Mỹ thuật

Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm cây đàn muôn điệu xuyên thế kỷ

Hoạ sĩ Lương Xuân Đoàn • 14:20 06/02/2024

Tranh con giáp trên chất liệu bột màu của họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm - bộ sưu tập Thu Giang.

nguyen-tu-nghiem-nam-thin-bot-mau-51cm-x-70cm-trong-suu-tap-cua-nguyen-thu-giang-.jpg

Dường như, Nguyễn Tư Nghiêm đã lẳng lặng tự biết mình mà không cần phải nói cho bất kỳ ai rằng: tôi, Trời đã định nghiệp định phận rồi, cứ xuôi chèo mát mái mà đi. Sướng hay khổ vẫn nhẹ lòng để sống.

nguyen-tu-nghiem-nam-ngo-bot-mau-54cm-x-77cm-trong-suu-tap-cua-nguyen-thu-giang-1-.jpg

Tiếng ngân vọng khó dứt từ ngôn ngữ hội họa bay múa mềm mại hay ngữ điệu lập thể gấp gãy độc đáo vẫn đan xen truyền thống và đương đại, dân tộc và nhân loại từ quan niệm thẩm mỹ của riêng ông cho đến hôm nay, tới giây khắc này vẫn còn văng vẳng những lời mách bảo khó cũ với thế hệ đến sau.

nguyen-tu-nghiem-nam-dan-bot-mau-80cm-x-60cm-trong-suu-tap-cua-nguyen-thu-giang-.jpg

Cũng thật lạ, nét đẹp của người đàn bà Việt muôn thế kỷ vẫn nhẹ nhõm phiêu phất theo khúc nhạc thiêng trong điệu múa cổ, Thánh Gióng mà ông được đánh thức từ điêu khắc đình làng thế kỷ 17 vụt nhô ra con ngựa tám chân tung bờm, đập vó dồn dập cùng hoa chanh thời Lý, mây tía thời Mạc với nghệ thuật cuối Lê, đầu Nguyễn chẳng biết tự khi nào đã thân gần ấm áp trong tâm hồn lành sạch, bình dị của ông để ông thả ngọn bút mềm trên từng bức họa.

Ông có những linh cảm lạ về sự thuận nghịch của Trời Đất qua đĩa màu bí ẩn của thiên nhiên và vạn vật. Ông đọc vị ngũ hành với hai mươi bốn tiết khí trong năm để nương theo bốn mùa khi xuân vừa đến, Tết cũng lại về cùng Giêng, Hai của năm mới âm lịch. Thả bước nhịp đôi cùng dòng chảy vô hình của thời gian, danh họa Nguyễn Tư Nghiêm là người đầu tiên gọi ra cách mừng tuổi an lành với người thân, với bạn bè đồng niên, đồng tuế, với đồng nghiệp trẻ mà ông thân thiết coi như bạn vong niên khi vẽ tranh con giống từ năm Tý đến năm Hợi. Chẳng ai biết, với bốn mùa, ai sẽ được duyên và ngũ hành, ai còn nợ nghiệp?

Nương vào thiên nhiên, nép vào muôn vật, yêu đĩa màu ngũ sắc của văn hóa làng, ông cũng dễ mềm lòng trong tiếng xênh, tiếng phách quanh quẩn đầu ngọn bút khi vẽ tranh con giống theo một cách đọc tuổi thời gian trong mỗi đời người, khi mười hai con giáp ứng vào mỗi năm, lẳng lặng mừng thêm tuổi cho con người và muôn vật. Phải chăng, khởi từ những ám ảnh trừu tượng của những con rồng lá, rồng hoa, rồng mây, rồng lửa, ngẫm ra cái nguyên lý của người xưa, rằng cái vật tượng trưng lại rất thực, mà vật thực lại được trang trí cách điệu nhiều. Ông thấy mình vẽ thật dễ, tâm tính thơ ngây như đứa trẻ. Mặc sức đẩy bút và đưa bút run rẩy linh ứng như có sự dẫn dắt của thần linh. Vừa thoắt nước mây xưa, lại thoắt về thực tại.
Những tranh con giống của Nguyễn Tư Nghiêm như chiếc lạt mềm buộc níu phận người, kiếp vật trong một lời chúc lành, mặc cái nhìn muôn thuở hờ hững đến vô tình của thời gian. Trên đĩa màu biểu cảm của bốn mùa, qua hai mươi bốn tiết khí trong năm, ngọn bút ông biến hóa vô bờ. Lạ mà vẫn âm ỉ, nồng nàn như gửi những tiếng lòng khó giấu.

Trong sự gần gũi quê mùa, đẹp ở rơm rạ, thôn dã, chân quê. Trong nét quyến rũ, tao nhã mà sang trọng của chốn kinh kỳ khi mơ tưởng và hoài vọng về cái đẹp hoàn thiện, vĩnh cửu. Cây đàn muôn điệu xuyên thế kỷ của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm, tự thân đã là một tín ngưỡng tôn thiêng của người nghệ sĩ./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Đi tìm những sắc màu phương Đông qua lăng kính nghệ thuật
    Ngày 15/11/2026, tại Palm Artspace sẽ diễn ra triển lãm giao lưu nghệ thuật quốc tế “Prism of the East - Lăng kính Phương Đông”. Triển lãm hướng tới kết nối các nền văn hóa thông qua những góc nhìn đa dạng về bản sắc và nghệ thuật phương Đông.
  • Nghệ sĩ trẻ Lachlan kể câu chuyện về sự sống qua nét vẽ về những bộ xương trong triển lãm D-RAW
    Triển lãm nghệ thuật của tác giả trẻ Lachlan đã chính thức ra mắt công chúng tại THI Art Space (Hà Nội) ngày 17/10. Triển lãm với tên gọi D-RAW đã dẫn dắt người thưởng lãm đi sâu vào những cấu trúc tiềm ẩn bên dưới thế giới vật chất, khám phá bản chất nguyên bản của con người cùng những chuyển động đa chiều nơi tâm trí.
  • Triển lãm 90 bức tranh sơn mài được vẽ bằng góc nhìn đương đại
    Ngày 30.10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, triển lãm "Nguyên - Lãng du cùng Sơn" khai mạc, giới thiệu 90 tác phẩm sơn mài của 8 họa sĩ gồm: Nguyễn Văn Bảng, Nguyễn Thị Tiến, Nguyễn Đình Văn, Lily Lai, Bùi Thị Mừng, Hoàng Ngọc Nhung, Nguyễn Thùy Dương và Cao Phương Thảo.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thủ đô Hà Nội tưng bừng mở hội Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026
    Sáng 21/11 tại sân khấu trước Tượng đài Đức Vua Lý Thái Tổ bên hồ Gươm, Thành ủy – HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khai mạc chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026.
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Trường Nguyễn Siêu đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì nhân dịp 35 năm thành lập
    Nhân kỷ niệm 35 năm xây dựng và phát triển, Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì lần thứ hai. Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên và học sinh trong hành trình đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo và hội nhập quốc tế.
  • Tây Hồ lan tỏa giá trị di sản đến gần hơn với bạn bè quốc tế
    Với chủ đề “Tây Hồ – Di sản kết nối năm châu”, chiều 20/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình giao lưu văn hóa, hữu nghị quốc tế và quảng bá điểm đến, ra mắt Trung tâm Thông tin du lịch Tây Hồ, giới thiệu sản phẩm du lịch và đưa vào vận hành mô hình Tuyến phố bảo đảm ATTP Nguyễn Đình Thi.
Đừng bỏ lỡ
  • Đưa văn hóa thực sự thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới
    Đồng chí Vũ Đại Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: Với truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng đổi mới, sáng tạo, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô quyết tâm xây dựng Hà Nội ngày càng văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; xứng đáng là trái tim của cả nước, là trung tâm văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Hà Nội quyết tâm đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh, nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô và nguồn cảm hứng cho những khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên mới.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm cây đàn muôn điệu xuyên thế kỷ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO