Đề cương văn hóa Việt Nam: “kim chỉ nam” soi sáng, khơi nguồn phát triển nền văn học, nghệ thuật. 

Đề cương về văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo năm 1943, được coi là cương lĩnh đầu tiên của Đảng về văn hóa, đã đặt nền móng, mở đường cho việc xây dựng lý luận văn hóa cách mạng ở Việt Nam, cũng là “kim chỉ nam” soi sáng, khơi nguồn phát triển nền văn học, nghệ thuật Việt Nam nói chung và văn nghệ Thủ đô nói riêng. Nội dung tư tưởng của Đề cương đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đem lại nhiều thành tựu cho văn nghệ Thủ đô và được tiếp nối, phát triển không ngừng.

Thủ đô Hà Nội là nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa văn học, nghệ thuật nước nhà, luôn tập hợp được đội ngũ văn nghệ sĩ đông đảo và tài năng. Trong thời kỳ kháng chiến, cùng với văn nghệ sĩ cả nước, những người con Thủ đô vừa trực tiếp tham gia chiến đấu, vừa tạo nên những tác phẩm văn học, nghệ thuật có ý nghĩa. Tiêu biểu như các nhà thơ, liệt sĩ Lê Anh Xuân, Vũ Đình Văn; các nhạc sĩ, liệt sĩ Hoàng Việt, Vĩnh Bảo… Nhiều văn nghệ sĩ Thủ đô đã tham gia tích cực vào phong trào “Tiếng hát át tiếng bom”, “Đọc và làm theo sách, đọc sách người tốt, việc tốt”, biểu diễn văn nghệ phục vụ cán bộ, chiến sĩ nơi tiền tuyến…, như: Nghệ sĩ nhân dân Chu Thúy Quỳnh, Nghệ sĩ nhân dân Thanh Trầm, Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoa… Sau khi đất nước thống nhất, nhiều văn nghệ sĩ Hà Nội đã trở thành hạt nhân, tham gia xây dựng và phát triển mặt trận văn hóa, văn nghệ cách mạng ở các vùng, miền trên cả nước.

Đặc biệt, từ một chi hội, giới văn nghệ sĩ Thủ đô tập hợp, hình thành Hội Văn nghệ Hà Nội và sau đó là Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội. Từ khoảng 200 hội viên, đến nay, Hội đã có hơn 4.000 hội viên, sinh hoạt ở 9 hội chuyên ngành, hoạt động trong các lĩnh vực văn học, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, múa, văn nghệ dân gian, kiến trúc.

Theo nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam ghi nhận, đội ngũ văn nghệ sĩ Hà Nội đã đóng góp tích cực cho nền văn học, nghệ thuật Thủ đô nói riêng, cả nước nói chung; qua đó khẳng định những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đất Thăng Long nghìn năm văn hiến, góp phần xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh và xây dựng văn hóa Thủ đô thực sự trở thành động lực, sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước. 

Mỗi văn nghệ sĩ, bằng những tác phẩm của mình phải góp thêm một tia lửa sáng tạo để thổi bùng lên ngọn đuốc trí tuệ - nhân văn, để văn hóa thực sự trở thành một nguồn lực nội sinh mạnh mẽ nhất, một nguồn năng lượng tinh thần, làm giàu có thêm đời sống tinh thần của nhân dân, góp phần đưa nước ta trở thành một quốc gia phát triển bền vững, giàu có phồn vinh và hạnh phúc, Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân chia sẻ.

Hà Nội cũng đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình hành động bám sát đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong từng thời kỳ, để thúc đẩy sự phát triển của văn học, nghệ thuật Thủ đô. Tiêu biểu gần đây có Chương trình số 06-CTr/TU của Thành ủy ngày 17-3-2021 về “Phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025”, Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy ngày 22-2-2022 về “Phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025”.

Thiết thực kỷ niệm 80 năm “Đề cương về văn hóa Việt Nam” Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội đã tổ chức tuyên truyền, vận động văn nghệ sĩ Thủ đô sáng tác, công bố, phát hành các tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị về đề tài ca ngợi Tổ quốc, ca ngợi Đảng, Bác Hồ, văn hóa, con người Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng… gắn với các hoạt động kỷ niệm 80 năm ra đời “Đề cương về văn hóa Việt Nam”. 

Thông qua các hoạt động tuyên truyền, kỷ niệm nhằm khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết, phát huy cao độ những giá trị văn hóa, sức mạnh, tinh thần cống hiến của các cấp, các ngành, các tầng lớp Nhân dân, nhất là những người làm văn hóa, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ phát huy truyền thống “Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn hiến”, “Thủ đô anh hùng”…

Để tiếp tục phát huy sức mạnh của Đề cương về văn hóa Việt Nam trong phát triển văn học, nghệ thuật Thủ đô, Nghệ sĩ nhân dân Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội cho rằng, các cấp ủy Đảng, chính quyền, nhất là người đứng đầu các cơ quan, đơn vị liên quan trực tiếp và gián tiếp đến công tác lãnh đạo, quản lý lĩnh vực văn học, nghệ thuật phải tạo mọi điều kiện để hướng trí tuệ, sức sáng tạo của văn nghệ sĩ vào việc phục vụ lợi ích nhân dân, quốc gia, dân tộc. Bản thân văn nghệ sĩ cần bám sát thực tiễn, sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật chất lượng, hướng đến đỉnh cao, phụng sự sự nghiệp kiến thiết Thủ đô và đất nước; hướng con người vươn tới những giá trị chân - thiện - mỹ.