de-xam-ha-noi-phat-huy.png

Trong dòng chảy từ quá khứ đến hiện tại, Xẩm Hà Nội đã và đang được phục hồi, kế thừa và phát triển. Tuy nhiên, để thực sự phát huy “trọn vẹn” giá trị của Xẩm Hà Nội một cách lâu dài và bền bỉ trong nhịp sống hiện đại thì vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức.

hat-xam.png

Xẩm Hà Nội, nét văn hóa dân gian “đượm sắc” Kinh kỳ, phát triển mạnh từ thế kỷ 19 và đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần, phản ánh cuộc sống, ước mơ, và tâm hồn của người dân qua từng làn điệu, lời ca.

Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, trong điều kiện xã hội lúc đó, những người hát Xẩm thường chuyển tải những câu tục ngữ, truyện nôm hay truyện cổ tích, thần thoại, những chuyện sinh hoạt, những cảnh bất công xã hội, các sự kiện đương thời… thông qua một số bài Xẩm cụ thể, nhân vật và sự kiện lịch sử được thể hiện. Đồng thời, trong lời hát còn bày tỏ thái độ căm ghét của người dân đối với quân xâm lược, lòng thương cảm vô hạn đối với đồng bào, Tổ quốc.

tric.png

Không chỉ có giá trị lịch sử văn hóa, hát Xẩm còn thể hiện rõ tính nhân văn sâu sắc. Qua những bài Xẩm, những nghệ sĩ hát Xẩm có dịp chia sẻ niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống, và cả những thành quả lao động của chính mình với mảnh đời bất hạnh trong xã hội.

xam-5.png

Những loại hình diễn xướng dân gian như hát Xẩm không đơn thuần mang ý nghĩa về mặt văn hóa, mà lớn lao hơn, đó chính là sự thể hiện rõ nét của đời sống, là biểu hiện của tư tưởng, của tâm hồn cha ông ta. Đó chính là một phần của nguồn cội. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay việc có một nguồn cội vững chắc chính là điểm tựa để chúng ta nuôi dưỡng và hiện thực hóa khát khao vươn tới những tầm cao mới.

hat-xam-4.png

Từng có giai đoạn phát triển cực thịnh là thế, song cũng như nhiều loại hình âm nhạc dân tộc khác, hát Xẩm đã và đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Sự phổ biến của internet và các thể loại âm nhạc mới đã tạo ra một không gian giải trí đa dạng, nhưng cũng khiến cho việc tiếp cận và yêu thích Xẩm trở nên khó khăn hơn với thế hệ trẻ. Dù công nghệ số và truyền thông mới có tiềm năng lớn trong việc quảng bá Xẩm, việc sử dụng chúng một cách hiệu quả để thu hút người trẻ lại là một thách thức lớn.

xam-4.png

Thực tế cho thấy, việc truyền dạy và bảo tồn Xẩm cũng gặp phải những trở ngại lớn. Nghệ sĩ Xẩm chân chính, những người đã dành cả đời mình để nắm bắt và phát triển kỹ thuật cũng như tinh thần của Xẩm đang dần trở nên hiếm hoi. Quá trình học và thực hành Xẩm đòi hỏi sự kiên nhẫn và lâu dài, với việc luyện tập không chỉ là kỹ thuật mà còn là sự hiểu biết về bối cảnh lịch sử và văn hóa dân tộc, trở thành một rào cản đối với nhiều người, nhất là khi giáo trình và phương pháp dạy học hiện đại hóa chưa được áp dụng rộng rãi ở loại hình này.

tric-2.png

Theo anh Đàm Quang Minh, hiện Xẩm đang đối mặt với thực trạng không có cơ chế hỗ trợ chính thống và thiếu vắng nhà hát riêng. Điều này dẫn đến việc Xẩm được phát triển và phục hồi một cách “tự phát” theo hình thức lan tỏa trong cộng đồng, hình thành nên các câu lạc bộ (CLB), nhóm Xẩm. Mặc dù cách tiếp cận này mang lại sự linh hoạt và khả năng thích ứng cao với môi trường sống hiện đại, nhưng cũng gặp phải những hạn chế nhất định. Việc thiếu một cơ sở vật chất cố định và chuyên nghiệp hạn chế khả năng tổ chức các sự kiện, biểu diễn và lớp học bài bản, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng nghệ thuật cũng như sự phát triển của Xẩm.

Các CLB và nhóm Xẩm này, mặc dù đã tạo nên một sức sống mới cho Xẩm thông qua việc tổ chức các buổi biểu diễn tại các phố đi bộ, các không gian văn hóa cộng đồng, nhưng vẫn cần một hệ thống hỗ trợ bài bản hơn để nâng cao kỹ năng nghệ thuật, quảng bá và phát triển bền vững. Sự thiếu vắng của cơ chế hỗ trợ chính thống không chỉ ảnh hưởng đến việc bảo tồn và phát triển Xẩm mà còn làm giảm cơ hội để Xẩm tiếp cận với đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ và khách du lịch quốc tế.

hat-xam.png

Trước sự thay đổi không ngừng của xã hội hiện đại, vô vàn loại hình giải trí mới ra đời, phải làm sao để Xẩm Hà Nội vừa giữ được cái “hồn mộc mạc” thuở ban đầu vừa được đổi mới, hấp dẫn, phù hợp với thị hiếu ngày nay? Và hơn cả là loại hình này nhận được sự quan tâm và có “chỗ đứng” xứng đáng với những giá trị văn hóa mà nó mang lại?

Trước hết, cần có sự hợp tác và hỗ trợ từ nhiều phía, bao gồm chính quyền địa phương, cộng đồng, các tổ chức văn hóa và nghệ sĩ. Chính quyền thành phố có vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của Xẩm. Điều này có thể thể hiện qua việc hỗ trợ kinh phí, cung cấp không gian biểu diễn hoặc thậm chí là tổ chức các sự kiện văn hóa, cuộc thi để quảng bá loại hình nghệ thuật này. Hơn nữa, các chính sách và sáng kiến cụ thể nhằm bảo tồn và phát triển Xẩm cũng cần được chính quyền xem xét và thực hiện một cách nghiêm túc.

tric(1).png

NSND Thuý Ngần nhấn mạnh, để Xẩm Hà Nội phát triển và lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa, cần phải có sự hỗ trợ và cam kết mạnh mẽ từ phía chính quyền cùng với sự tham gia nhiệt tình từ cộng đồng. Một chiến lược quảng bá rộng rãi, kết hợp với việc tổ chức các sự kiện, cuộc thi và liên hoan Xẩm trên quy mô lớn, sẽ giúp tăng cường nhận thức và yêu mến đối với loại hình nghệ thuật này. Hơn nữa, việc tạo điều kiện để các nghệ sĩ Xẩm trẻ có cơ hội học hỏi từ các bậc thầy, các nghệ sĩ kỳ cựu cũng sẽ góp phần quan trọng vào quá trình bảo tồn và phát triển Xẩm.

Bên cạnh đó, việc tăng cường công tác đào tạo, quảng bá, và nghiên cứu về Xẩm là hết sức quan trọng trong quá trình bảo tồn và phát triển loại hình nghệ thuật này.

xam.png

Ưu tiên hàng đầu vẫn là truyền dạy theo kiểu truyền khẩu, truyền nghề của các nghệ nhân dân gian, bởi đây không chỉ là cách thức đào tạo truyền thống mà còn là cách để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa độc đáo của Xẩm.

xam-3.png

Thêm nữa, việc tạo điều kiện và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng, đặc biệt là những người trẻ tuổi, vào các hoạt động liên quan đến xẩm là rất quan trọng. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc tổ chức các cuộc thi hát xẩm dành cho giới trẻ, các chương trình văn hóa và dự án cộng đồng nhằm tạo ra sự kết nối giữa các thế hệ và lan tỏa tình yêu với xẩm. Thông qua những nỗ lực này, xẩm không chỉ được bảo tồn mà còn phát triển thành một biểu tượng văn hóa sống động, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa dân tộc.

Sự kết hợp giữa các yếu tố truyền thống và đổi mới, giữa việc bảo tồn và phát triển sẽ là chìa khóa để xẩm Hà Nội không chỉ được kế thừa, phục hồi mà còn phát triển bền vững trong thời đại mới, góp phần bảo tồn và phát triển Xẩm Hà Thành - loại hình nghệ thuật truyền thống mang đậm dấu ấn lịch sử và tâm hồn người Hà Nội ./.

Nội dung & thiết kế: Tô Ngọc Oanh

12/07/2024 11:53

Bài liên quan
  • Bài 2: Sức sống Xẩm giữa Thủ đô hiện đại
    Thời hiện đại, Xẩm tưởng chừng không kịp “thích ứng”, khi các lớp nghệ sĩ kỳ cựu dần khuất núi, cùng với sự đô thị hóa nhanh chóng, các hình thức giải trí mới ra đời khiến Xẩm dần trở nên xa lạ với thế hệ trẻ. Nhưng không! Dù có lúc tưởng như đối mặt với sự mai một, Xẩm vẫn chứng minh được sức sống kiên cường và giá trị văn hóa bền vững của mình. Những người yêu Xẩm Hà Nội đã đưa loại hình âm nhạc này “sống” gần hơn với nhân dân Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung.
(0) Bình luận
  • Kỳ cuối: Đập tan luận điệu xuyên tạc chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, con người
    Nghị quyết của Đảng xác định, đầu tư cho văn hoá là đầu tư tổng hợp. Trong đó, nguồn lực Nhà nước là dẫn dắt, nguồn lực xã hội (kinh tế tư nhân) rất quan trọng. Từ thấu hiểu các quy luật, Đảng ta đã vận dụng sáng tạo phương pháp luận triết học Mác- Lênin để nắm bắt thời cơ đề ra đường lối đúng đắn đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.
  • Kỳ 2: Âm mưu đánh tráo khái niệm, phủ định tinh thần yêu nước là giá trị cốt lõi của văn hoá dân tộc Việt Nam
    Đại hội XIV của Đảng đã đưa văn hoá thành nguồn lực nội sinh quan trọng và khơi dậy tinh thần trách nhiệm; làm sáng rõ vai trò của văn nghệ sĩ với việc phát triển văn hoá trong thời đại mới. Đồng thời, Đảng ta cũng có những chính sách ưu việt chăm lo đời sống văn nghệ sĩ. Ấy vậy mà, với mục đích ích kỷ nhằm làm suy yếu “sức mạnh mềm” của dân tộc ta, các thế lực thù địch vẫn ngoan cố ra sức chống phá bằng những luận điệu vô cùng xảo trá.
  • Điện ảnh Hà Nội: Từ di sản ký ức đến chiến lược công nghiệp văn hóa
    Hà Nội không chỉ là trung tâm trong dòng chảy văn hóa và nghệ thuật Việt Nam hiện đại, mà còn là nơi khai sinh và nuôi dưỡng những bước đi đầu tiên của nền điện ảnh dân tộc. Từ những thước phim đầu tiên như Kim Vân Kiều (1923) – được quay tại Hà Nội đến các tác phẩm mang tính biểu tượng của Điện ảnh Cách mạng như Sao tháng Tám, Em bé Hà Nội hay Hà Nội mùa đông năm 1946, điện ảnh Thủ đô luôn gánh vác sức nặng của ký ức lịch sử, của bản sắc văn hóa và tinh thần Tràng An thanh lịch, hào hoa, anh hùng. Trong b
  • Kỳ 1: Vai trò của văn nghệ sĩ trong phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
    Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Đại hội XIV của Đảng) là dấu mốc thể hiện bước trưởng thành trong nhận thức của Đảng, chuyển tư duy quản lý sang kiến tạo, định hướng thành hành động. Đảng đã có những tổng kết 40 năm đổi mới và rút ra lý luận sắc bén để soi đường đưa đất nước bứt phá. Đảng đã chủ động tạo động lực mới hoàn thiện thể chế, phát huy tối đa nguồn lực đặt văn hoá vào vị trí trung tâm, trụ cột phát triển.
  • Kỳ cuối: Xây dựng “bộ lọc tư tưởng” và chiếm lĩnh trận địa cơ sở
    Đấu tranh phản bác dư luận tiêu cực tại cơ sở tuyệt đối không thể dừng lại ở các biện pháp cấm đoán thụ động, mà phải bằng chiến lược định hướng và thuyết phục chủ động. Giải pháp căn cơ mang tính quyết định là thiết lập “bộ lọc tư tưởng” kiên cố cho mỗi công dân, phát huy vai trò “người gác cổng” của đội ngũ đảng viên tại nơi cư trú, đồng thời nâng cao năng lực chủ động chiếm lĩnh không gian thông tin của chính quyền - biến từng góc quán vỉa hè thành pháo đài văn hóa vững chắc.
  • Hà Nội từ mùa thu giải phóng đến tầm nhìn trăm năm
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026) là dịp chúng ta tri ân các thế hệ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng và bảo vệ Hà Nội, để từ đó nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với tương lai Thủ đô và đất nước. Trong kỷ nguyên mới, Hà Nội phải không ngừng nâng cao năng lực xây dựng và phát triển, để giá trị của Ngày Giải phóng tiếp tục được bồi đắp, giúp cho cuộc sống của Nhân dân ngày càng tốt đẹp và đóng góp xứng đáng cho đất nước.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Xã Bình Minh hòa dòng chảy mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bình Minh (TP Hà Nội) đã, đang tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc trên địa bàn. Trong đó, Hội thi “Tài - Sắc Bình Minh” do UBND xã Bình Minh tổ chức, diễn ra tối 22/11 tại Trường Tiểu học và THCS Xanh Tuệ Đức (khu đô thị Thanh Hà) được xem là hoạt động điểm nhấn.
  • Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ: Tiếp nối truyền thống, vun đắp giá trị giáo dục
    Kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình gặp mặt, tri ân các thế hệ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đã và đang công tác tại nhà trường. Đây là dịp để thầy và trò cùng nhìn lại hành trình xây dựng, phát triển, trân trọng những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng mái trường liên cấp Tây Hồ ngày càng phát triển, giàu bản sắc.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
Bài cuối: Để Xẩm Hà Nội phát huy “trọn vẹn” giá trị
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO