Văn hóa – Di sản

Văn hóa dân tộc - nguồn lực vốn cho khởi nghiệp sáng tạo

Bảo Nguyên 16:02 25/11/2023

Trong bối cảnh hiện nay, các ngành công nghiệp sáng tạo đang được khuyến khích phát triển ở Thủ đô. Để hiện thực hóa những ý tưởng, các doanh nghiệp cần rất nhiều nguồn lực, một trong những yếu tố quan trọng là vốn văn hóa dân tộc.

Vốn văn hóa dân tộc là gì?

Từ những năm 1990, Nhà nước ta đã ban hành các chính sách bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc để thúc đẩy phát triển kinh tế. Nhưng cho tới nay, đó vẫn là một hành trình gian nan.

Trong bối cảnh kinh tế thị trường, có thể sử dụng văn hóa dân tộc như một “nguồn vốn” để phát triển kinh tế. Và dù gián tiếp hay trực tiếp, rất cần đưa nguồn vốn đó vào vòng luân chuyển của quá trình kinh tế để tạo ra lợi nhuận. Vậy vốn văn hóa dân tộc là gì?

bmh.jpg
TS. Bùi Minh Hào.

Tại buổi tọa đàm “Vốn dân tộc - đòn bẩy cho khởi nghiệp sáng tạo” tại Hà Nội, ngày 21/11, TS. Bùi Minh Hào (trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết, vốn văn hóa là một khái niệm rất trừu tượng với hàng trăm định nghĩa khác nhau.

Người đầu tiên đưa ra khái niệm vốn văn hóa là nhà xã hội học người Pháp Pierre Bourdieu. Bourdieu đã gọi tên 4 nguồn lực thúc đẩy phát triển là: vốn văn hóa, vốn xã hội, vốn kinh tế, vốn biểu tượng. Theo đó, vốn văn hóa có 3 trạng thái: trạng thái thể hiện/ chủ quan (những biểu hiện qua con người như tri thức, suy nghĩ, năng lực vận hành…); trạng thái khách quan (những sản phẩm về văn hóa mà ta có thể nhìn thấy được như chai nước, đôi dép, trang phục…); và trạng thái thể chế.

Quan điểm của Bourdieu đã gây ra những tranh cãi và phản biện trong giới nghiên cứu. Và theo hai nhà chính trị học người Mỹ Robert Putnam cùng Francis Fukuyama, nguồn lực cộng đồng cũng được xem là một nguồn vốn, tương đồng với vốn xã hội.

ceo.jpg
CEO Nguyễn Tiến Cường.

Theo TS. Bùi Minh Hào, vốn văn hóa cần được hiểu rộng hơn, đó là các nguồn lực vật thể và phi vật thể, biểu hiện cá nhân hoặc cộng đồng, có thể luân chuyển và tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào các quá trình kinh tế để tạo ra lợi ích cho con người. Theo đó, vốn văn hóa có 4 trạng thái/ dạng thức khác nhau: văn hóa cộng đồng (cảnh quan, tri thức dân gian, phong tục tập quán… có thể tham gia vào phát triển kinh tế); vốn văn hóa cá nhân (năng lực/ tri thức cá nhân); vốn văn hóa thể chế (các giá trị đã được định chế như thương hiệu, biểu tượng…); mạng lưới xã hội (chuỗi hàng hóa, dòng chảy thương mại).

Có thể nói, vốn văn hóa của một dân tộc có nhiều giá trị, được hình thành và tích lũy theo chiều dài lịch sử của dân tộc đó. Trong nhiều giá trị đó, vốn văn hóa dân tộc nhất định phải mang theo lợi ích, tính hiệu quả kinh tế; tính kế thừa; tính bền vững và tính lan tỏa.

Vận dụng vốn văn hóa dân tộc để hiện thực hóa những ý tưởng

Là Thủ đô nghìn năm văn hiến, Hà Nội có kho tàng di sản văn hóa phong phú, đa dạng với 5.922 di tích, 1.793 di sản văn hóa phi vật thể và 1.350 làng nghề. Hà Nội cũng là nơi hội tụ những di sản công nghiệp hàng đầu của cả nước, với những nhà máy, xưởng sản xuất từ thời Pháp thuộc, cho đến những nhà máy, phân xưởng được xây dựng ngay trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Đây là nguồn lực quan trọng, chứa đầy vốn văn hóa dân tộc hứa hẹn nhiều sức mạnh trong quá trình thúc đẩy phát triển kinh tế từ di sản văn hóa. Nhưng các nhà khởi nghiệp sáng tạo có thể vận dụng nguồn vốn văn hóa dân tộc như thế nào để hiện thực hóa những ý tưởng?

Tại buổi tọa đàm “Vốn dân tộc - đòn bẩy cho khởi nghiệp sáng tạo”, nhiều câu chuyện khởi nghiệp sáng tạo của các doanh nghiệp trẻ đã được chia sẻ cởi mở. Đây cũng là minh chứng cho thấy khi vốn văn hóa dân tộc được khai thác đúng hướng, sẽ nâng tầm giá trị sản phẩm về mặt chiều sâu.

Hành trình của “Vua dép lốp” Phạm Quang Xuân là một trong những câu chuyện như thế. “Vua dép lốp” là thương hiệu dép cao su nổi tiếng ở Việt Nam. Thế hệ đầu tiên của thương hiệu này là nghệ nhân Phạm Quang Xuân, người từng là công nhân xí nghiệp dép lốp Trường Sơn (45 Hàng Bồ, Hà Nội). Khi đất nước thống nhất và xí nghiệp giải thể, nghệ nhân Phạm Quang Xuân vẫn tiếp tục làm dép lốp tại nhà, bên cạnh những công việc khác để mưu sinh. Cho đến nay, khi thương hiệu “Vua dép lốp” đã vươn ra thế giới, chinh phục những thị trường khó tính như Nhật, Pháp, Trung Quốc… và người tiếp nối, phát triển thương hiệu "Vua dép lốp" phải kể đến CEO Nguyễn Tiến Cường - con rể của nghệ nhân Phạm Quang Xuân.

dp.jpg
Sản phẩm của "Vua dép lốp" được trưng bày tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023.

“Tôi đã phải đi rất nhiều nước để tham khảo, học tập và tôi nhận ra đây là thứ mà thế giới không có. Bởi nó gắn với dân tộc Việt, với hình ảnh, hình tượng Hồ Chí Minh. Đối với tôi, quá trình làm nên đôi dép lốp và hình ảnh đôi dép Bác Hồ là một di sản hiếm có và quý giá. Nhưng làm thế nào để bảo tồn và phát triển là điều khó khăn vô cùng… Câu chuyện văn hóa, lịch sử của đôi dép lốp, khách hàng đều thích thú và tôi đã dùng để chia sẻ miễn phí nhưng tôi không phụ thuộc vào vốn đó để phát triển thị trường cho “Vua dép lốp”. Bởi tôi đặt mục tiêu, dép của chúng tôi sẽ chinh phục được mọi thị trường, kể cả những khách hàng không biết đến câu chuyện văn hóa của “Vua dép lốp”. Bù lại, tôi muốn phát huy vốn văn hóa dân tộc ấy ở các show diễn, trưng bày ở các bảo tàng, trường học, workshop làm các sản phẩm dép lốp mini… như một cách giữ gìn và lan tỏa”, CEO Nguyễn Tiến Cường chia sẻ.

hinh-anh-ruong-bac-thang-duoc-vu-thao-trang-the-hien-tren-ta-ao-dai-cua-bo-suu-tap-viet-nam-gam-hoa.jpg
Hình ảnh ruộng bậc thang được Vũ Thảo Trang thể hiện trên tà áo dài của bộ sưu tập Việt Nam gấm hoa

Câu chuyện khởi nghiệp sáng tạo của nhà thiết kế (NTK) Vũ Thảo Giang cũng là một cách vận dụng khéo léo vốn văn hóa dân tộc. NTK Vũ Thảo Giang là một cô gái người Tày. Từ những bước đi đầu tiên, Vũ Thảo Giang đã vận dụng các đường nét hoa văn trong trang phục thổ cẩm của người Tày để đưa lên áo dài. Những hình ảnh, biểu tượng văn hóa ấy đã làm nên sự đặc sắc trên từng bộ sưu tập do chị thiết kế. Và từ đó, hành trình khởi nghiệp sáng tạo của Vũ Thảo Giang trong lĩnh vực thiết kế áo dài gắn liền với sắc màu văn hóa dân tộc.

Chị đã giới thiệu các bộ sưu tập như: “Bát Nhã” với hoa văn gốm khảm, bộ sưu tập “Dáng ngọc Phương Đông” với các họa tiết cung đình, bộ sưu tập “Qua miền Di sản” - 26 di sản Việt Nam được UNESCO công nhận, bộ sưu tập thổ cẩm “Phố Làng”, bộ sưu tập di sản công viên địa chất toàn cầu và thổ cẩm người Tày “vẻ đẹp Á Đông”...

“Tôi đã theo đuổi nghề thiết kế thời trang và đưa vốn dân tộc, văn hóa hiện diện trong từng thiết kế. Sau hành trình vừa qua, tôi nhận ra rằng, khi người trẻ sáng tạo, ứng dụng vốn văn hóa vào khởi nghiệp sẽ dễ thành công hơn nhiều”, NTK Vũ Thảo Giang chia sẻ.

Sự thành công của những doanh nhân khởi nghiệp sáng tạo như Nguyễn Tiến Cường và Vũ Thảo Giang là minh chứng cho thấy việc vận dụng vốn văn hóa dân tộc để thực hiện hóa những ý tưởng đã mang đến những thành quả nhất định. Đây cũng chính là nguồn cảm hứng cho nhiều nhà khởi nghiệp sáng tạo hiện nay./.

Bài liên quan
  • Lan tỏa giá trị của nghệ thuật Trúc Chỉ trong đời sống hiện nay
    Chiều ngày 19/11, tại Trung tâm văn hóa nghệ thuật Hàng Buồm (Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã diễn ra buổi tọa đàm “Trúc Chỉ trong đời sống hiện nay”. Đây là sự kiện bên lề của Triển lãm “THẮM - Hành trình xây dựng một Giá trị Việt mới” nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2023.
(0) Bình luận
  • Điệu múa trống bồng làng Triều Khúc
    Múa bồng đã xuất hiện ở nhiều nơi tại nhiều lễ hội và mỗi nơi múa bồng lại có dáng vẻ riêng. Tuy nhiên đến nay chỉ duy nhất ở làng Triều Khúc điệu múa này còn giữ được nguyên hồn cốt và thần thái.
  • Làm "sống lại" trò chơi được vua quan triều Nguyễn yêu thích
    “Đầu hồ” trò chơi truyền thống được vua, hạ thần, quan lại thời nhà Nguyễn yêu thích vừa được “Trung tâm Trải nghiệm thực tế ảo (VR) – Đi tìm Hoàng Cung đã mất” ra mắt và du khách có thể trải nghiệm trong Đại Nội Huế.
  • Đề nghị Lễ hội Sayangva vào danh mục Di sản văn hóa
    Lễ hội Sayangva còn gọi là lễ cúng thần Lúa hay là Mừng lúa mới. Đây là lễ hội lớn nhất của người Chơro, thường diễn ra từ rằm tháng 2 đến rằm tháng tư âm lịch hàng năm vào những ngày trời đẹp, đêm có trăng sáng. Lễ hội truyền thống này mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống no đủ.
  • Vẻ đẹp của ngôi chùa thờ vị thiền sư đầu tiên được phong hiệu Quốc sư
    Chùa Non Nước tên Hán là Sóc Thiên Vương Thiền Tự, nằm trong quần thể di tích Đền Sóc (xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội) không chỉ là nơi có cảnh đẹp kỳ vĩ giữa núi rừng mà nơi đây còn lưu giữ những giá trị lịch sử lâu đời của văn hóa Phật giáo Việt Nam.
  • “Bão Thánh Gióng hái cà” ở làng Bẽ
    Nói đến sự tích Thánh Gióng, mọi người đều nhớ chuyện cậu bé làng Gióng ở huyện Gia Lâm. Sau ba năm từ lúc sinh ra, cậu nằm trên chõng tre im lặng, chẳng biết nói cười. Đến một ngày nghe tiếng loa của sứ giả vua Hùng gọi tìm người tài, cậu vươn vai đứng dậy tình nguyện đi đánh giặc Ân.
  • Di tích Trung Giã: "Địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ
    Khu di tích cách mạng kháng chiến Trung Giã (thôn Xuân Sơn, xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội) là nơi diễn ra cuộc hội đàm giữa Bộ Tổng tư lệnh quân đội nhân dân Việt Nam và phái đoàn quân đội Pháp từ ngày 4/7-27/7/1954 để bàn về tất cả các vấn đề mà cuộc đàm phán ở Genève đặt ra. Di tích đang được huyện Sóc Sơn và TP. Hà Nội lên kế hoạch tôn tạo, tu bổ trở thành không gian giáo dục truyền thống cách mạng và lịch sử Thủ đô cho thế hệ trẻ.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tưởng nhớ Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, nhiều công sở, di tích tại Hà Nội treo cờ rủ
    Tại Thủ đô Hà Nội, nhiều cơ quan, công sở, di tích lịch sử, trung tâm thương mại... đã treo cờ rủ tưởng nhớ Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trước khi Quốc tang diễn ra vào ngày 25/7 và 26/7/2024.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và những định hướng, kỳ vọng trong phát triển Thủ đô
    Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng luôn dành cho mảnh đất Hà thành những tình cảm sâu đậm. Không chỉ riêng quãng thời gian ông giữ trọng trách Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội (1996 – 1998) rồi Bí thư Thành ủy Hà Nội (2000 – 2006) mà sau này ở cương vị Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Tổng Bí thư, đồng chí Nguyễn Phú Trọng vẫn luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho Hà Nội, cho sự phát triển văn hóa, con người của mảnh đất Thăng Long.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và sự quan tâm sâu sắc tới văn học nghệ thuật
    Ngày 19/7/2024, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ra đi để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với đồng bào cả nước. Trong suốt cuộc đời 80 năm của mình, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã có cống hiến vô cùng ý nghĩa. Ông là nhà lãnh đạo xuất sắc; nhà lý luận, nhà văn hóa, và là một nhân cách lớn luôn hết lòng vì Đảng, vì dân... Với văn học nghệ thuật, đồng chí Nguyễn Phú Trọng luôn dành sự quan tâm sâu sắc và đặt nhiều kỳ vọng vào sự phát triển của nền văn học nghệ thuật nước nhà.
  • Thủ tướng ra Công điện về việc tập trung ứng phó bão số 2 và mưa lũ
    Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang vừa ký Công điện số 70/CĐ-TTg ngày 21/7/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung ứng phó bão số 2 và mưa lũ.
  • Đêm nay 22/7, bão số 2 đổ bộ vịnh Bắc Bộ
    Thủ đô Hà Nội không chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão số 2 nhưng dưới tác động của hoàn lưu bão, khu vực này sẽ có mưa vừa, mưa to với lượng mưa khoảng trên 100 mm, thời gian mưa tập trung vào đêm 22/7 đến hết ngày 23/7.
Đừng bỏ lỡ
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với tư cách là một nhà báo
    Những ngày qua, Bộ Chính trị, Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam thông báo về tình hình sức khỏe của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Nhân dân cả nước và bè bạn quốc tế lo lắng, cầu mong mọi điều bình an đối với người lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam. Thật buồn, khi tôi đang viết bài này thì phép màu nhiệm đã không đến... Vào lúc 13 giờ 38 phút ngày 19 tháng 7 năm 2024, trái tim người con ưu tú của nước Việt đã ngừng đập…
  • Lào tuyên bố quốc tang tưởng niệm Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng
    Trưa 22/7, Chính phủ Lào ra thông cáo về việc Lào tuyên bố Quốc tang tưởng niệm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, đồng thời thông báo về việc Đoàn đại biểu cấp cao của Đảng, Nhà nước Lào do đồng chí Tổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith dẫn đầu sẽ sang Việt Nam dự lễ tang đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Thủ đô Hà Nội.
  • Tàu xuôi ra Bắc
    Ba năm trước, tôi gặp Trang trên chuyến tàu mang số hiệu SE đang di chuyển từ miền Nam ra miền Bắc. Lúc đó, tôi ngồi đối diện với Trang ở toa ghế ngồi - toa thường dành cho người đi chặng ngắn. Trong toa xộc lên mùi thuốc lá, mùi dầu gió xanh, mùi bồ kết phảng phất từ mái tóc của mấy người đàn bà và mùi của vô số thứ hàng hóa trên sàn toa.
  • Hà Nội sẽ xây dựng Hội đồng tư vấn về ứng dụng AI
    Sáng 22/7, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội đã tổ chức Hội thảo "Trao đổi về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của các cơ quan nhà nước thành phố và giải quyết các vấn đề bức thiết của xã hội trên địa bàn thành phố".
  • Tạo động lực xây dựng và phát triển Thủ đô ngày càng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”
    Sáng 19/7, thực hiện chương trình công tác năm 2024, Ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội tổ chức Hội nghị Giao ban Công tác tuyên giáo Thành phố 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm công tác 6 tháng cuối năm 2024 tại huyện Ứng Hoà.
  • Hà Nội vinh danh 8 nữ nghệ nhân, thợ giỏi
    Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa ký ban hành Quyết định số 3717/QĐ-UBND ngày 17/7/2024 về việc khen thưởng các cá nhân là nữ nghệ nhân, thợ giỏi có thành tích tiêu biểu trong việc giữ gìn, phát triển nghề truyền thống của làng nghề, phố nghề Thành phố Hà Nội năm 2024.
  • Triển lãm “Búp bê Nhật Bản” và “Đối thoại với dòng tranh Ukiyo-e” tại Hội An
    Trong khuôn khổ các hoạt động giao lưu văn hóa chào mừng kỷ niệm lần thứ 20 sự kiện Giao lưu văn hóa Hội An - Nhật Bản, từ ngày 26/07 đến hết ngày 4/8/2024, UBND thành phố Hội An phối hợp với Trung tâm giao lưu văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức triển lãm “Búp bê Nhật Bản” và triển lãm “Đối thoại với dòng tranh Ukiyo-e”.
  • Quận Bắc Từ Liêm phát triển kinh tế, xã hội theo hướng bền vững
    Từ khi được thành lập tới nay, lĩnh vực quản lý quy hoạch, đô thị; quản lý đất đai tại quận Bắc Từ Liêm luôn được các cấp Ủy đảng, chính quyền quan tâm, chú trọng.
  • Huyện Thanh Oai triển khai xây dựng mô hình Nhà văn hoá thông minh
    UBND huyện Thanh Oai vừa ban hành Kế hoạch về việc Triển khai xây dựng mô hình Nhà văn hoá thôn thông minh giai đoạn 2024-2025 trên địa bàn huyện Thanh Oai.
  • Công đoàn Thủ đô góp sức xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”
    Hoạt động Công đoàn Thủ đô đã đóng góp quan trọng giữ vững ổn định chính trị và hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị của Thành phố.
Văn hóa dân tộc - nguồn lực vốn cho khởi nghiệp sáng tạo
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO