Mỹ thuật

Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm cây đàn muôn điệu xuyên thế kỷ

Hoạ sĩ Lương Xuân Đoàn • 14:20 06/02/2024

Tranh con giáp trên chất liệu bột màu của họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm - bộ sưu tập Thu Giang.

nguyen-tu-nghiem-nam-thin-bot-mau-51cm-x-70cm-trong-suu-tap-cua-nguyen-thu-giang-.jpg

Dường như, Nguyễn Tư Nghiêm đã lẳng lặng tự biết mình mà không cần phải nói cho bất kỳ ai rằng: tôi, Trời đã định nghiệp định phận rồi, cứ xuôi chèo mát mái mà đi. Sướng hay khổ vẫn nhẹ lòng để sống.

nguyen-tu-nghiem-nam-ngo-bot-mau-54cm-x-77cm-trong-suu-tap-cua-nguyen-thu-giang-1-.jpg

Tiếng ngân vọng khó dứt từ ngôn ngữ hội họa bay múa mềm mại hay ngữ điệu lập thể gấp gãy độc đáo vẫn đan xen truyền thống và đương đại, dân tộc và nhân loại từ quan niệm thẩm mỹ của riêng ông cho đến hôm nay, tới giây khắc này vẫn còn văng vẳng những lời mách bảo khó cũ với thế hệ đến sau.

nguyen-tu-nghiem-nam-dan-bot-mau-80cm-x-60cm-trong-suu-tap-cua-nguyen-thu-giang-.jpg

Cũng thật lạ, nét đẹp của người đàn bà Việt muôn thế kỷ vẫn nhẹ nhõm phiêu phất theo khúc nhạc thiêng trong điệu múa cổ, Thánh Gióng mà ông được đánh thức từ điêu khắc đình làng thế kỷ 17 vụt nhô ra con ngựa tám chân tung bờm, đập vó dồn dập cùng hoa chanh thời Lý, mây tía thời Mạc với nghệ thuật cuối Lê, đầu Nguyễn chẳng biết tự khi nào đã thân gần ấm áp trong tâm hồn lành sạch, bình dị của ông để ông thả ngọn bút mềm trên từng bức họa.

Ông có những linh cảm lạ về sự thuận nghịch của Trời Đất qua đĩa màu bí ẩn của thiên nhiên và vạn vật. Ông đọc vị ngũ hành với hai mươi bốn tiết khí trong năm để nương theo bốn mùa khi xuân vừa đến, Tết cũng lại về cùng Giêng, Hai của năm mới âm lịch. Thả bước nhịp đôi cùng dòng chảy vô hình của thời gian, danh họa Nguyễn Tư Nghiêm là người đầu tiên gọi ra cách mừng tuổi an lành với người thân, với bạn bè đồng niên, đồng tuế, với đồng nghiệp trẻ mà ông thân thiết coi như bạn vong niên khi vẽ tranh con giống từ năm Tý đến năm Hợi. Chẳng ai biết, với bốn mùa, ai sẽ được duyên và ngũ hành, ai còn nợ nghiệp?

Nương vào thiên nhiên, nép vào muôn vật, yêu đĩa màu ngũ sắc của văn hóa làng, ông cũng dễ mềm lòng trong tiếng xênh, tiếng phách quanh quẩn đầu ngọn bút khi vẽ tranh con giống theo một cách đọc tuổi thời gian trong mỗi đời người, khi mười hai con giáp ứng vào mỗi năm, lẳng lặng mừng thêm tuổi cho con người và muôn vật. Phải chăng, khởi từ những ám ảnh trừu tượng của những con rồng lá, rồng hoa, rồng mây, rồng lửa, ngẫm ra cái nguyên lý của người xưa, rằng cái vật tượng trưng lại rất thực, mà vật thực lại được trang trí cách điệu nhiều. Ông thấy mình vẽ thật dễ, tâm tính thơ ngây như đứa trẻ. Mặc sức đẩy bút và đưa bút run rẩy linh ứng như có sự dẫn dắt của thần linh. Vừa thoắt nước mây xưa, lại thoắt về thực tại.
Những tranh con giống của Nguyễn Tư Nghiêm như chiếc lạt mềm buộc níu phận người, kiếp vật trong một lời chúc lành, mặc cái nhìn muôn thuở hờ hững đến vô tình của thời gian. Trên đĩa màu biểu cảm của bốn mùa, qua hai mươi bốn tiết khí trong năm, ngọn bút ông biến hóa vô bờ. Lạ mà vẫn âm ỉ, nồng nàn như gửi những tiếng lòng khó giấu.

Trong sự gần gũi quê mùa, đẹp ở rơm rạ, thôn dã, chân quê. Trong nét quyến rũ, tao nhã mà sang trọng của chốn kinh kỳ khi mơ tưởng và hoài vọng về cái đẹp hoàn thiện, vĩnh cửu. Cây đàn muôn điệu xuyên thế kỷ của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm, tự thân đã là một tín ngưỡng tôn thiêng của người nghệ sĩ./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm cây đàn muôn điệu xuyên thế kỷ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO