Đời sống văn hóa

Quà mừng tuổi trong thời đại tri thức

Yến Ly • 15/02/2024 05:49

Mừng tuổi đầu năm là một nét đẹp trong văn hóa của người Việt. Người xưa mừng tuổi người thân bằng một món tiền tượng trưng, với mong muốn mang đến tài lộc và những điều tốt đẹp cho năm mới. Những năm gần đây, đồng hành với những hoạt động lan tỏa văn hóa đọc, nhiều người đã chọn sách làm quà mừng tuổi, quà Tết…

sach-tet.jpg
Ảnh: Nguồn Đông A

Mừng tuổi đầu năm và những dịch chuyển thời đại…

Theo “Việt Nam phong tục” của Phan Kế Bính (1875 - 1921), sau cỗ cúng gia tiên vào sáng mồng một Tết Nguyên Đán, “con cháu ra mừng tuổi ông bà, cha mẹ, lạy hai lạy. Ông bà cha mẹ mừng cho con cháu mỗi đứa một vài xu hoặc một vài hào, gọi là tiền mừng tuổi”. Như vậy, chuyện mừng tuổi đầu năm bằng một món tiền tượng trưng ở ta đã được duy trì từ lâu. Cho đến sau thời kỳ đổi mới, kinh tế đất nước phát triển, đời sống người dân được nâng cao, phong tục này trở nên phổ biến hơn. Cùng những giao thoa văn hóa Á Đông, tiền mừng tuổi được cho vào phong bao có hình trang trí mang không khí xuân về với những mong cầu, mừng đón năm mới, còn gọi là lì xì. Mừng tuổi đầu năm cũng là một trong những lý do để trẻ con thêm ngóng chờ Tết, còn người lớn thêm động lực phấn đấu trong suốt một năm làm lụng.

Kỷ nguyên mới của cuộc cách mạng 4.0 đã kéo theo sự chuyển đổi xã hội sang hình thái mới, đó là thời đại của xã hội thông tin và tri thức. Và sách là một nguồn cung cấp tri thức khổng lồ, giúp mọi người mở rộng tư duy, chạm đến những thế giới mới, vững mạnh và bắt kịp với thời đại.

Kể từ khi Ngày Sách Việt Nam ra đời (2014) cho tới nay, những nỗ lực lan tỏa văn hóa đọc đến từ các đơn vị, cá nhân khắp mọi miền đã góp phần đáng kể trong việc nâng cao nhận thức tầm quan trọng của sách cũng như việc đọc. Bên cạnh các hoạt động xây dựng thư viện, tổ chức hội sách, tạo các nhóm cộng đồng chia sẻ việc đọc và tri thức, trong khoảng 10 năm qua, nhiều người đã chọn sách làm quà tặng người thân hay tặng trong các dịp lễ, Tết, sinh nhật... Đáng kể, phong trào mừng tuổi sách đầu năm đang hình thành nhận thức mới trong cộng đồng. Người đi đầu quyết liệt và kiên trì, gợi cảm hứng lan tỏa các hoạt động khuyến đọc, trong đó có mừng tuổi sách phải kể đến “nhà sách hóa nông thôn” Nguyễn Quang Thạch. Là người khởi xướng Chương trình Sách hóa Nông thôn Việt Nam, từ năm 2015, Nguyễn Quang Thạch đã chọn sách làm quà mừng tuổi trong đêm giao thừa cũng như dịp năm mới cho các em học sinh tại các trường học ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Huế và nhiều nơi trên cả nước.

Lan tỏa nét văn hóa mới

Được gợi cảm hứng từ những hoạt động khuyến đọc của Nguyễn Quang Thạch, đã có nhiều người nổi tiếng, nhà hoạt động xã hội tham gia nhân rộng thói quen lì xì sách như: diễn giả Nguyễn Quốc Vương, dịch giả Nguyễn Bích Lan (Hà Nội), thầy giáo Trung Phương Nguyễn (Nghệ An), chị Trương Lê Na (TP. Hồ Chí Minh)...

Chị Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng Biên tập Nxb Phụ nữ Việt Nam nhớ lại, lần đầu tiên chị lì xì sách là ở quê ngoại. “Năm đó, tôi nhờ người nhà và cùng trao đổi với lãnh đạo thôn, xã Cẩm Xá (huyện Mỹ Hào, Hưng Yên) cho thông báo trên loa của thôn. Trẻ em nào ra đình làng đúng ngày giờ như đã hẹn sẽ được mừng tuổi sách. Tôi khá bất ngờ vì số lượng trẻ và người lớn tới xếp hàng nhận sách đông hơn tôi nghĩ. Và từ đó, trẻ làng tôi nói riêng hay các kết nối xung quanh tôi nói chung đều mong ngóng tôi lì xì sách vào dịp Tết”, chị Khúc Thị Hoa Phượng kể. Cũng theo Giám đốc - Tổng Biên tập Nxb Phụ nữ Việt Nam, bên cạnh các hoạt động khuyến đọc, nhà xuất bản vẫn tổ chức các chương trình mừng tuổi sách đầu năm để tri ân các độc giả thân thiết, góp phần tạo và lan tỏa thói quen lì xì sách đến cộng đồng.

Là người tích cực trong các hoạt động khuyến đọc suốt nhiều năm qua, dịch giả Nguyễn Bích Lan chia sẻ, đã từ lâu chị thường chọn sách làm quà để mừng tuổi đầu năm hay trong các dịp đặc biệt. Với chị, “sách chính là kho kiến thức, là nguồn thức ăn bổ dưỡng cho tinh thần giúp con người ta phát triển nhân cách. Trong nhiều trường hợp, sách còn là nguồn sức mạnh tiềm ẩn giúp chúng ta thay đổi hoàn cảnh”. Còn chị Phương Lan (phường Bưởi, Tây Hồ, Hà Nội) thì cho rằng: “Ở thời đại này, có tri thức sẽ có tài lộc và nhiều hơn thế”. Bởi thế chị thường lì xì sách đầu năm với mong cầu một năm mới nhiều tri thức, và hạnh phúc, tài lộc hay thịnh vượng sẽ tự theo về.

Việc tiếp nhận và hưởng ứng thói quen lì xì sách như một nét văn hóa mới của người Việt dịp đầu năm. Song không ít người còn băn khoăn khi muốn thay đổi nếp quen mừng tuổi đầu năm từ phong bao tiền sang lì xì sách. Bởi không phải đứa trẻ nào cũng thích sách và chưa hẳn người lớn nào cũng nhận thức được giá trị của sách.
Dịch giả Nguyễn Quốc Vương, cũng là diễn giả đã tham gia nhiều hoạt động khuyến đọc trên khắp cả nước chia sẻ: “Bản chất của trẻ là rất ham tìm hiểu, tò mò với cái mới lạ. Sách chứa bên trong nhiều điều mới lạ mà trẻ em luôn muốn khám phá. Trong thực tế, tôi rất ít gặp trẻ từ chối không nhận sách. Ngược lại, có rất nhiều trẻ mong muốn nhận được nhiều hơn một cuốn và nhiều hơn một lần. Vấn đề thích hay không thích sách tôi nghĩ có khi lại nằm ở phía người lớn như cha mẹ. Nếu cha mẹ bày tỏ thái độ tích cực với sách, trẻ em sẽ tiếp nhận tích cực”.

li-xi-sach.jpg

Để tạo một thói quen tốt nhất là nên bắt đầu khi trẻ còn nhỏ. Muốn xây dựng cho trẻ em thói quen đọc sách, cần giáo dục các em thái độ trân trọng tri thức trong sách và tinh thần ham học. Song song là sự làm gương của các bậc cha mẹ, người lớn - chính họ cũng nên nhìn nhận giá trị của sách/ giá trị tri thức là vô cùng quan trọng và cần thiết. Khi mỗi gia đình có một tủ sách, cha mẹ có thói quen đọc sách và xem việc đọc như chuyện ăn cơm uống nước mỗi ngày thì trẻ sẽ noi theo. Tặng quà bằng sách hay lì xì sách đầu năm không nên chỉ dừng lại ở phong trào, mà rất cần được nhân rộng, lan tỏa và tạo nên thói quen tất yếu trong đời sống./.

Bài liên quan
  • “Bàn tiệc” sân khấu Hà Nội ngày xuân
    Tết đến xuân về, khi mọi người quây quần bên nhau, náo nức chờ đón thời khắc giao thừa thiêng liêng thì các nghệ sĩ, một số đơn vị sân khấu của Thủ đô vẫn tất bật dưới ánh đèn sân khấu. “Nhưng nếu không diễn vào Tết cũng buồn lắm vì lâu nay đã quen rồi. Xuân đến mà nghệ sĩ không đi diễn có khi lại có cảm giác bồi hồi, nhớ nhung đấy”, NSND Thu Huyền, Phó Giám đốc phụ trách Nhà hát Chèo Hà Nội bộc bạch.
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Đặt cọc VinFast VF 5 mới tới 18/11: Ưu đãi 10 triệu đồng, nhiều tiện nghi hỗ trợ người lái
    VinFast VF 5 mới kết hợp công nghệ hỗ trợ người lái với khoang nội thất tiện dụng, tạo sức hút với khách mua ô tô lần đầu. Mẫu xe đang được ưu đãi 10 triệu đồng trong thời gian cọc sớm từ 12-18/11/2026.
  • Các thủ khoa xuất sắc của Thủ đô là nguồn lực quý báu góp phần đưa đất nước phát triển
    Đó là phát biểu của đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội tại "Lễ tuyên dương thủ khoa xuất sắc tốt nghiệp các trường Đại học, Học viện trên địa bàn Thành phố năm 2026" do Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tối ngày 18/11.
Đừng bỏ lỡ
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
Quà mừng tuổi trong thời đại tri thức
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO