Đời sống văn hóa

Quà mừng tuổi trong thời đại tri thức

Yến Ly 15/02/2024 05:49

Mừng tuổi đầu năm là một nét đẹp trong văn hóa của người Việt. Người xưa mừng tuổi người thân bằng một món tiền tượng trưng, với mong muốn mang đến tài lộc và những điều tốt đẹp cho năm mới. Những năm gần đây, đồng hành với những hoạt động lan tỏa văn hóa đọc, nhiều người đã chọn sách làm quà mừng tuổi, quà Tết…

sach-tet.jpg
Ảnh: Nguồn Đông A

Mừng tuổi đầu năm và những dịch chuyển thời đại…

Theo “Việt Nam phong tục” của Phan Kế Bính (1875 - 1921), sau cỗ cúng gia tiên vào sáng mồng một Tết Nguyên Đán, “con cháu ra mừng tuổi ông bà, cha mẹ, lạy hai lạy. Ông bà cha mẹ mừng cho con cháu mỗi đứa một vài xu hoặc một vài hào, gọi là tiền mừng tuổi”. Như vậy, chuyện mừng tuổi đầu năm bằng một món tiền tượng trưng ở ta đã được duy trì từ lâu. Cho đến sau thời kỳ đổi mới, kinh tế đất nước phát triển, đời sống người dân được nâng cao, phong tục này trở nên phổ biến hơn. Cùng những giao thoa văn hóa Á Đông, tiền mừng tuổi được cho vào phong bao có hình trang trí mang không khí xuân về với những mong cầu, mừng đón năm mới, còn gọi là lì xì. Mừng tuổi đầu năm cũng là một trong những lý do để trẻ con thêm ngóng chờ Tết, còn người lớn thêm động lực phấn đấu trong suốt một năm làm lụng.

Kỷ nguyên mới của cuộc cách mạng 4.0 đã kéo theo sự chuyển đổi xã hội sang hình thái mới, đó là thời đại của xã hội thông tin và tri thức. Và sách là một nguồn cung cấp tri thức khổng lồ, giúp mọi người mở rộng tư duy, chạm đến những thế giới mới, vững mạnh và bắt kịp với thời đại.

Kể từ khi Ngày Sách Việt Nam ra đời (2014) cho tới nay, những nỗ lực lan tỏa văn hóa đọc đến từ các đơn vị, cá nhân khắp mọi miền đã góp phần đáng kể trong việc nâng cao nhận thức tầm quan trọng của sách cũng như việc đọc. Bên cạnh các hoạt động xây dựng thư viện, tổ chức hội sách, tạo các nhóm cộng đồng chia sẻ việc đọc và tri thức, trong khoảng 10 năm qua, nhiều người đã chọn sách làm quà tặng người thân hay tặng trong các dịp lễ, Tết, sinh nhật... Đáng kể, phong trào mừng tuổi sách đầu năm đang hình thành nhận thức mới trong cộng đồng. Người đi đầu quyết liệt và kiên trì, gợi cảm hứng lan tỏa các hoạt động khuyến đọc, trong đó có mừng tuổi sách phải kể đến “nhà sách hóa nông thôn” Nguyễn Quang Thạch. Là người khởi xướng Chương trình Sách hóa Nông thôn Việt Nam, từ năm 2015, Nguyễn Quang Thạch đã chọn sách làm quà mừng tuổi trong đêm giao thừa cũng như dịp năm mới cho các em học sinh tại các trường học ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Huế và nhiều nơi trên cả nước.

Lan tỏa nét văn hóa mới

Được gợi cảm hứng từ những hoạt động khuyến đọc của Nguyễn Quang Thạch, đã có nhiều người nổi tiếng, nhà hoạt động xã hội tham gia nhân rộng thói quen lì xì sách như: diễn giả Nguyễn Quốc Vương, dịch giả Nguyễn Bích Lan (Hà Nội), thầy giáo Trung Phương Nguyễn (Nghệ An), chị Trương Lê Na (TP. Hồ Chí Minh)...

Chị Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng Biên tập Nxb Phụ nữ Việt Nam nhớ lại, lần đầu tiên chị lì xì sách là ở quê ngoại. “Năm đó, tôi nhờ người nhà và cùng trao đổi với lãnh đạo thôn, xã Cẩm Xá (huyện Mỹ Hào, Hưng Yên) cho thông báo trên loa của thôn. Trẻ em nào ra đình làng đúng ngày giờ như đã hẹn sẽ được mừng tuổi sách. Tôi khá bất ngờ vì số lượng trẻ và người lớn tới xếp hàng nhận sách đông hơn tôi nghĩ. Và từ đó, trẻ làng tôi nói riêng hay các kết nối xung quanh tôi nói chung đều mong ngóng tôi lì xì sách vào dịp Tết”, chị Khúc Thị Hoa Phượng kể. Cũng theo Giám đốc - Tổng Biên tập Nxb Phụ nữ Việt Nam, bên cạnh các hoạt động khuyến đọc, nhà xuất bản vẫn tổ chức các chương trình mừng tuổi sách đầu năm để tri ân các độc giả thân thiết, góp phần tạo và lan tỏa thói quen lì xì sách đến cộng đồng.

Là người tích cực trong các hoạt động khuyến đọc suốt nhiều năm qua, dịch giả Nguyễn Bích Lan chia sẻ, đã từ lâu chị thường chọn sách làm quà để mừng tuổi đầu năm hay trong các dịp đặc biệt. Với chị, “sách chính là kho kiến thức, là nguồn thức ăn bổ dưỡng cho tinh thần giúp con người ta phát triển nhân cách. Trong nhiều trường hợp, sách còn là nguồn sức mạnh tiềm ẩn giúp chúng ta thay đổi hoàn cảnh”. Còn chị Phương Lan (phường Bưởi, Tây Hồ, Hà Nội) thì cho rằng: “Ở thời đại này, có tri thức sẽ có tài lộc và nhiều hơn thế”. Bởi thế chị thường lì xì sách đầu năm với mong cầu một năm mới nhiều tri thức, và hạnh phúc, tài lộc hay thịnh vượng sẽ tự theo về.

Việc tiếp nhận và hưởng ứng thói quen lì xì sách như một nét văn hóa mới của người Việt dịp đầu năm. Song không ít người còn băn khoăn khi muốn thay đổi nếp quen mừng tuổi đầu năm từ phong bao tiền sang lì xì sách. Bởi không phải đứa trẻ nào cũng thích sách và chưa hẳn người lớn nào cũng nhận thức được giá trị của sách.
Dịch giả Nguyễn Quốc Vương, cũng là diễn giả đã tham gia nhiều hoạt động khuyến đọc trên khắp cả nước chia sẻ: “Bản chất của trẻ là rất ham tìm hiểu, tò mò với cái mới lạ. Sách chứa bên trong nhiều điều mới lạ mà trẻ em luôn muốn khám phá. Trong thực tế, tôi rất ít gặp trẻ từ chối không nhận sách. Ngược lại, có rất nhiều trẻ mong muốn nhận được nhiều hơn một cuốn và nhiều hơn một lần. Vấn đề thích hay không thích sách tôi nghĩ có khi lại nằm ở phía người lớn như cha mẹ. Nếu cha mẹ bày tỏ thái độ tích cực với sách, trẻ em sẽ tiếp nhận tích cực”.

li-xi-sach.jpg

Để tạo một thói quen tốt nhất là nên bắt đầu khi trẻ còn nhỏ. Muốn xây dựng cho trẻ em thói quen đọc sách, cần giáo dục các em thái độ trân trọng tri thức trong sách và tinh thần ham học. Song song là sự làm gương của các bậc cha mẹ, người lớn - chính họ cũng nên nhìn nhận giá trị của sách/ giá trị tri thức là vô cùng quan trọng và cần thiết. Khi mỗi gia đình có một tủ sách, cha mẹ có thói quen đọc sách và xem việc đọc như chuyện ăn cơm uống nước mỗi ngày thì trẻ sẽ noi theo. Tặng quà bằng sách hay lì xì sách đầu năm không nên chỉ dừng lại ở phong trào, mà rất cần được nhân rộng, lan tỏa và tạo nên thói quen tất yếu trong đời sống./.

Bài liên quan
  • “Bàn tiệc” sân khấu Hà Nội ngày xuân
    Tết đến xuân về, khi mọi người quây quần bên nhau, náo nức chờ đón thời khắc giao thừa thiêng liêng thì các nghệ sĩ, một số đơn vị sân khấu của Thủ đô vẫn tất bật dưới ánh đèn sân khấu. “Nhưng nếu không diễn vào Tết cũng buồn lắm vì lâu nay đã quen rồi. Xuân đến mà nghệ sĩ không đi diễn có khi lại có cảm giác bồi hồi, nhớ nhung đấy”, NSND Thu Huyền, Phó Giám đốc phụ trách Nhà hát Chèo Hà Nội bộc bạch.
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Tập huấn nghiệp vụ sản xuất tin, bài viết về phong trào "Người tốt - Việc tốt"
    Sáng 30/5, Ban Tổ chức Thành ủy phối hợp với Ban tuyên giáo Thành ủy tổ chức Lớp tập huấn công tác sản xuất tin, bài và đưa tin về phong trào "Người tốt - Việc tốt" của thành phố Hà Nội.
  • “Vui khám phá di sản các nước” tại Bảo tàng Dân tộc học
    Nhằm tăng cường giao lưu học hỏi, khám phá về di sản văn hóa của Việt Nam cũng như các nước trên thế giới nhân dịp đầu hè, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam sẽ tổ chức chương trình “Vui khám phá di sản các nước” dành cho các em thiếu nhi trong hai ngày 1 và 2/6.
  • Sắp diễn ra Chương trình “Tết Đoan Ngọ Thăng Long xưa” năm 2024
    Nhân dịp tết Đoan Ngọ 2024 và Ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội sẽ tổ chức chương trình “Tết Đoan Ngọ Thăng Long xưa” vào ngày 6/6 tới nhằm bảo tồn, tôn vinh truyền thống văn hóa của dân tộc nói chung và phát huy giá trị văn hóa cung đình Thăng Long.
  • Thể hiện vai trò trung tâm của Hà Nội trong liên kết, phát triển vùng
    Điểm nổi bật của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã qua chỉnh lý, đó là Dự thảo Luật có một chương riêng về liên kết, phát triển vùng trong đó thể hiện rõ hơn vai trò của Thủ đô Hà Nội là trung tâm, động lực thúc đẩy liên kết, phát triển, là cực tăng trưởng của Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, vùng động lực phía Bắc và cả nước.
  • Một con phố vẫn thơm mùi thuốc Bắc
    Phố nghề Lãn Ông kéo dài khoảng 180m, nằm trên khu vực từng là đất thôn Hậu Đông, tổng Hậu Túc của huyện Thọ Xương cũ, nay thuộc phường Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Cuối thế kỷ XIX, thực dân Pháp chiếm đóng Hà Nội và đặt tên cho con phố này là “rue de Fou-Kien” (nghĩa là phố Phúc Kiến) do có nhiều người Hoa Kiều từ tỉnh Phúc Kiến di cư về đây sinh sống. Vào năm 1949, con phố này được đổi tên thành Lãn Ông - lấy theo biệt hiệu của vị danh y Việt Nam là Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
  • Lan tỏa hành trình "gieo hạt hòa bình" của chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam
    Nhà xuất bản Kim Đồng vừa ra mắt bạn đọc cuốn sách “Mũ nồi xanh Việt Nam – Người đi gieo hạt hòa bình”. Cuốn sách được chắp bút bởi nhà báo Nam Kha theo lời kể của Trung úy Nguyễn Sỹ Công.
  • Ra mắt sách văn học thiếu nhi Áo của tác giả Mira Lobe
    Truyện dài “Bà ngoại trên cây táo” và ba tác phẩm sách tranh “Lại đây nào!” Mèo bảo”, “Tôi là tôi bé nhỏ”, “Thành phố quanh vòng quanh” của nữ nhà văn người Áo Mira Lobe vừa được NXB Kim Đồng giới thiệu tới bạn đọc nhân Ngày Quốc tế thiếu nhi (1/6).
  • Chùm 2 bài thơ: Cửa sổ và Tìm dáng người xưa của tác giả Nguyễn Thị Minh Thông
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ hai bài của tác giả Nguyễn Thị Minh Thông.
  • Phát hành bộ tem kỷ niệm 200 năm hoàn thành kênh Vĩnh Tế
    Ngày 28/5, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam phát hành bộ tem "Kỷ niệm 200 năm hoàn thành kênh Vĩnh Tế (1824-2024)" gồm 1 mẫu tem, giá mặt 4000 đồng.
  • Khám phá cảnh đẹp Ngư Mỹ Thạnh trên phá Tam Giang
    Điểm du lịch cộng đồng Ngư Mỹ Thạnh (Thừa Thiên Huế) trên phá Tam Giang mang dáng dấp hoang sơ với những cảnh thuyền chài sông nước bình yên đang hấp dẫn du khách tham quan, trải nghiệm…
Quà mừng tuổi trong thời đại tri thức
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO