Mỹ thuật

Người nặng lòng với nghề thủ công mỹ nghệ

Thụy Phương 08:00 03/03/2024

Đến với mỹ thuật từ những năm tháng tuổi trẻ, gắn bó và say mê đằng đẵng mấy chục năm với nghề thủ công mỹ nghệ, cái tên Vũ Hy Thiều đã trở nên thân thuộc với người trong giới. Những đóng góp của họa sĩ, chuyên gia mỹ nghệ thủ công Vũ Hy Thiều trong việc nghiên cứu, lan tỏa giá trị thủ công mỹ nghệ đã minh chứng cho một tấm lòng luôn thiết tha và đau đáu với nghề thủ công truyền thống của cha ông.

1. Sinh năm 1945 ở Hà Nội, trong một gia đình không có ai làm nghệ thuật nhưng ngay từ khi còn nhỏ, cậu bé Vũ Hy Thiều đã thích làm thủ công. Và cũng thật may mắn, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Vũ Hy Thiều đã được sự dìu dắt của những người thầy giỏi chuyên môn và vô cùng tâm huyết. “Thầy Bốn từng học trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương là người đã mở lối đầu tiên cho tôi đến với mỹ thuật. Ngày đó, ở trường hằng tuần chúng tôi đều có các tiết mỹ thuật, nhưng các thầy dạy rất bài bản và đặc biệt chú ý đến năng khiếu của học sinh. Biết tôi thích và say mê với môn học này, thầy luôn khích lệ động viên hướng dẫn chi tiết cách vẽ hình họa, trang trí...”, họa sĩ Vũ Hy Thiều nhớ lại.

anh-1.-hoa-si-vu-hy-thieu.jpg
Chuyên gia thủ công mỹ nghệ Vũ Hy Thiều.

Thời kỳ học phổ thông, vì say mê mỹ thuật nên cứ biết ai trong nghề là họa sĩ Vũ Hy Thiều tìm đến. Biết họa sĩ Phạm Gia Giang (bố của người bạn cùng lớp) là họa sĩ, nên thi thoảng sau giờ học là Vũ Hy Thiều theo bạn về nhà. Có khi chỉ là tranh thủ xin họa sĩ những nhận xét cho bản vẽ của mình, hay say sưa nhìn ông vẽ. Ông còn học hỏi rất nhiều từ họa sĩ Phạm Hậu, họa sĩ Nguyễn Đức Nùng những kiến thức về hội họa và cả niềm say mê nghệ thuật.

Thi đỗ trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, Vũ Hy Thiều đã trải qua những năm tháng sinh viên đầy sôi nổi. Sau khi tốt nghiệp (năm 1966), như bao thanh niên ngày ấy, ông khoác ba lô lên đường ra chiến trận. Cho đến bây giờ những năm tháng ở chiến trường vẫn còn in sâu trong ký ức của ông. Ông vẫn nhớ những kỷ niệm ở vùng đất ở Bình Thuận – một tỉnh khó khăn nhất của chiến trường miền Nam khi ấy. 8 năm gắn bó ở nơi này, ông vừa làm báo, vừa viết, vừa vẽ. Nào làm bản tin tuyên truyền cho tỉnh Bình Thuận, nào viết truyền đơn, trang trí hội trường... “Chiến trường ác liệt, có những thời điểm khó khăn, cả mấy chục ngày liền chúng tôi không có gì để ăn, đành phải qua bữa với củ sắn, lá rừng và măng”, họa sĩ Vũ Hy Thiều nhớ lại.

Năm 1974, được Ban Tuyên giáo tỉnh Bình Thuận cử đi học ở trường Tuyên huấn Trung ương ở Tây Ninh, Vũ Hy Thiều lại lên đường vác theo chiếc ba lô với chiếc máy in và máy chữ. Sau đó, ông được điều động vào Sài Gòn gắn bó với báo Sài Gòn giải phóng với vai trò của họa sĩ thiết kế, rồi tiếp đó là báo Giải Phóng.

2. Đặc thù công việc không cho phép được thỏa sức với cây cọ và giá vẽ, nhưng tình yêu với hội họa như một mạch ngầm bền bỉ trong con người của họa sĩ Vũ Hy Thiều. Cũng bởi thế khi trở về Hà Nội, theo học trường Tuyên huấn Trung ương và sau đó (năm 1981) được giao trọng trách Phó Viện trưởng Viện Thủ công mỹ nghệ trực thuộc Liên minh Hợp tác xã Thủ công nghiệp, và tiếp đó (từ năm 1990 – 2005) phụ trách Viện Kinh tế thuộc Liên minh Hợp tác xã, ông lại có dịp phát huy nhiều hơn những kiến thức nền tảng về mỹ thuật trong công tác quản lý.

Tâm huyết, đam mê với nghề thủ công mỹ nghệ, họa sĩ Vũ Hy Thiều đã có nhiều đóng góp hết sức quan trọng cho việc gìn giữ bảo tồn và phát triển thủ công mỹ nghệ thông qua các nghiên cứu, khảo sát, kết nối các doanh nghiệp; tham vấn cho Bộ Thương mại, Bộ công thương về định hướng phát triển của nghề thủ công mỹ nghệ; thẩm định giáo trình, tham gia công tác giảng dạy cho các sinh viên các trường đại học; bồi dưỡng kiến thức thẩm mỹ và kỹ năng thiết kế cho nghệ nhân ở các làng nghề…

Họa sĩ Vũ Hy Thiều chia sẻ, hơn 40 năm gắn bó với thủ công mỹ nghệ, ông chẳng nhớ hết đã tới bao làng nghề khắp dặm dài đất nước, gặp gỡ bao nghệ nhân. Mỗi chuyến đi, mỗi lần gặp gỡ lại tiếp thêm cho tình yêu với nghề cũ của cha ông và cả những đau đáu khôn nguôi khi nghề truyền thống đang dần mai một.

Trong căn nhà nhỏ trong ngõ Thụy Khuê, họa sĩ Vũ Hy Thiều vừa giới thiệu cho tôi những món quà thủ công mỹ nghệ mà các nghệ nhân đã yêu mến dành tặng cho mình, vừa nhắc nhớ lại kỷ niệm năm xưa. Ông nhắc tới nghệ nhân Nguyễn Văn Khiếu, làng nghề mây tre đan Phú Vinh (Chương Mỹ, Hà Nội) cả cuộc đời nghèo khổ nhưng vẫn bám trụ giữ nghề; tới nghệ nhân Nguyễn Tiến Tòng với với sản phẩm thủ công con trâu làm bằng tre rất độc đáo từng mở lớp đào tạo nhưng không mấy người mặn mà “tiếp bước”; rồi những người “giữ lửa” của làng nghề thêu, đậu bạc, gốm sứ, đúc đồng…

3. “Việt Nam hiện có hàng trăm nghề thủ công khác nhau, hầu hết đều có truyền thống từ lâu đời. Có những nghề đã phát triển từ mấy nghìn năm trước như đúc đồng, gốm, dệt, đan mây tre…, có những nghề phát triển rực rỡ trong khoảng 6, 7 thế kỷ nay như điêu khắc, thêu, chạm bạc, khảm trai…, cũng có những nghề mới hình thành từ mấy chục năm như ren, dệt thảm, hoa lụa… Các nghề thủ công truyền thống đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao như trống đồng, điêu khắc gỗ và đá, tượng sơn mài, đồ gốm… đang lưu giữ trong các đình, chùa, bảo tàng và sưu tập cá nhân. Các nghề thủ công truyền thống còn lưu truyền lại cho đời sau cả một hệ thống kỹ thuật làm nghề, với những kinh nghiệm phong phú và bí quyết riêng của từng làng nghề; để lại hàng vạn mẫu sản phẩm tinh tế, đẹp mắt, tiêu biểu cho nghề mà người thợ thủ công Việt Nam vẫn đang dựa vào đó để sản xuất”, họa sĩ Vũ Hy Thiều nhận định.

Tự hào là vậy nhưng ông không khỏi đau đáu trước những thách thức mà nghề thủ công mỹ nghệ của Việt Nam đang phải đối mặt. Theo họa sĩ Vũ Hy Thiều, giá trị thủ công mỹ nghệ Việt Nam được bạn bè quốc tế đánh giá cao nhưng chính chúng ta lại chưa coi trọng đầu tư. Có nhiều nơi, đất khu làng nghề đã phải nhường chỗ cho khu công nghiệp. Công tác đào tạo, truyền nghề còn nhiều hạn chế. Việc tìm thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm làng nghề đang gặp nhiều khó khăn. Đáng nói là vấn đề đào tạo, truyền nghề còn nhiều bất cập. Nhiều nghệ nhân già yếu qua đời mà chưa kịp truyền được bí quyết cho thế hệ sau. Đó là chưa kể tới các các yếu tố về thẩm mỹ, kỹ năng thiết kế sản phẩm vẫn đang là những điểm yếu chưa được khắc phục…

Cũng bởi thế mà mỗi lần được mời trao đổi tại các diễn đàn, hội thảo hay tọa đàm… là chuyên gia Vũ Hy Thiều lại “dốc lòng” gửi gắm những trăn trở, hiến kế những đề xuất. Ông nhắc tới sự cấp thiết phải xây dựng bảo tàng nghề thủ công; nhấn mạnh nghề thủ công phải được nhìn nhận là sự kết hợp giữa kinh tế và văn hóa, từ đó có sự đầu tư xứng đáng; khẳng định sự quan trọng cần đầu tư cho đào tạo của các nghệ nhân để khuyến khích họ truyền nghề cho lớp trẻ; và đặt vấn đề về việc nâng cao thiết kế sản phẩm thủ công mỹ nghệ nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế…

Ở tuổi xế chiều, tưởng như năng lượng làm việc đã vơi cạn, thì chuyên gia thủ công mỹ nghệ Vũ Hy Thiều vẫn say mê và miệt mài cống hiến, từ giảng dạy, tư vấn, thẩm định… Cứ nghệ nhân nào cần, đơn vị, địa phương nào nhờ là ông lại lên đường. Có lẽ đó cũng chính là cách để ông lan tỏa giá trị tinh hoa của nghề truyền thống và thỏa niềm say mê với nghệ thuật của mình./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Nhớ về họa sĩ Dương Bích Liên
    Nhân kỉ niệm 100 năm ngày sinh họa sĩ Dương Bích Liên, sáng ngày 13/7, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức chương trình Art talk “Họa sĩ Dương Bích Liên - Ánh chớp thầm lặng”. Art talk đã đưa công chúng đến với ký ức về họa sĩ Dương Bích Liên thông qua những tác phẩm của cố họa sĩ, những câu chuyện kể đầy xúc động của các vị khách mời, người thân trong gia đình của họa sĩ.
  • Bức tranh Sen Liên Hoa Tịnh Cảnh trưng bày tại lễ hội Sen Hà Nội 2024
    Lễ hội Sen Hà Nội năm 2024 lần đầu tiên được tổ chức tại không gian Văn hóa sáng tạo Tây Hồ (Quận Tây Hồ, Hà Nội) từ ngày 12 đến ngày 16/7/2024. Lễ hội giới thiệu nhiều sản phẩm từ sen, các sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh miền núi phía Bắc, với nhiều hoạt động hấp dẫn, đặc sắc nhằm tôn vinh và khẳng định giá trị của cây sen trong phát triển kinh tế và đời sống tinh thần của con người.
  • Nhiều tác phẩm độc bản của họa sĩ Lê Bá Đảng đưa từ Pháp về lần đầu triển lãm
    Trong số 150 tác phẩm mỹ thuật với chủ đề “Khát vọng Hòa bình” của hoạ sĩ Lê Bá Đảng được trưng bày thì có 100 tác phẩm lần đầu tiên được đưa về từ Pháp.
  • Triển lãm “Cẩm nang sử dụng: Cuộc đời”
    Triển lãm ngợi ca vẻ đẹp và ý nghĩa nội tại trong từng khoảnh khắc thường nhật của cuộc sống. Thông qua các chủ đề phong phú cùng ngôn ngữ tạo hình tươi mới, hấp dẫn, “Cẩm nang sử dụng: Cuộc đời” đặt ra những câu hỏi hiện sinh mà mỗi người phải đối mặt trong quá trình trưởng thành, mời gọi người xem suy ngẫm về trải nghiệm lớn lên và tìm kiếm ý nghĩa cho hành trình của chính họ.
  • Văn hóa dân gian qua góc nhìn gen Z
    Triển lãm “Dân gian trong Gen Z” là một minh chứng cho sức sống mãnh liệt của văn hóa dân gian Việt Nam trong tâm hồn thế hệ trẻ. Gen Z đã và đang tiếp nối và sáng tạo trên nền tảng di sản văn hóa truyền thống, tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo và mang đậm dấu ấn cá nhân.
  • Triển lãm "Cuộc sống quanh ta": Chạm đến trái tim từ những điều giản dị, thân thương
    Chiều 26/6, tại số 16 Ngô Quyền, Hà Nội đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm mỹ thuật "Cuộc sống quanh ta 2024". Triển lãm do Câu lạc bộ sáng tác đề tài xây dựng tổ quốc (Hội Mỹ thuật Việt Nam) tổ chức.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và những định hướng, kỳ vọng trong phát triển Thủ đô
    Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng luôn dành cho mảnh đất Hà thành những tình cảm sâu đậm. Không chỉ riêng quãng thời gian ông giữ trọng trách Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội (1996 – 1998) rồi Bí thư Thành ủy Hà Nội (2000 – 2006) mà sau này ở cương vị Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Tổng Bí thư, đồng chí Nguyễn Phú Trọng vẫn luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho Hà Nội, cho sự phát triển văn hóa, con người của mảnh đất Thăng Long.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và sự quan tâm sâu sắc tới văn học nghệ thuật
    Ngày 19/7/2024, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ra đi để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với đồng bào cả nước. Trong suốt cuộc đời 80 năm của mình, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã có cống hiến vô cùng ý nghĩa. Ông là nhà lãnh đạo xuất sắc; nhà lý luận, nhà văn hóa, và là một nhân cách lớn luôn hết lòng vì Đảng, vì dân... Với văn học nghệ thuật, đồng chí Nguyễn Phú Trọng luôn dành sự quan tâm sâu sắc và đặt nhiều kỳ vọng vào sự phát triển của nền văn học nghệ thuật nước nhà.
  • Tọa đàm "Màu ký ức": Tri ân các nhà báo liệt sĩ
    Sáng 19/7, tại Hà Nội, Liên Chi hội Nhà báo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bảo tàng Báo chí Việt Nam (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức chương trình Giao lưu, Tọa đàm tri ân các nhà báo liệt sĩ với chủ đề "Màu Ký ức". Chương trình là lời tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay với những nhà báo liệt sĩ - những người đã tận hiến cho sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam.
  • Tây Hồ tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ PCCC cho các tiểu thương, hộ kinh doanh
    Trong 2 ngày 18-19/7, Công an quận Tây Hồ đã phối hợp với Ban quản lý (BQL chợ quận tổ chức tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ PCCC cho 100% cán bộ, viên chức, người lao động của BQL chợ và tiểu thương, hộ kinh doanh tại các chợ, siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn.
  • Huyện Ứng Hoà: Chỉnh trang đô thị, xây dựng thị trấn Vân Đình khang trang, sạch đẹp
    Với mục tiêu xây dựng thị trấn Vân Đình khang trang, sạch đẹp và đường thông hè thoáng, huyện Ứng Hoà đang tập trung chỉ đạo thực hiện chỉnh trang, cải tạo cảnh quan khu vực trung tâm huyện. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng, đảm bảo chất lượng, đáp ứng các tiêu chí đề ra.
Đừng bỏ lỡ
Người nặng lòng với nghề thủ công mỹ nghệ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO