Đền Hai Bà Trưng: Di tích quốc gia đặc biệt, điểm du lịch văn hóa tâm linh

Theo truyền thuyết, Hai Bà Trưng Trắc và Trưng Nhị (chị em sinh đôi); sinh ngày mồng 1 tháng 8 năm 14 sau Công nguyên tại thôn Cổ Lôi (nay là thôn Hạ Lôi), xã Mê Linh, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội. Cụ Trưng Định là thân phụ của Hai Bà. Vốn lớn lên trong tinh thần yêu nước, ngay từ nhỏ, Hai Bà Trưng Trắc và Trưng Nhị đã sớm bộc lộ tư chất thông minh, “văn võ song toàn”, rất can đảm, dũng lược. Với quyết tâm “Đền nợ nước, trả thù nhà”, Hai Bà đã giương cao ngọn cờ khởi nghĩa, kêu gọi hào kiệt bốn phương và nhân dân cả nước đứng lên chống lại sự thống trị tàn bạo của nhà Hán, đánh đuổi giặc ngoại xâm, xây dựng nhà nước độc lập, thống nhất.

Chính vì vậy, Hai Bà Trưng và cuộc khởi nghĩa của Hai Bà đã in đậm trong tâm tư, tình cảm của mỗi người dân Việt Nam như một huyền thoại. Để tưởng nhớ công ơn của Hai Bà, người dân Việt Nam đã thương kính, lập đền thờ Hai Bà Trưng cũng như đền thờ các tướng lĩnh của Hai Bà ở nhiều nơi trong cả nước. Trong hệ thống các di tích thờ Hai Bà Trưng, ngôi đền tại huyện Mê Linh có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là quê hương của Hai Bà, nơi Hai Bà sinh ra, lớn lên, tế cờ khởi nghĩa và giành thắng lợi.

Hai Bà Trưng - anh hùng dân tộc đầu tiên của nước ta, lại là phụ nữ, đã có công chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước. Khí phách của Hai Bà Trưng trong sự nghiệp giữ nước được lưu truyền từ đời này sang đời khác. Sự nghiệp của Hai Bà mãi mãi ở trong lòng mỗi người dân nước Việt. Hàng năm nhân dân tổ chức lễ hội tưởng nhớ công đức của Hai Bà và các tướng lĩnh vào ngày mùng 4 đến ngày mồng 10 tháng Giêng (âm lịch). Trong đó, chính hội là ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch (ngày Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa), thể hiện sâu sắc đạo lý truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc ta.

Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, các Bộ, ngành Trung ương; của thành phố Hà Nội, di tích Đền Hai Bà Trưng đã được đầu tư xây dựng, tôn tạo ngày một khang trang; thu hút đông đảo du khách thập phương đến làm lễ, dâng hương, tham quan, chiêm bái, nghiên cứu, giao lưu, học tập.

Hiện đền Hai Bà Trưng được lưu giữ và tôn tạo, trang hoàng với nhiều hạng mục: Cổng đền, nhà khách, nghi môn ngoại, nghi môn nội, gác trống, gác chuông, nhà tả - hữu mạc, tam tòa chính điện thờ Hai Bà Trưng, đền thờ thân phụ - thân mẫu Hai Bà và sư phụ, sư mẫu của Hai Bà; đền thờ thân phụ, thân mẫu của ông Thi Sách và ông Thi Sách; đền thờ các nữ tướng triều Hai Bà Trưng, đền thờ các nam tướng triều Hai Bà Trưng; nhà bia lưu niệm Hộp thư bí mật của đồng chí Trường Chinh, hồ bán nguyệt, hồ mắt voi, suối vòi voi, hồ tắm voi, thành cổ Mê Linh… Nơi đây trở thành điểm du lịch tâm linh hấp dẫn quan trọng của huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội và du khách thập phương.

Đặc biệt, đền Hai Bà Trưng còn là nơi lưu giữ nhiều di vật quý như: gỗ, đá, đồng, sứ, giấy,… đáng chú ý là 23 đạo sắc phong. Các di vật có niên đại tập trung vào triều Nguyễn như hoành phi, hương án, đại tự, câu đối, khám, kiệu, tượng thờ… được chạm khắc công phu, tinh xảo với các đề tài trang trí như rồng mây, hoa lá, văn triện, hổ phù…

Với những giá trị và ý nghĩa lớn lao đó, năm 2013, đền Hai Bà Trưng được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích Quốc gia đặc biệt. Năm 2018, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chứng nhận lễ hội đền Hai Bà Trưng là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngày 4/1/2022, ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội cũng ban hành Quyết định số 07 về việc công nhận điểm du lịch khu di tích quốc gia đặc biệt đền Hai Bà Trưng.

Hiện nay, đền Hai Bà Trưng ở huyện Mê Linh là ngôi đền có quy mô hàng đầu trong số các di tích của cả nước, xứng đáng với công lao vĩ đại của Hai Bà trong quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Đồng thời, cùng với hệ thống 178 di tích của huyện Mê Linh, đền Hai Bà Trưng là “điểm đến du lịch” góp phần thúc đẩy phát triển du lịch của Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung./.