bỏ là bỏ à?

Rồi bà lại kéo cái dây xịt ra xa, lóc cóc một mình cố làm trong ngày cho hết đám xoài. Còn nước còn tát, bà vẫn hy vọng ông trời không lấy đi của bà và những người nông dân ở đây tất cả những gì họ đã cố công vun trồng.

Vừa làm bà vừa suy nghĩ mông lung. Bà nhớ đợt bà được đi thực tế qua hai nước là Hàn Quốc và Trung Quốc. Đi thăm những vùng người ta sản xuất nông nghiệp sạch. Nhìn những vùng đất nhỏ cằn cỗi của họ và chợt xót xa cho nông dân mình. Rõ ràng họ không được thiên nhiên ưu đãi nhiều nhưng về sản xuất trái cây họ bước xa hơn mình một bước. Ở Việt Nam, thiên nhiên ưu đãi, đất đai màu mỡ, hà cớ gì mình không theo kịp họ. Điều đó làm bà trăn trở. Tới hội nghị hôm đó, bà đã nói hết những gì mình học được từ nước bạn cho bà con nghe. Nhưng trong số bà con có người bĩu môi: “Chị Mai nói thế nghe dễ òm. Tụi tui làm quanh năm, bán mặt cho đất bán lưng cho trời, ăn dầm nằm dề ngoài rẫy mấy tháng trời, một năm cũng chỉ thu được vài chục triệu bạc. Nói như chị vậy ai cũng làm được, ai cũng giàu à?”.

Bà Mai hơi chạnh lòng. Trong thâm tâm bà chỉ muốn chia sẻ kinh nghiệm để bà con mình khá lên. Ai cũng có điều kiện tốt hơn. Mà kể ra có làm mô hình tốt, phát triển thì mới đưa ngành nông nghiệp của nước mình đi lên được chứ. Chỉ nghĩ thế thôi bà lại có thêm động lực để cổ vũ tinh thần bà con nông dân nơi đây.

***

Có công văn trên tỉnh về việc hỗ trợ thiệt hại điều, xoài cho bà con do mưa lũ bất thường. Bà Mai mừng thầm trong bụng, ít nhiều gì cũng đỡ cho bà con nơi đây. Sáng hôm ấy bà thấy người ta đi ra xã quá chừng, nghe nói kê khai diện tích thiệt hại để được hỗ trợ tiền. Trong đám đông đó, bà thấy Phấn, con ông Tư. Một gã thanh niên chuyên đi đá gà, thuốc phì phèo trên miệng liên tục. Nhà nó có mỗi sào rẫy mà năm nào cũng thất mùa bởi bản tính lười nhác, ham chơi, quen ăn bám cha mẹ. Khoác vai một thanh niên trong làng, Phấn hí hửng nói:

- Tao sẽ kê khai lên thành một mẫu để được hỗ trợ nhiều nhiều chút!

Thằng kia lắc đầu:

- Mày khùng à? Trên người ta mà biết thì mày chết chắc.

Phấn cười hề hề:

- Biết thế đếch nào được. Xứ mình ai cũng có năm bảy mẫu xoài, điều. Tao kê có xíu người ta sao biết?

Bà Mai đi sau nghe rõ từng câu, từng chữ. Bà đi chậm lại rồi rẽ qua đường tắt để về nhà. Dù gì bà cũng là nông dân sản xuất giỏi ở vùng này, biết chuyện mà không báo cáo khác gì là đồng phạm ăn bớt tiền nhà nước. Bà tức tốc lấy xe chạy lên huyện. Chiếc xe nổ tành tạch, vù ra khỏi cổng khiến thằng con giật mình. Chưa bao giờ nó thấy mẹ vội vàng đến thế. Xe chòng chành qua đường đất rồi thẳng ra quốc lộ. Bà cứ thế chạy một mạch trên con đường lên huyện. Miệng bà không ngớt lẩm nhẩm:

- Giúp bà con không phải giúp bằng cách bao che... Giúp bà con không phải giúp bằng cách bao che...