Emagzine

Bài 3: Sâu lắng tiếng rao đêm đến “phố tây” rộn ràng

Quỳnh Phạm • 10/07/2025 12:10

Tiếng nhạc, tiếng mời chào, tiếng trò chuyện của khách trong và ngoài nước ngoài trên “phố tây” Tạ Hiện (phường Hàng Buồm cũ, nay là phường Hoàn Kiếm) từ lúc mặt trời lặn đã trở nên quen thuộc trong bức tranh đầy màu sắc tại Hà Nội. Đối lập phố Tạ Hiện là ngõ phố Thủ đô đêm tĩnh mịch vẫn ngân lên tiếng rao “ai bánh khúc, bánh giò đây” của người bán hàng rong đầy sâu lắng.

Hà Nội ngàn năm văn hiến là vùng đất người bốn phương đến tìm kế sinh nhai. Giờ đây không còn những cô hàng xén răn đen, song vẫn còn đó những người bán hàng rong trong đêm tại Hà Nội cùng tiếng rao “bánh giò, bánh dày đây”, “bánh bao nóng đây”, “xôi lạc muối vừng, chè đỗ đen đây”...Đêm Hà Nội, người bán hàng thường tiếng rao về các thức quà, phục vụ những người lỡ bữa, lao động khuya,…Cùng chiếc xe đạp cũ, tiếng rao đã thu âm sẵn phát ra từ chiếc loa của người bán hàng rong đêm đã đọng lại trong trí nhớ, đồng thời nhân lên tình yêu Hà Nội với nhiều người.

Khoảng gần 1 giờ sáng tại ngã tư đường Lê Văn Lương – Hoàng Đạo Thúy (phường Thanh Xuân), tiếng rao đêm “ai xôi dừa, xôi lạc đây” vang lên khiến “cái bụng đói” của chúng tôi bỗng cồn cào. Đèn tín hiệu giao thông ngã tư chuyển xanh, tôi vòng sang đường và mua phần xôi dừa với giá mười lăm nghìn đồng. Chị P (nhân vật đề nghị giấu tên) – người phụ nữ tỉnh lẻ tới Hà Nội mưu sinh bằng nghề bán xôi, chia sẻ, đã bán xôi đêm 3 năm nay tại Thủ đô, thời gian bán xôi từ 20 giờ đến khi nào hết hàng mới nghỉ.

Đồng hành với chị P đêm đêm là chiếc xe đạp, thúng xôi buộc phía sau, đầu xe là một cái loa mini đã được cài đặt sẵn tiếng rao hàng. Đêm nếu mưa to gió lớn chị P sẽ nghỉ, mưa nhỏ chị vẫn mặc áo mưa đi khắp ngõ phố Hà Nội bán hàng với tiếng rao “ai xôi dừa, xôi lạc đây”.

Thừa nhận bán xôi đêm vất vả nhưng là nghề mưu sinh, chị P quyết không “bỏ phố về quê” bởi về quê khó tìm được việc phù hợp. Bán hết một thúng xôi chị P lãi khoảng 200 nghìn đồng. Chị P chỉ hơi “chạnh lòng” vì bán xôi đêm càng khó do hiện nay nhiều hàng quán ăn đêm mọc lên, thậm chí bán và giao đồ ăn online với đủ món càng làm cho những người như chị P vơi dần “tệp khách hàng”.

Đi qua ngã tư đường Quang Trung – Lê Trọng Tấn – Văn Phú (phường Hà Đông) nhiều ngày khoảng từ 22 đến 23 giờ, chúng tôi đều thấy anh Thành ngoài 50 tuổi, với chiếc xe đạp cũ kỹ chở thùng bánh bao phía sau kèm tiếng rao “bánh bao nóng đây” phát ra từ chiếc loa chạy bằng pin. Theo nghề nhiều năm, bánh thơm ngon và luôn nóng nên mỗi đêm từ 21 giờ đến 3 – 4 giờ sáng hôm sau anh Thành bán được cả trăm cái bánh, thu nhập cũng gần 300 nghìn đồng.

“Có cả khách quen biết tôi 10 giờ tối thường đứng ở đâu hoặc giờ nào qua phố Quang Trung, Văn Khê, Ngô Quyền, Vạn Phúc…Vì thế cứ nghe tiếng rao quen thuộc là họ ra mua. Mấy năm nay trên chiếc xe đạp cũ, tôi đi khắp mọi ngõ ngách, góc phố Hà Nội đêm bán bánh bao. Có lúc mệt thì dừng xe vừa để nghỉ chân vừa bán tại chỗ, bật vừa phải âm thanh tiếng rao “ai bánh bao đây” để không ảnh hưởng đến mọi người nghỉ ngơi khi đêm về khuya”, anh Thành chia sẻ.

Hà Nội vẫn không ngừng phát triển nhưng trong đêm thanh vắng, những tiếng rao “Ai bánh khúc nào”, “Ai bánh bao đây”, “Ai xôi lạc muối vừng đây”…của chị P, anh Thanh và nhiều người khác vẫn vang lên đều đặn, sâu lắng.

Những tiếng rao giản dị mà da diết, vừa mời gọi vừa khiến người nghe trong đêm dù không mua thức quà ấy vẫn sẽ nhớ mãi. Tiếng rao gắn với người bán rong, với mảnh đất kinh kỳ như một thứ âm thanh da diết, cho dù người bán rong ấy là người Hà Nội hay người đến từ miền quê khác, chọn Thủ đô nhộn nhịp làm nơi mưu sinh. Và tiếng rao ấy đã đi vào tiềm thức của người dân Thủ đô như một nét đặc trưng riêng của đêm Hà Nội…

Tiếng rao đêm nhỏ dần khi tôi tìm tới phố cổ Hà Nội để “đổi gió”, với điểm dừng chân là phố Tạ Hiện (phường Hoàn Kiếm). Tạ Hiện được gắn với tên gọi “phố tây”, bởi con phố dài gần 300 mét trong khu phố cổ Hà Nội khi đêm về có rất đông du khách nước ngoài đến thưởng thức ẩm thực, “uống trà đá có ga” cũng như chiêm ngưỡng các công trình kiến trúc thể hiện rõ nét sự giao thoa văn hóa Đông – Tây.

Dãy nhà chẵn ở phố Tạ Hiện mang đậm kiến trúc truyền thống Việt Nam, trong khi dãy nhà lẻ mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp, tạo nên sự độc đáo, bức tranh kiến trúc hài hòa. Trái ngược với sự yên bình, hoài cổ và lãng mạn của ban ngày, phố Tạ Hiện lúc đêm về lại trở mình với những âm thanh rộn ràng, ánh đèn đủ sắc màu.

Nằm ngay trung tâm khu phố cổ Hà Nội, phố Tạ Hiện là một con phố nhỏ nhưng lại mang sức hút lớn đối với cả người dân thủ đô lẫn du khách trong và ngoài nước. Nơi đây được nhiều người ưu ái gọi bằng cái tên thân thuộc “phố không ngủ”. Khi thành phố dần chìm vào ánh chiều tà và nhịp sống ban ngày lắng xuống, Tạ Hiện bắt đầu khoác lên mình diện mạo sôi động với ánh đèn rực rỡ và tiếng cười nói rôm rả khắp nơi.

Một tối cuối tuần, gần 0 giờ, chúng tôi có mặt tại phố Tạ Hiện và không khỏi choáng ngợp bởi không khí náo nhiệt nơi đây. Người phụ nữ trông giữ xe ở phố Hàng Buồm cách phố Tạ Hiện vài chục mét, chia sẻ, vào phố Tạ Hiện từ 10 giờ tối là vui nhất, đông đúc có khi không di chuyển được. Ngoài uống bia, trong phố còn có các món ăn phong phú và đa dạng, từ nem chua rán, phở cuốn, nem rán, khoai tây chiên đến các món nướng mang đậm vị ẩm thực Hà Nội – Việt Nam đều được chế biến thơm ngon và hấp dẫn.

Quả thật, di chuyển trên phố Tạ Hiện từ 23 giờ nhất là ngày cuối tuần, nhiều du khách phải đổ mồ hôi nhưng thú vị ở chỗ, không ai cảm thấy phiền hà. Dọc phố Tạ Hiện là quán ăn, thức uống, quán hát và bàn ghế được bày ra tới giữa đường, chỉ còn một khoảng rộng nửa mét để khách đi qua.

Trong tiếng nhạc sôi động, khi tôi đang “mắc kẹt” đoạn phố Tạ Hiện cắt ngang Lương Ngọc Quyến, một nhân viên nữ xinh xắn đến gần, miệng ghé tai nói át tiếng nhạc: “anh vào quán nhà em uống bia nhé, nhiều món ăn bình dân ạ!”. Khi tôi nói đi dạo để cảm nhận không khí náo nhiệt, khám phá phố Tạ Hiện về đêm, nữ tiếp viên nở nụ cười hiền, hơi cúi đầu thay cho lời cảm ơn. Mặc dù đông đúc, khách nườm nượp nhưng phố Tạ Hiện đêm không “hỗn loạn”, lại càng ấn tượng bởi các quán hàng ăn, thức uống không tranh giành hoặc níu kéo du khách. Bị “kẹt” giữa biển người nhưng tôi thấy rất dễ chịu. Theo chủ một quán bia trên phố Tạ Hiện, những đêm cuối tuần, quán bia ở đây hầu hết phục vụ khách hết công suất.

Cùng với việc chấp hành nghiêm những quy định của cơ quan chức năng về đảm bảo an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường…, chủ các hàng quán luôn yêu cầu nhân viên phải ứng xử văn minh, không có hành vi, lời nói thiếu chuẩn mực với khách nước ngoài lẫn khách trong nước đúng với tinh thần “khách hàng là thượng đến”.

Thậm chí, nhiều nhân viên làm việc ở quán bia, pub, quán ăn trên phố Tạ Hiện còn nói tiếng Anh thuần thục bởi khách nước ngoài đến con phố này rất nhiều nhằm thưởng thức ẩm thực, đồ uống, nhất là bia tươi Hà Nội.

Len lỏi giữa biển người trên phố Tạ Hiện đêm, các nhóm khách nước ngoài, trong nước, không phân biệt màu da, quốc tịch quây quần trò chuyện, có những nhóm khách lại nhún nhảy, lắc lư theo điệu nhạc. Trong ánh đèn đủ sắc màu, tiếng cười, tiếng nhạc và cả tiếng trò chuyện của du khách đan xen cứ thế vang lên không dứt trên “phố tây” Tạ Hiện.

Tại “phố tây” này dường như mọi rào cản về ngôn ngữ, văn hóa…bị xóa nhòa, tất cả cùng đắm mình trong không gian nhộn nhịp, vui vẻ, cùng nhau tận hưởng hơi thở cuộc sống Hà Nội về đêm trong từng khoảnh khắc. Rộn ràng mà văn minh – đó là nét đẹp trên phố Tạ Hiện đêm, và nó cũng thể hiện cho người Hà Nội văn minh, thanh lịch – một sắc màu và thanh âm độc đáo của Thủ đô đã hơn ngàn năm tuổi đang căng tràn sức sống bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, nhân dân ấm no, hạnh phúc!