Nhắc đến nhà thơ Phan Thị Thanh Nhà n, có lẽ ai cũng nhớ ngay đến bà i thơ Hương thầm. Hình như khoảng 15 năm sau khi đoạt giải thưởng của báo Văn Nghệ năm 1969, Hương thầm đã được phổ nhạc và nhanh chóng lan tửa và o đời sống văn hóa.
Dù "cửa sổ" bị biến thà nh "khung cửa sổ" nửa hư nửa thực trong câu hát hồn nhiên khung cửa sổ hai nhà cuối phố, chẳng hiểu vì sao không khép bao giử thì ca khúc Hương thầm vẫn cực kử³ nổi tiếng. Khó trách, đôi lúc nghe Hương thầm có người thấy tức cười chẳng hiểu vì sao, cái cửa sổ thì mới khép được, chứ cái khung cửa sổ thì khép cách nà o! Hơn nữa, sự phổ cập của Hương thầm khiến công chúng xao nhãng những câu thơ hay khác của Phan Thị Thanh Nhà n như: Nếu anh đi với người yêu / Chỉ xin anh nhớ một điửu, nhử thôi / Con đường ta đã dạo chơi / Xin đừng đi với một người khác em.
|
Tập chân dung văn học của Phan Thị Thanh Nhà n do NXB Hội Nhà văn thực hiện năm 2010. |
Với sự đằm thắm vốn có của một nhà thơ nữ, Phan Thị Thanh Nhà n tạo được nét duyên riêng trong ngôn ngữ văn xuôi, qua các tập truyện thiếu nhi Xóm đê ngà y ấy, Tuổi trăng rằm, Bử trốn...
Nhiửu năm là m báo, chị cũng tích cóp được nhiửu tư liệu thú vị để góp lại đầy đặn một cuốn sách có tên gọi Sự cực đoan đáng yêu do NXB Hội Nhà Văn vừa ấn hà nh. Gần 400 trang, viết vử nhiửu người, viết vử nhiửu chuyện, khi vui vẻ hồi ức, khi buồn thương chia sẻ, nhưng cảm xúc chủ đạo định vị giá trị Sự cực đoan đáng yêu có thể hình dung rõ nét bằng chính mấy câu thơ của Phan Thị Thanh Nhà n: Nghĩ ngược rồi nghĩ xuôi / Vẫn một mình cơ cực / Hóa ra lòng chưa nguôi / Một tình yêu đích thực.
"Sự cực đoạn đáng yêu" được xuất bản theo tiêu chí thể loại "chân dung văn học", có thể cũng xem như một thái độ định hướng thẩm mử¹ của những người là m sách. Tuy nhiên, độc giả chỉ cần đọc hết cuốn sách sẽ dễ dà ng nhận ra, đó là những trang viết nghĩa tình. Nhà thơ kể lại bao nhiêu năm tháng bản thân gặp gỡ và trải nghiệm cùng là ng văn với giọng điệu mửm mại và ân cần. Đặc biệt, những giai thoại liên quan đến Tô Hoà i, Nguyễn Đình Thi, Dương Thị Xuân Quý, Vũ Quần Phương, Bằng Việt, Nguyễn Khoa Điửm, Hữu Thỉnh... mà tác giả dự phần đích thực một nhân chứng, chắc chắn sẽ là nguồn thông tin tham khảo quý báu cho những người nghiên cứu văn học thế hệ sau.
Ở tuổi 67, nhà thơ Phan Thị Thanh Nhà n in Sự cực đoan đáng yêu như một lần ngoảnh lại hà nh trình cầm bút dằng dặc nhớ quên. Qua Sự cực đoan đáng yêu, Phan Thị Thanh Nhà n có thêm một góc nhìn vử giới cầm bút, và giới cầm bút cũng có thêm một góc nhìn vử Phan Thị Thanh Nhà n. Và vượt lên tất cả, Sự cực đoan đáng yêu giúp độc giả thấm thía hơn tâm tư nhà thơ Phan Thị Thanh Nhà n:
"Tôi hiểu ra trong thăm thẳm niửm đau
Tôi vẫn còn yêu đời quá".
Sà i Gòn, tháng 5/2010
.jpg "Tiếng hát trong vỏ ốc")
.jpg "Đôi mắt xuyên bão")
