Người 58 năm "vẽ tranh bằng chỉ"

Ngân Hà| 17/11/2022 17:07

Nghệ nhân ưu tú (NNƯT) Nguyễn Xuân Dục thuộc làng nghề thôn Bình Lăng, (xã Thắng Lợi, huyện Thường Tín, Thành phố Hà Nội) được biết đến như một cây đa, cây đề của nghề thêu tay với hành trình 58 năm gắn bó, tâm huyết “vẽ tranh bằng chỉ”.

1.-nnut-nguyen-xuan-duc-miet-mai-lam-viec-ben-khung-tranh-theu-.jpeg
NNƯT Nguyễn Xuân Dục miệt mài làm việc bên khung tranh thêu - Ảnh: Ngân Hà.

Ngọn lửa nghề thêu rực cháy

NNƯT Nguyễn Xuân Dục sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống gần 200 năm làm nghề thêu. Cái nôi ấy đã nuôi dưỡng, giúp ông hình thành nên tình yêu đặc biệt với nghề. Từ năm lên 7, lên 8, nghệ nhân Nguyễn Xuân Dục đã được cha mẹ cầm tay dạy từng đường kim mũi chỉ, dần trở thành thế hệ thứ 5 tiếp nối nghệ thuật thêu tay của gia đình. Trải qua 58 năm gắn bó, ngoài trình độ tay nghề được thừa hưởng từ cha mẹ, ông Dục luôn nỗ lực tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi thêm từ ngoài xã hội để nâng cao trình độ, phát huy sáng tạo kỹ năng nghề nghiệp.

Khác với dòng tranh thêu máy hay thêu tay đại trà có tuổi thọ ngắn, tranh thêu tay của nghệ nhân Nguyễn Xuân Dục sở hữu độ bền màu “đi cùng năm tháng” đáng kinh ngạc. Sở dĩ có sự khác biệt ấy là bởi tranh của ông không có thao tác đánh màu hậu kỳ bằng bút dạ hay màu tuýp, hoàn toàn sử dụng chỉ màu thêu nhiều lớp để tạo độ sâu cho mỗi bức tranh.

2.-mot-so-hinh-anh-cac-tac-pham-tranh-theu-cua-nnut-nguyen-xuan-duc-.jpeg
3.-mot-so-hinh-anh-cac-tac-pham-tranh-theu-cua-nnut-nguyen-xuan-duc-.jpeg
4.-mot-so-hinh-anh-cac-tac-pham-tranh-theu-cua-nnut-nguyen-xuan-duc-.jpeg
5.-mot-so-hinh-anh-cac-tac-pham-tranh-theu-cua-nnut-nguyen-xuan-duc-.jpeg
Một số hình ảnh các tác phẩm tranh thêu của NNƯT Nguyễn Xuân Dục - Ảnh: Ngân Hà.

Chia sẻ về bí quyết này, NNƯT Nguyễn Xuân Dục cho biết: “Dòng tranh của gia đình tôi, quê hương tôi có đường đi riêng, có sự mộc mạc, chất phác, thực tế nghề nghiệp của gia đình truyền thống. Chúng tôi thêu tỉ mỉ từng đường kim bằng lòng kiên trì, không chạy đua theo thị trường; không dùng màu tô bên ngoài để thương mại hoá bức tranh, làm cho bức tranh bị mai một, không còn tính chất của tranh truyền thống nữa. Nếu làm vậy, bức tranh sẽ đào thải mình và tự mình làm mất thương hiệu của mình. Nếu máy thêu thêu được 4 - 5 màu thì chúng tôi thêu được đến trăm màu trong một sản phẩm”.

Ngoài sự đặc biệt về kỹ thuật truyền thống, tranh thêu tay của nghệ nhân Nguyễn Xuân Dục còn chứa đựng nét đẹp rất riêng. Cái hồn, cái tâm, sự tỉ mỉ, cẩn thận của người “vẽ tranh bằng chỉ” đều được toát lên, làm mãn nhãn người “thưởng tranh”. Tranh thêu tay ở cơ sở của ông Dục là tập hợp của nhiều lớp chỉ chồng chéo lên nhau với đặc thù hình khối hội họa tiêu biểu. Một bức tranh thông thường gồm 3 lớp chính: lớp nền, lớp đi nét cơ bản, lớp kỹ thuật. Từng tầng khối, đường nét, bố cục, mảng màu đều vô cùng hài hoà và sắc sảo.

6.tac-pham-tranh-theu-tay-truyen-than-tranh-bac-6.-ho-cua-nnut-nguyen-xuan-duc-(1).jpg
Tác phẩm tranh thêu tay truyền thần – tranh Bác Hồ của NNƯT Nguyễn Xuân Dục - Ảnh: Ngân Hà.

Có những thời điểm khó khăn, 2 vợ chồng nghệ nhân Nguyễn Xuân Dục phải tự đi xe đạp vào nội thành Hà Nội trả hàng cho từng khách, ngồi bờ hồ ăn bánh mì để chờ đợi hàng về đưa cho thợ làm sản phẩm đầu ra. Những năm dịch covid, gia đình ông Dục cũng phải bù lỗ rất nhiều cho hàng chục người thợ, thế nhưng vợ chồng ông vẫn quyết tâm: “Không có chặng đường nào là dải hoa hồng, nó phải có nhiều sự trăn trở và những bước thăng trầm. Bây giờ bỏ thì mất nghề cha ông, mình bỏ, người khác cũng bỏ thì ai là người kế thừa? Cuối cùng vợ chồng lại chụm đầu, lại quyết tâm chiến đấu để dần dần khôi phục.” – ông Dục tâm sự.

Nghệ nhân nghề thêu cũng cười khà kể rằng, ông đã từng phải đi chỉnh hình xương khớp ở vùng vai bên trái do không đưa được cánh tay ra đằng sau, bởi suốt 58 năm qua, ông chỉ thao tác đưa chỉ lên xuống để thêu tranh.

Năm 2016, gia đình nghệ nhân Nguyễn Xuân Dục vinh dự được Nhà nước trao tặng Bảng vàng Gia tộc nghề thêu truyền thống Việt Nam. Năm 2020, ông Dục được Nhà nước công nhận và trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú đã có nhiều cống hiến trong giữ gìn và phát triển ngành nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống.

Mới đây nhất, ngày 11/11 vừa qua, Nghệ nhân ưu tú nghề thêu tay Nguyễn Xuân Dục vinh dự nhận được giải Nhì toàn quốc Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2022 do Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn tổ chức với tác phẩm “Bến thuyền (Vịnh Hạ Long)”.

7.-nnut-nguyen-xuan-duc-vinh-du-nhan-duoc-giai-nhi-toan-quoc-hoi-thi-san-pham-thu-cong-my-nghe-viet-nam-nam-2022(1).jpg
NNƯT Nguyễn Xuân Dục vinh dự nhận được giải Nhì toàn quốc Hội thi Sản phẩm Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam năm 2022 do Bộ Nông nghiệp & PTNT tổ chức - Ảnh: Ngân Hà.

Trăn trở nỗi lo “lớp trẻ bỏ nghề”

Nói về trăn trở với nghề, nghệ nhân Nguyễn Xuân Dục đau đáu tâm sự: “Hiện nay trong tình hình công nghiệp hoá, nhiều cụm công nghiệp mở ra trong các làng quê. Người ta đổ xô đi làm ở các khu công nghiệp rất nhiều bởi lương cao, được đóng bảo hiểm. Chúng tôi ngày xưa 7 tuổi được bố mẹ dạy nghề, đó là gia đình truyền thống, còn như các cháu bây giờ, bảo đi học thêu thì không ai học, họ bảo nghề thêu của ông, của bác công thấp lắm, không kiếm ăn được. Vì thế, nếu trước kia có 35 ông chủ trong một thôn thì bây giờ chỉ còn 5 đến 10 người, trước kia có 800 người thêu thì bây giờ chỉ còn đâu đó hơn trăm người…”

8.-nnut-nguyen-xuan-duc-tan-tinh-chi-bao-cho-nguoi-tre-muon-tim-hieu-ve-tranh-theu-tay-.jpeg
NNƯT Nguyễn Xuân Dục tận tình chỉ bảo cho người trẻ muốn tìm hiểu về tranh thêu tay  - Ảnh: Ngân Hà.

Với NNƯT Nguyễn Xuân Dục, chỉ kiên trì và say mê thôi là chưa đủ, ông tâm huyết để sáng tạo, để làm mới, để gìn giữ phát huy nghề nghiệp của mình. Điều quan trọng nhất là trên cương vị một người nghệ nhân ưu tú, ông Dục luôn muốn truyền lại cho các thế hệ kế tiếp những bí quyết, những tinh hoa nghề nghiệp truyền thống của gia đình, quê hương.

Từ những trăn trở đó, hàng năm, NNƯT Nguyễn Xuân Dục đều mở từ 3 – 4 lớp dạy nghề khuyến công. Các lớp học thêu được tổ chức theo sự chỉ đạo của các cấp chính quyền địa phương, đào tạo những người muốn học nghề, thợ mới thêu. Mỗi lớp có khoảng 35 học viên. Ở các lớp học này, người nghệ nhân “vẽ tranh bằng chỉ” truyền dạy những kỹ thuật độc đáo, những phương pháp làm truyền thống giúp học viên rút ngắn ngày công nhưng vẫn đảm bảo chất lượng mỗi bức tranh, hỗ trợ đảm bảo kinh tế gia đình.

Nghệ nhân Nguyễn Xuân Dục bày tỏ thêm: Mình đã là người có bí quyết nghề nghiệp thì phải có trách nhiệm truyền lại, thắp lửa cho con cháu sau này nắm bắt được kỹ năng nghề nghiệp truyền thống của cha ông. Để từ đó, tự họ sẽ giữ gìn và phát triển, lan toả cho nhiều người, nhiều thế hệ mai sau. Có vậy thì mới bảo tồn được nghề nghiệp.”

Bài liên quan
  • Nữ cán bộ cơ sở đa năng
    Chị Nguyễn Thị Hằng, cán bộ Văn phòng Đảng ủy, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ phường Yên Sở (quận Hoàng Mai) luôn được đồng nghiệp, hội viên các chi hội phụ nữ và người dân quý mến bởi đức tính giản dị, thân thiện, thầm lặng cống hiến hết sức mình cho cộng đồng.
(0) Bình luận
  • Hà Nội: Hiện thực hóa mục tiêu khu du lịch Hồng Vân thành “Miền quê đáng sống”
    Chia sẻ tại Hội nghị khu vực của Tổ chức Xúc tiến Du lịch các Thành phố Toàn cầu năm 2025 cho các thành viên tại Việt Nam do Sở Du lịch Hà Nội tổ chức ngày 28/3, ông Nguyễn Văn Phượng - Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Vân (huyện Thường Tín, TP. Hà Nội) cho biết, địa phương và Thành phố đã, đang quyết tâm xây dựng, phát triển khu du lịch Hồng Vân trở thành “Miền quê đáng sống”.
  • Văn hóa và con người trở thành 1 trong 5 trụ cột trong những triết lý phát triển Thủ đô
    Ngày 28/3, Ban Chỉ đạo Chương trình số 06-CTr/TU ngày 17/3/2021 về “Phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025” (Chương trình 06 ) tổ chức Hội nghị tổng kết đánh giá kết quả thực hiện chương trình. Đồng chí Nguyễn Văn Phong - Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội, Trưởng ban Chỉ đạo Chương trình 06 chủ trì và phát biểu tổng kết chỉ đạo tại hội nghị.
  • Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội cùng nhiều tập thể, cá nhân được khen thưởng trong triển khai thực hiện Chương trình số 06-CTr/TU
    Sáng 28/3, tại hội nghị tổng kết Chương trình 06-CTr/TU ngày 17/3/2021 của Thành ủy Hà Nội về "Phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025", 60 tập thể và cá nhân được khen thưởng có thành tích xuất sắc trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ.
  • Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình 06
    Chương trình 06-CTr/TU ngày 17/3/2021 về “Phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025” là một trong 10 Chương trình công tác lớn của Thành uỷ Hà Nội khoá XVII. Chương trình 06-CTr/TU giai đoạn 2021-2025 được ban hành với 18 chỉ tiêu, 51 đề án, kế hoạch; 22 dự án, nhóm dự án tập trung 3 nội hàm Chương trình là: (1) Phát triển văn hóa; (2) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; (3) Xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.
  • Tạp chí Người Hà Nội tham quan, tìm hiểu lịch sử tại Hoàng thành Thăng Long
    Hướng tới Kỷ niệm 40 năm Ngày thành lập Tạp chí Người Hà Nội (8/5/1985 - 8/5/2025), ngày 27/3, Tạp chí Người Hà Nội đã tổ chức Lễ dâng hương và tham quan Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long (TP. Hà Nội).
  • Lễ hội chùa Thầy năm 2025: Nhiều hoạt động thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa - lịch sử Thủ đô
    Thông tin từ UBND huyện Quốc Oai (TP. Hà Nội) vừa cho biết, từ ngày 1/4 đến 5/4, địa phương sẽ tổ chức Lễ hội chùa Thầy năm 2025 và Tuần lễ văn hóa du lịch, xúc tiến thương mại huyện Quốc Oai 2025 tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt chùa Thầy (xã Sài Sơn) với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật thuật đặc sắc, hấp dẫn.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
Người 58 năm "vẽ tranh bằng chỉ"
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO