Văn hóa – Di sản

Lộc biếc làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu

Khôi Nguyên - Bích Vân • 06/02/2024 20:53

Nghề làm hương có ở nhiều địa phương ở nước ta và Thủ đô Hà Nội góp tên với xã Quảng Phú Cầu (huyện Ứng Hòa) - vùng đất ngoại thành lưu giữ nghề tăm hương hơn trăm năm nay. Tết Giáp Thìn 2024 đang về, đường làng ngõ xóm Quảng Phú Cầu rực rỡ hơn bởi những “đóa chân hương” hồng, đỏ, tím, xanh cùng mùi hương trầm, bạch chỉ, hoa hồi, quế chi… thoang thoảng hòa gió xuân đến với mọi nhà.

quang-phu-cau-1.jpg
Người dân Quảng Phú Cầu tất bật với nghề làm hương truyền thống khi Tết đến xuân về.

Xã Quảng Phú Cầu có 6 thôn đều được công nhận làng nghề. Nhưng nghề tăm hương truyền thống chiếm 70% (khoảng 3.000 hộ dân) tại vùng đất ngoại ô của thành phố. Như nhiều làng nghề khác của Thủ đô, xã Quảng Phú Cầu bước vào “mùa vàng” khi Tết đến. Nơi này sôi động, nhộn nhịp hơn thường nhật kể từ tháng Chạp bởi tiếng máy xẻ, máy se hương, tiếng nói cười của người dân làm nghề vang lên rộn rã.

Chúng tôi đến xã Quảng Phú Cầu vào đầu tháng Chạp. Ngang qua chợ quê của xã đã thấy đào, quất “bật” lên màu Tết ở vùng đất ngoại thành. Nhưng ấn tượng hơn cả, dọc hai bên đường xã Quảng Phú Cầu đến các ngõ xóm, các khoảng đất, sân nhà, sân đình là những bó chân hương đủ sắc màu đang xòe ra đón nắng xuân. Những chiếc xe tải chở vầu, tre dùng để làm hương cũng ngược xuôi khắp lối. Hình ảnh người phụ nữ đội nón, chỉ còn lộ đôi mắt sau chiếc khẩu trang cùng đôi tay thoăn thoắt chẻ nan, phân loại nan… trong sự khẩn trương cũng không khó để bắt gặp tại Quảng Phú Cầu những ngày này.

Đào mai khoe sắc là thời điểm người dân Quảng Phú Cầu tất bật nhất với nghề làm hương truyền thống. Anh Nguyễn Văn Minh ở thôn Cầu Bầu, một đầu mối thu gom hương thành phẩm tại Quảng Phú Cầu cho biết, hầu hết các hộ gia đình, xưởng làm hương nơi này từ tháng Chạp đều “nóng máy” từ sáng sớm đến 7 – 8 giờ tối. Có nhiều xưởng, cơ sở sản xuất phải tăng ca, nhân công làm thêm giờ, chạy đua với thời gian để đủ số lượng giao cho khách hàng nhưng ai ai cũng vui vẻ. Thậm chí sự bận rộn dịp Tết là niềm vui với người làm nghề hương tại Quảng Phú Cầu, vì thu nhập của mọi người cũng tăng lên. Tùy theo công đoạn, độ lành nghề, trung bình người làm hương ở Quảng Phú Cầu được trả công từ 300.000 đến 500.000 đồng/ngày lúc làng nghề vào vụ Tết.

Bà Nguyễn Thị Mai, một công nhân sơ chế tăm hương ở thôn Cầu Bầu, tay vừa chẻ những thanh vầu, vừa hồ hởi chia sẻ, người dân nơi này làm tăm hương quanh năm nhưng Tết thì làm “mệt nghỉ”. Hương là sản phẩm mang yếu tố tâm linh, hầu như gia đình người Việt nào vào ngày Tết cũng đều thắp nén hương trên bàn thờ gia tiên. Vậy nên, trước Tết vài ba tháng, nhất là từ tháng Chạp, đơn đặt hàng tăm hương tại Quảng Phú Cầu tăng gấp nhiều lần so với ngày thường. Thường ngày, xã Quảng Phú Cầu tiêu thụ hàng trăm tấn vầu (nguyên liệu làm hương) từ các tỉnh miền Trung như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh đến miền núi phía Bắc gồm Lạng Sơn, Bắc Kạn... đưa về địa phương.

“Không kể ngày thường hay ngày Tết, để làm ra một que hương thành phẩm phải trải qua hơn 30 công đoạn”, bà Mai cho biết thêm. Từ việc pha chế, tẩm ướp đến se sợi, nhúng que, vót tăm, nhuộm chân, se hương, làm thân hương, phơi khô… đều được làm theo quy trình chứ không thể “đốt cháy giai đoạn”. Trước kia, người dân làm thủ công nhưng hiện nay, nhiều gia đình cũng như các cơ sở sản xuất tại Quảng Phú Cầu đã đầu tư máy se hương hiện đại, giúp tăng năng suất và giảm sức người, hơn nữa que hương cũng đều và đẹp hơn. Xưa kia thường làm lúc nông nhàn, thì giờ đây, nghề tăm hương đã trở thành công việc chính đem lại thu nhập cho người dân tại Quảng Phú Cầu.

Điểm khác biệt tạo nên thương hiệu của tăm hương Quảng Phú Cầu chính là ở nguyên liệu truyền thống có trong tự nhiên như trầm, tùng, trắc, bạch chỉ, hoa hồi, quế chi, nhựa cây trám, rễ cây hương bài, than xoan… được đa số hộ dân sử dụng để làm hương. Cùng với bí quyết cha truyền con nối, tùy thuộc vào mỗi loại hương mà người dân Quảng Phú Cầu pha trộn với tỷ lệ thích hợp, khi que hương thắp lên có mùi thơm thoang thoảng dễ chịu và không gây dị ứng với mọi người, đồng thời cây hương cháy đều.

Có hơn 30 năm theo nghề của quê hương, bà Nguyễn Thị Hạnh cho biết, truyền thống làm hương ở Quảng Phú Cầu, đó là làm hương không chỉ để có thu nhập trang trải cuộc sống mà còn để chuyên chở những giá trị truyền thống tâm linh tốt đẹp tới người người, nhà nhà. Chính vì điều này, người làm hương tại Quảng Phú Cầu rất cẩn thận. Mỗi mẻ hương, người dân nơi đây đều phải “check hàng” bằng cách đốt thử que hương xem có cháy đều, cháy hết không, mùi thơm ra sao, làn khói tỏa như thế nào. Khi các tiêu chí này được đảm bảo, người dân sẽ tạo ra những mẻ hương cả vạn que, đóng gói và đưa ra thị trường. Để rồi những mẻ hương ấy góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa thờ cúng tổ tiên của người Việt trong ngày lễ, Tết.

Đáng nói hơn, từ khi đại dịch Covid-19 đi qua, Quảng Phú Cầu trở thành điểm du lịch làng nghề được nhiều người tìm đến. Ngày chúng tôi có mặt tại Quảng Phú Cầu, có các nhóm khách đến tham quan, trải nghiệm và chụp ảnh “check in” tại khu trưng bày tăm hương, trình diễn nghề tại đây. Những vị khách phương xa được trải nghiệm các công đoạn làm hương, thích thú trước những bó tăm hương nhuộm màu rực rỡ, đầu tăm xòe tròn đều tạo thành những “tác phẩm nghệ thuật”.

Trong hành trình chúng tôi tới Quảng Phú Cầu những ngày cận Tết, mùi hương dịu nhẹ thoảng trong gió khiến chúng tôi xốn xang, nao nức như được “chạm” vào Tết cổ truyền của dân tộc, bên mâm cơm cúng gia tiên ngày cuối năm. Niềm vui nhân đôi bởi người làm hương tại Quảng Phú Cầu cho biết, người dân nơi đây ai ai cũng vẫn đang sống được với nghề, cùng gìn giữ và phát triển nghề ông cha để lại. Thêm nữa, nghề truyền thống của địa phương đang được khai thác để cùng phát triển du lịch làng nghề Hà Nội. Đó chính là những chồi non, lộc biếc của vùng đất làm tăm hương nức tiếng của Thủ đô ngàn năm văn hiến - Quảng Phú Cầu.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • Lễ hội Đức Thánh Tam Giang tỏa sáng truyền thống quê hương Đa Phúc
    Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và chào mừng Ngày văn hoá Việt Nam 24/11. Trong không khí phấn khởi, tự hào và hướng về những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, trong hai ngày 17 và 18/11/2026 (tức ngày mùng 9 và 10 tháng 10 Âm lịch năm Bính Ngọ), tại đình Ngô Đạo, thôn Ngô Đạo, xã Đa Phúc, Thành phố Hà Nội, đã diễn ra Lễ hội truyền thống Đức Thánh Tam Giang năm 2026 với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc, trang trọng và giàu ý nghĩa.
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Hà Nội: Công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo và khai trương Không gian văn hóa Lũng Trăng
    Tối 8-11, tại Đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân, Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. Nằm dưới chân núi Viên Nam, giữa không gian thiên nhiên của vùng đất Mường Yên Xuân, Lũng Trăng ra đời mở ra một không gian giao thoa giữa thiên nhiên, nghệ thuật và văn hóa bản địa.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ: Tiếp nối truyền thống, vun đắp giá trị giáo dục
    Kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình gặp mặt, tri ân các thế hệ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đã và đang công tác tại nhà trường. Đây là dịp để thầy và trò cùng nhìn lại hành trình xây dựng, phát triển, trân trọng những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng mái trường liên cấp Tây Hồ ngày càng phát triển, giàu bản sắc.
  • Hà Nội bố trí nhiều điểm gửi xe, nhà vệ sinh phục vụ Ngày Văn hoá Việt Nam 2026
    Thực hiện chỉ đạo của UBND Thành phố Hà Nội và hướng dẫn của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội về việc phối hợp tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Hà Nội tại phố đi bộ hồ Gươm; UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp với các cơ quan, đơn vị bố trí các điểm trông giữ phương tiện và nhà vệ sinh công cộng trong khu vực để phục vụ Nhân dân đến dự Lễ khai mạc và tham gia các hoạt động trong ngày.​
Đừng bỏ lỡ
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
Lộc biếc làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO