Ấn vàng Hoàng đế chi bảo được công nhận là Bảo vật quốc gia

Ông Nguyễn Thế Hồng - Giám đốc Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng cho biết, việc công nhận ấn vàng là bảo vật quốc gia sẽ làm tăng giá trị lịch sử, văn hóa của báu vật, giúp cho người xem hiểu hơn về lịch sử Việt Nam.

Theo Quyết định, Ấn vàng “Hoàng đế chi bảo”, niên đại: Tháng 3, năm Minh Mạng thứ 4 (1823); hiện lưu giữ tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh được công nhận là bảo vật Quốc gia đợt này.

Ấn vàng Hoàng đế chi bảo cao 10,4 cm, nặng 10,78 kg, mặt hình vuông, kích thước 13,8x13,7 cm. Đế ấn in dòng chữ “Hoàng đế chi bảo” (Báu vật của hoàng đế).

Đại Nam thực lục chép: "Ngày Giáp thìn, đúc ấn Hoàng đế chi bảo (núm làm rồng cuốn hai tầng, vuông 3 tấc 2 phân, dày 5 phân, bằng vàng mười tuổi, nặng 180 lạng 9 đồng 2 phân). Phàm chiếu thư, sắc dụ đều đóng ấn ấy".

Mặt ấn đúc nổi 4 chữ Hán dạng triện thư "Hoàng đế chi bảo" nằm trong một khung diềm kích thước 10,8cm x 10,8 cm. Dòng chữ bên phải thân rồng gồm 13 chữ "Minh Mạng tứ niên nhị nguyệt sơ tứ nhật cát thời chú tạo" (nghĩa là được đúc vào giờ lành ngày mồng 4 tháng 2 năm Minh Mạng thứ tư, tức năm dương lịch 15-3-1823). Dòng chữ bên trái thân rồng gồm 14 chữ "Thập thành hoàng kim, trọng nhị bách bát thập lạng cửu tiền nhị phân" (nghĩa là: Làm bằng vàng mười, trọng lượng 280 lạng 9 chỉ 2 phân). Quy đổi ra trọng lượng là 10,78 kg, làm từ vàng "thập thành" còn gọi là vàng nguyên chất, vàng ròng, tỷ lệ vàng đạt tới 99,99%. Đây là chiếc ấn thuộc loại đẹp nhất và nặng nhất của triều Nguyễn.

Theo cuốn Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, Ấn vàng được dùng cho các hoạt động công quyền, chính sự của triều Nguyễn như lễ khánh tiết, ban ân, xá tội, đi tuần thú các địa phương, sắc thư ban cho nước ngoài.

Đặc biệt, ấn vàng Hoàng đế chi bảo là ấn vàng lớn, đẹp, quý và quan trọng nhất của vương triều Nguyễn. Hiện vật gắn với nhiều mốc lịch sử trọng đại của dân tộc.

Chiều 30/8/1945, sau khi tuyên bố thoái vị, vua Bảo Đại trao Ấn "Hoàng đế chi bảo" - được chọn trong số 200 ấn triện các loại được lưu giữ tại điện Cần Chánh và Ngự tiền văn phòng, cùng thanh bảo kiếm mà vua Khải Định (lên ngôi từ 1916 đến 1925) trao lại, cho chính quyền cách mạng tại Ngọ Môn.

Nhà sử học Trần Huy Liệu tiếp nhận bộ ấn kiếm, chuyển về Hà Nội trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2/9/1945.

Tháng 12/1946, thực dân Pháp tái chiếm Hà Nội, hiện vật được đem giấu tại ngôi nhà ở làng Nghĩa Đô - vốn là xưởng in tiền của Việt Minh. Ngôi nhà bị phá hủy vào năm 1947. Tháng 2/1952, một tiểu đoàn của Pháp do Tiểu đoàn trưởng Toce Raymond chỉ huy, đào bới phần móng nhà để thu gạch vỡ, phát hiện hai chiếc hòm đựng bộ ấn kiếm. Cùng năm, Pháp trao hai hiện vật cho cựu hoàng Bảo Đại.

Năm 1982, cựu hoàng kết hôn với bà Monique Baudot, người Pháp. Trước khi qua đời vào tháng 8/1997, ông để lại di chúc, trao quyền thừa kế toàn bộ tài sản của ông ở Pháp, bao gồm cả ấn cho vợ. Bà Monique Baudot qua đời năm 2021, sau đó những người thừa kế tài sản của bà mang đi đấu giá. Ngày 18/11/2023, ấn vàng chính thức được hồi hương sau hơn một năm đàm phán, thương thảo và thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan giữa các đối tác Việt Nam và Pháp.

Doanh nhân Nguyễn Thế Hồng, người sở hữu Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng là người đã chi 6,1 triệu Euro (hơn 153 tỉ đồng) mua ấn, dưới sự bảo trợ của Chính phủ và các bộ, ngành, cơ quan Việt Nam. Sau hơn 1 năm hồi hương, Ấn vàng Hoàng đế chi bảo vẫn được trưng bày và bảo quản an toàn, nghiêm mật tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, hạn chế khách tham quan./.